Миссисипи Чоктоу тайпасының тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Миссисипи штатындағы федералды түрде танылған чоктау индейлері тайпасы – федералды түрде танылған үш чоктау тайпасының бірі және Миссисипи штатындағы жалғыз тайпа. Бұл тайпа 1934 жылғы Үндістерді қайта ұйымдастыру туралы заңға сәйкес 1945 жылдың 20 сәуірінде ұйымдасты. Олардың резервациясына Нешоба, Лик, Ньютон, Скотт, Джонс, Аттала, Кемпер және Уинстон округтеріндегі жерлер кірді. Миссисипи чоктаулары 2008 жылы аналық үйінділері, Наних Вайя үйінділері мен үңгірін басқару құқығын қайта алды. Миссисипи чоктау тайпасы қасиетті орынды қайта иеленгенін мерекелеу үшін 18 тамызды тайпалық мереке деп жариялады. Қалған екі чоктау тобы – Оклахома штатындағы чоктау ұлты, АҚШ-тағы үшінші ірі тайпа, және Луизиана штатында орналасқан Джена чоктау тайпасы.

Үндістандықтарды көшіру

Тарихи Чоктау тайпасы қалыптасып, қазіргі Миссисипи штатының аумағында кеңінен орналасты. XIX ғасырдың басында еуропалық америкалықтар олардың жерлерін ауыл шаруашылығын дамыту үшін иеленгісі келді. Президент Эндрю Джексон 1830 жылы Конгресс арқылы Үндістерді көшіру туралы заңды қабылдатып, осы мақсатқа жетті және Оңтүстік-Шығыстағы үндістердің жер талаптарын жойды. Басшылар АҚШ-пен 1831 жылғы 25 ақпанда ратификацияланған Бейнелі Қоян сағасы шартына қол қойды. Президент Джексон Чоктауларды көшіруді басқа тайпалар үшін үлгі етіп, Оңтүстік-Шығыстан Миссисипи өзенінен батысқа қарай көшіруді көздеді. Шамамен 11 миллион акр (4,451,546 км²) жерді бергеннен кейін, Чоктаулар үш кезеңде көшіп кетуі керек еді: біріншісі 1831 жылдың күзінде, екіншісі 1832 жылы, ал соңғысы 1833 жылы. Көшірулер 20 ғасырдың басына дейін жалғасқанмен, бірқатар Чоктаулар Миссисипиде қалды. Олар ежелгі отандарынан көшпеді. Көшіру шарттарына сәйкес, Миссисипиде қалған шамамен 5000 Чоктау штаты мен АҚШ азаматтары болды. Келесі он жыл бойы олар заңдық қақтығыстарға, ақтардың қорқытуы мен мазақтауына ұшырады. Оларға қарсы нәсілшілдік кеңінен таралды. 1849 жылы бір Чоктау олардың жағдайын былай сипаттады: "Біздің үйлеріміз қиратылып, өртелді, қоршауларымыз бұзылды, малдарымыз егістікке кіргізілді, ал біздің өзіміз қамшыланып, шынжырландырылып, тізгінталды және басқа да түрлі қорлықтарға ұшырадық, тіпті осындай қарым-қатынас салдарынан біздің ең жақсы адамдарымыз қайтыс болды". Конфедерацияның әскери міндеттеме туралы заңы қабылданғаннан кейін, көптеген Чоктау ерлері 1-ші Чоктау батальонына қатарына жазылды. Батальондағы қатардағы сарбаздар Чоктау үндістері болса, барлық офицерлер ақ нәсілділерден болды. Батальонның штаб-пәтері Миссисипи штатындағы Ньютон Стейшн қаласында орналасқан және 101 сарбаздан тұратын екі ротадан құралды. Алайда, батальоннан дезертирлік жасағандар болды және ол құрылғаннан бірнеше ай өткен соң таратылды. 1-ші Чоктау батальоны демалысқа шыққанда, Спанның тәуелсіз скауттары құрыла бастады. Көптеген Миссисипи Чоктаулары осы батальонға қосылып, соғыс аяқталғанға дейін соғысқа қатысты. Азамат соғысынан кейін және қайта құру кезеңінде Чоктаулардың жағдайы нашарлады. Консервативті ақ демократтар ақтардың үстемдігін қалпына келтіруге және қаралардың сайлау құқығын жоюға тырысқанда, олар 1890 жылы жаңа конституцияны қабылдады, ол сайлауға тіркелуге кедергілер жасау арқылы қараларды құқығынан айырды. Бұған қоса, нәсілдік сегрегация және Джим Кроу заңдары бойынша ақтар барлық түрлі терілі адамдарды "басқа" немесе негр (қара) санатына енгізіп, оларға бөлек нысандарды пайдалануды талап етті.

