Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Ежелгі және ортағасырлық
Ардахан тарихи тұрғыдан Гогарена (Гугарк) аймағында орналасқан, Страбон оны Иберия патшалығынан алынған Арменияның бір бөлігі деп сипаттайды. Орта ғасырларда Ардахан Аббасид халифатынан келіп, Қара теңіз аймағына аттанатын тауарлар үшін маңызды транзиттік пункт қызметін атқарды. 8-10 ғасырларда бұл аймақ Артани деген атпен Тао-Кларджети Багратион князьдерінің билігінде болды, ал 11-15 ғасырларда Грузия Корольдігінің құрамына кірді. Араб тарихшысы Яхья Антиохиялықтың мәлімдемесіне сәйкес, 1021 жылы Византиялықтар Ардаханды қиратқан және тұрғындарын қырған. Кейіннен Ардахан Ардахан санжағының (Ахалцихе вилаятының құрамындағы) құрамына енді. Османдықтар Ардаханды мықты бекініс қаласына айналдырды. 1640 жылдары Османдық саяхатшысы Эвлиа Челеби Ардаханға сапар шегіп, былай деп жазды: "Ардахан бекінісі қол жеткізуге қиын тік жардың үстінде орналасқан. Ол төртбұрышты және берік. Бұл бекіністе суық климат болғандықтан, бақтар мен жеміс ағаштары жоқ. Жемістер Ажара мен Тортумнан бекініске жеткізіледі".
Ardahan was historically located in the region of Gogarene (Gugark), which Strabo calls a part of the Armenia that was taken away from the Kingdom of Iberia. In the Middle Ages Ardahan served as an important transit point for goods arriving from the Abbasid Caliphate and departing to the regions around the Black Sea. During the 8th to 10th centuries the region was in hands of the Bagrationi princes of Tao Klarjeti under the name of Artaani, and later part of Kingdom of Georgia between 11th to 15th centuries. According to the Arab historian Yahya of Antioch, the Byzantines razed Ardahan and slaughtered its population in 1021. and Ardahan was included into the sanjak of Ardahan (an overall part of the vilayet of Akhaltsikhe). The Ottomans turned Ardahan into a formidable fortress town. In the 1640s the Ottoman traveler Evliya Çelebi visited Ardahan and gave the following description: "The fortress of Ardahan sits atop an inaccessible cliff. It is square shaped and sturdy This fortress has a cold climate and, because of this, there are no gardens or orchards. Fruits arrive from the fortress at Ajara and Tortum."
Климат
Ардахан ылғалды континенталды климатқа ие (Köppen: Dfb, Trewartha: Dc), жоғарырақ биіктіктерде субарктикалық климатпен (Köppen: Dfc, Trewartha: Ec) шектеседі, жазы қысқа да жұмсақ, қысы өте суық. Жаз күндіз жұмсақ немесе жылы болса, түнде салқындап суық болады. Осы себепті, жылдың әр айында температураның қатып қалуы тіркелген. Жыл бойы, әсіресе көктем мен жаз айларында жиі жаңбыр жауады. Қыста қар көп жауады, қар жамылғысы қазан айының соңынан сәуір айының ортасына дейін сақталады. Қыркүйек және мамыр айларында да қар жауады, бірақ қар жиналуы сирек. Көбінесе жаз айларында да қар жауады, мысалы, 2013 жылдың тамызында қар жауған. Ең көп қар қалыңдығы 1968 жылдың 30 қаңтарында 113 см (44.5 дюйм) тіркелді.
Ardahan has a humid continental climate (Köppen: Dfb, Trewartha: Dc), bordering on a subarctic climate (Köppen: Dfc, Trewartha: Ec) on higher elevations, with brief, mild summers and very cold winters. Summers are mild to warm during daytime, but turn colder nocturnally. Because of this, temperatures below freezing have been recorded every month of the year. It is also frequently rainy most of the year, especially in spring and summer. Winters are quite snowy with snow cover lasting from late October to mid April. Although it does snow in September and May, accumulating snowfall is rare. On rarer occasions, it has also snowed in summer months, such as the snowfall in August 2013. The highest recorded snow thickness was 113 cm (44.5 inches) on 30 January 1968.