Кіріспе

Си Моханд немесе Мханд н Ат Хмадуч, Си Мханд (Ичерайвен, Тизи Рашед, шамамен 1848 жылы – Айн-Эль-Хаммам, 28 желтоқсан 1905 жылы) – Алжирдің Кабилия аймағынан шыққан, кеңінен танымал бербер ақыны. Француз ғалымдары оны «Кабиль Верлені» деп атаған, ал шығармаларын алжирлік Молуд Фараун, Молуд Мамери және Булифа тәржімалаған. Ақпараттың және дереккөздердің әртүрлілігіне байланысты оның өмірінің кейбір мәліметтері толық анықталмаған.

Өмірбаян

Бай отбасында туып, дәстүрлі діни білім алған (содан кейін оның атына "Дәрігер" деген "Си" атағы қосылған), оның өмірі 1871 жылы француз отаршылдығына қарсы Кабилия көтерілісінен кейін болған қатаң репрессиямен белгіленді. Ол барлығынан айырылды. Әкесі өлім жазасына кесілді, әкесінің інісі Жаңа Каледонияға жер аударылды, ал отбасының мүлкі тәркіленді. Анасы мен бауырлары Туниске эмиграциялағаннан өзгеше, ол Алжирде қалып, мүліктен айырылғандардың бірі ретінде күншілікпен жұмыс істеді немесе аз төленетін басқа жұмыстармен айналысты. Ол ешқашан бір жерде орнықпады, өмірінің соңына дейін Алжирде және Кабилияның ішіндегі және айналасындағы басқа алжирлік қалалар мен ауылдарда көшпенділікпен өмір сүрді. Оның өмірінен көп мәлімет белгілі емес. Әдетте, ол ізгі шейх Моханд о Лхоцинге барғанда, онымен тарихи поэзиялық тартысқа түскенін және бауырларын кездестіру үшін Туниске жаяу сапар шеккенін, бірақ олар оны жылы қабылдамағанын айтады. Ол 57 жасында Мишелеттегі (қазіргі Айн-Эль-Хаммам) Сент-Евгения ауруханасында туберкулезден қайтыс болды. Ол Юнес Адлидің 2000 жылы Les Éditions de Minuit баспасында жарық көрген "Mohand et un révolte" кітабында да естеліктер қалдырды.