The historic Choctaw had emerged as a tribe and occupied substantial territory in what is now considered the State of Mississippi. In the early nineteenth century, they were under increasing pressure by European Americans, who wanted to acquire their land for agricultural development. President Andrew Jackson gained congressional passage of the Indian Removal Act in 1830 to accomplish this and extinguish Native American land claims in the Southeast. The chiefs signed the Treaty of Dancing Rabbit Creek with the United States, which was ratified by the U. S. Senate on February 25, 1831. President Jackson was anxious to make the Choctaw removal a model for other tribes to be taken out of the Southeast to territory well west of the Mississippi River. After ceding close to 11 million acres (4,451,546 km2), the Choctaw were to emigrate in three stages; the first in the fall of 1831, the second in 1832, and the last in 1833. Although the removals continued into the early 20th century, some Choctaw remained in Mississippi. They continued to live in their ancient homeland. According to the terms of removal, the nearly 5000 Choctaw who remained in Mississippi became citizens of the state and the United States. For the next ten years, they were subject to increasing legal conflict, harassment, and intimidation by white settlers. Racism against them was rampant. A Choctaw described their situation in 1849 as follows: "We have had our habitations torn down and burned, our fences destroyed, cattle turned into our fields and we ourselves have been scourged, manacled, fettered and otherwise personally abused, until by such treatment some of our best men have died." After the Confederate conscription act was passed, most Choctaw men were enrolled and formed the 1st Choctaw Battalion. While the enlisted were Choctaw Indians, all commissioned officers were white men. The battalion was headquartered at Newton Station, Mississippi, and consisted of two companies of 101 soldiers. However, the battalion had members who deserted, and it was disbanded a few months after formation. While the 1st Choctaw Battalion was standing down, Spann's Independent Scouts was forming. Many Mississippi Choctaw men enrolled in this battalion and continued participation in the war until the surrender. Conditions declined for the Choctaw after the Civil War and during Reconstruction. As conservative white Democrats worked to restore white supremacy and eliminate black suffrage, they passed a new constitution in 1890 that effectively disenfranchised blacks through creating barriers to voter registration. In addition, under racial segregation and Jim Crow laws, the whites included all people of color in the category of "other" or Negro (black), and required them to use segregated facilities.

Вашингтонға делегация

1907 жылға қарай Миссисипи шоктауларының саны азайып кетті. Доуес комиссиясы Миссисипи шоктауларының көп бөлігін Үндістан аумағына жіберді, нәтижесінде тек 1253 мүше қалды. 1913 жылы мәселені шешу үшін бірнеше кездесу өтті. 1913 жылғы кездесуде Уэсли Джонсон жаңа құрылған Миссисипи, Алабама және Луизиана шоктау кеңесінің басшысы болып сайланды.

Вашингтонға жасалған сапардан шамамен екі жыл өткен соң, 1916 жылғы Үнділерге қаржы жөніндегі заң қабылданды. Заңның бір тармағы Миссисипи шоктауларының жағдайына қатысты зерттеулерге 1000 доллар бөлді. Джон Р.Т. Ривзке "Миссисипиде тұратын үнділердің жағдайын зерттеп, Конгреске есеп беру" тапсырылды. Ривз 1916 жылдың 6 қарашасында есебін ұсынды. Тыңдауларды өткізген конгрессмендердің арасында Оклахома штатынан Чарльз Д. Картер, Оклахома штатынан Уильям В. Гастингс, Аризона штатынан Карл Т. Хейден, Арканзас штатынан Джон Н. Тиллман және Миссисипи штатынан Уильям В. Венабл болды. Миссисипи шоктауларының жақсаруы әлемдік оқиғалар салдарынан үзіліске ұшырамаса, жалғаса берген болар еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс Вашингтон бюрократиясы соғысқа назар аударғандықтан, үндістер үшін жағдайды жақсартуды баяулатты. Кейбір Миссисипи шоктаулары соғыс кезінде әскери қызметке шақырылды. Испан жұқпалы ауруы да көптеген шоктаулардың өміне қиындық тудырып, даму қарқынын баяулатты.

1930-шы жылдар және қайта ұйымдастыру

Ұлы депрессия және Рузвельт әкімшілігі кезінде лауазымды тұлғалар Оңтүстіктегі әлеуметтік және экономикалық жағдайларды жеңілдету үшін көптеген бастамаларды қолға алды. 1933 жылғы Арнайы есепте Миссисипи шоктауларының нашар хал-ахуалы сипатталды, олардың саны 1930 жылға қарай 1665 адамға дейін азайған еді. АҚШ-тың үндістер ісі жөніндегі комиссары Джон Коллиер (қазіргі BIA) бұл есепті Миссисипи шоктауларын Миссисипи шоктаулар тайпасы ретінде қайта ұйымдастыру туралы ұсынысты қолдау үшін маңызды құрал ретінде пайдаланды. Бұл оларға өздерінің тайпалық үкіметін құруға, сондай-ақ федералды үкіметпен өте пайдалы қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. 1934 жылы президент Франклин Рузвельт Үндістерді қайта ұйымдастыру туралы заңға қол қойды. Бұл заң Миссисипи, Алабама шоктаулары және сол дәуірде қайта ұйымдасқан басқа да тайпалардың өмір сүруі үшін өте маңызды болды. Бакстер Йорк, Эммет Йорк және Джо Читто шоктауларды мойындату үшін жұмыс істеді. Олар конституцияны қабылдау қажеттігін түсінді.

Азаматтық құқық қозғалысы, Вьетнам соғысы және 1960 жылдар

Азаматтық құқықтар дәуірінде, шамамен 1965 және 1982 жылдар аралығында, жергілікті американдықтар ежелгі мұраларының құндылығына деген ұмтылыстарын жаңартты. Өздерінің күш-қуатын көрсетуге және лайықты құқықтарын жүзеге асыруға ұмтылыс жасап, үнді мәдениеті мен дәстүрінің тоқтатылуына бағытталған үрдісті күрт өзгертті. 1960 жылдары жергілікті американдықтармен байланысты қоғамдық әрекет бағдарламалары азаматтардың қатысуына негізделді. Демократ президент Джон Ф. Кеннеди тайпалық мәртебеден қосымша бас тартуды іске асырмауға шешім қабылдады. Ол аяқталып жатқан бас тартулардың кейбіреулерін, мысалы, Понка тайпасының мәртебесін тоқтатты. Президенттер Линдон Джонсон және республикашыл Ричард Никсон федералды үкіметтің жергілікті американдық тайпаларымен ерекше қарым-қатынасын тоқтату саясатын жоққа шығарды. Чоктау тайпасы өздерінің ежелгі отанына "Бостандық жазын" әкелген әлеуметтік күштердің куәсі болды. Азаматтық құқықтар дәуірі Миссисипи штатындағы Чоктау тайпасы үшін маңызды әлеуметтік өзгерістерге әкелді, өйткені афроамерикандықтардың жағдайы жақсарған сайын олардың да азаматтық құқықтары кеңейді. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға дейін көптеген жұмыс орындары ақтарға берілді, ал афроамерикандықтар екінші кезекте қарастырылды. Заңдалған нәсілдік сегрегацияның жойылуы Чоктау тайпасына бұрын тек ақтарға ғана арналған мемлекеттік мекемелер мен нысандарға қатысуға мүмкіндік берді. Штат және федералды үкімет үшін тағы бір маңызды өзгеріс – саясаткерлер мемлекеттік бағдарламаларды қолдау үшін институционалдық құмар ойындарды қолдауға кірісті. 1963 жылы Нью-Гэмпшир штатынан бастап көптеген штат заң шығарушылары мемлекеттік лотереялар мен басқа да құмар ойындар кәсіпорындарын құру үшін жаңа заңдар қабылдады, мақсаты – мемлекеттік қызметтерді қаржыландыру үшін қаражат жинау болды. Жергілікті американдық тайпалары өздерінің резервацияларында экономикалық әл-ауқатты арттыру үшін құмар ойындар кәсіпорындарын қарастыра бастады.

1970-ші жылдар және экономикалық даму

1970 жылдары шоктау тайпасы үнділік белсенділіктің экстремизмін жоққа шығарды. Одан көп ұзамай АҚШ Конгресі 1975 жылы «Үндістердің өзін-өзі анықтау және білім беруге көмектесу туралы» маңызды заңды қабылдады, бұл американдық үнді тайпаларына қатысты федералды саясаттағы 15 жылдық реформа кезеңін аяқтады. Заңнамаға сәйкес, тайпалар өз білім беру және әлеуметтік қызмет бағдарламаларын көбірек басқару үшін Үндістер істері бюросымен (BIA) келісімшарттар жасасуға уәкілдік алды. Бұдан өзге, ол тайпаларға жауапкершілікті өз мойнына алу жоспарларын жасауға көмектесу үшін тікелей гранттар берді. Сондай-ақ, мектеп кеңестеріне үнді ата-аналарының қатысуы қамтамасыз етілді. Ішкі істер министрлігінің құрамындағы Американдық үнді саясатын қарау комиссиясы, Үндістер істері бюросы және Федералдық мойындау кеңсесі 1977 жылдың 19 мамырында Алабама штатының Мобил және Вашингтон округтеріндегі Шоктау тайпасын ресми түрде мойындады (бұл алғашқы Миссисипи аумағы және 1820 жылы Томбигби өзенінде Шоктау тайпасымен жасалған келісімдердің орны, сондай-ақ 1866 жылғы Алабама штатындағы Шоктау келісімінде аталған жер). Бұл Алабама Шоктаулары 1936 жылғы Миссисипи Шоктаулары туралы заң актісінде тіркелген, бірақ кем дегенде 1937 жылдан бері «Заңның түсі» бойынша тарихқа енбеген. 1979 жылы Мова Шоктау үндістерінің тобы Алабама штаты тарапынан мойындалды, бірақ олардың федералдық мойындауы ресми түрде жоқ.

Көшбасшылық

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропада АҚШ армиясында қызмет еткен Филипп Мартин, бұрынғы үйіне қайта оралу үшін Миссисипи штатының Нешоба округіне келді. Ол халқының кедейлігін көріп, оларға көмектесу үшін қалуға шешім қабылдады. Баптист пасторы және азаматтық құқықтар белсендісі Уилл Д. Кэмпбелл соғыстан кейінгі жылдары чоктау тайпасының жағдайын өз көзімен көрді. Кейін ол былай деп жазды:

"Мен ең жақсы есте сақтайтыным – шоктаулардың көңілді күйзеліске түсірген көрінісі: елді мекендердегі жол жиектеріндегі шалаптар, ауылдарының тозаңды көшелерінде мақтансыз бос отырған ересек еркектер, кейде бір бөтелкеден ішіп, өздерінің темекісін бөлісіп, жартылай жалаңаш балалары – бұл азаптың соңы жоқ суреті еді." 1979 жылдан бастап тайпалық кеңес түрлі экономикалық даму жобаларын іске қосты, бастапқыда резервацияға индустрия тартуға бағытталған. Оларда жұмыс істейтін адамдар, табиғи ресурстар және салықтар болмады. Индустриялардың қатарында автомобиль запчасти, құттықтау карточкалары, тікелей почта және полиграфия, пластик өнімдерін жасау бар.

1980-1990 жылдар

1987 жылы АҚШ Жоғарғы Соты федералды мойындалған тайпалардың өздерінің тәуелсіз резервациялық жерлерінде мемлекеттік реттеуден тыс ойын орындарын ашуға және басқаруға құқылы екенін қабылдады. 1988 жылы АҚШ Конгресі Үнді ойындары туралы ережелік заңды (IGRA) қабылдады; ол американдық тайпалардың казиноларды іске қосу және штаттармен келісімдер жасасу шарттарын, мысалы, салықтардың орнына табыстың бір бөлігін төлеуді анықтады.

21 ғасыр

Миссисипи штатының шоктау индейлері штаттың ең ірі жұмыс берушілерінің біріне айналды. XXI ғасырдың басында олар 19 кәсіпорынды басқарып, 7 800 адамды жұмыспен қамтыды. Конгресс пен штаттық үкіметтер алдында американдық индейлерге өздерінің резервацияларында ойын бизнесін құруға көмектесу мақсатымен лоббистер Джек Абрамофф пен Майкл Сканлон Миссисипи штатының шоктау индейлерінен 15 миллион доллар көлемінде пайда табу үшін алаяқтық әдістерге жүгінді. Абрамофф көптеген клиенттеріне деген жек көрушілігін білдірді. 2002 жылдың 29 қаңтарында электрондық хат арқылы Сканлонға жолдаған хатында Абрамофф: "Мен шоктау тайпасы кеңесінің маймылдарымен кездесуім керек" деді. 2006 жылы Сенаттың Үндістер ісі жөніндегі комитеті Абрамофф жанжалы бойынша тыңдау өтті. Абрамофф пен Сканлонға федералдық айыптар тағылды. 2002 жылы АҚШ Конгресі 25 U.S.C. 1779 арқылы бүкіл шоктау ұлтын ресми түрде мойындады, соның ішінде Алабама штатының Мобил және Вашингтон округтеріндегі шоктаулар да осы ұлтқа кірді. Олар Миссисипи шоктауларының 1934 жылғы юрисдикциялық актісінде, осы акті арқылы Миссисипи шоктаулары қайта ұйымдастырылған, толыққанды шоктаулар ретінде тең дәрежеде сипатталды.

Наних Вайяның оралуы

Шамамен екі жүз жылдан кейін Миссисипи Чоктау тайпасы Миссисипи штатынан Наних Вайяға қамқорлық құқығын қайтарып алды. Наних Вайя – платформалы үйінді, оған іргелес конусты үйінді және топырақ қоршауының қалдықтары бар. Топырақ құрылыстарының ең ерте мерзімі біздің заманымыздың 100-400 жылдары аралығында. Чоктау халқы осы орынды және жақын маңдағы Наних Вайя үңгірін өздерінің бастау тегі және ата-бабаларының мекені деп қастерлеген. Көп жылдар бойы штат бұл орынды Миссисипи штатының мемлекеттік паркі ретінде қорғады. 2006 жылы Миссисипи штатының заң шығарушы органының 2803 нөмірімен бекітілген заңға сәйкес, ол Наних Вайяны Чоктау тайпасына қайтарды. Бұл құжат 2008 жылдың 18 тамызында қол қойылды және Чоктау тайпасы үшін мереке күні болып жарияланды. Олар сол күнді жыл сайын атап өтеді, өздерінің шығу тегі мен тарихы туралы әңгімелер айтады, дәстүрлі тағамдар дайындайды және осыған байланысты билер көрсетеді.

Үкімет

Миссисипи штатының шоктау тайпасының қазіргі микосы немесе тайпа басшысы Сайрус Бен. Бен 2019 жылы қолданыстағы тайпа басшысы Филисс Дж. Андерсонды жеңіп сайланды. Бен – сайланған ең жас тайпа басшысы. 2007 жылдың шілдесінде Бисли Денсон бұрынғы басшы Филип Мартиннің орнына сайланды. Ол 2011 жылға дейін қызмет етті. Денсонның кезінде басшы атағы Мико деп өзгертілді, бұл шоктау тілінде тайпа басшысы деген мағынаны білдіреді. Мартин жеті рет қатарынан демократиялық жолмен сайланған. Мартин 1997 жылы тайпадағы 70% жұмыссыздық деңгейін 2007 жылы 3% төменге дейін төмендетті. Өкілеттік мерзімінде ол тайпаны Миссисипи штатындағы үшінші ірі жұмыс берушіге айналдырды.