Кіріспе

Жаңа Британия науқаны – Екінші дүниежүзілік соғыста одақтас және Жапон империясы күштері арасындағы науқан. Одақтастар бұл науқанды 1943 жылдың соңында Жаңа Британияның астанасы Рабаулдағы маңызды жапондық базаны бейтараптандыру мақсатындағы ірі шабуылдың бір бөлігі ретінде бастады. Науқан 1943 жылдың желтоқсанынан 1945 жылдың тамызына дейін, соғыс аяқталғанға дейін екі кезеңде жүргізілді. Жаңа Британиядағы алғашқы шайқастар 1943 жылдың желтоқсаны мен 1944 жылдың қаңтарында аралдың батыс бөлігінде болды. АҚШ күштері Арау және Глостер мүйісі маңында базаларды жаулап алып, бекітті. 1944 жылдың наурыз айында Таласея маңында тағы бір десант түсірілді, содан кейін аралдағы жердегі күштер арасында шайқас азайып кетті. 1944 жылдың қазан айында Австралияның 5-дивизиясы АҚШ әскерлерінен жауапкершілікті қабылдады және келесі айда Жакино шығанағына десант түсірді. Одан кейін олар Уайд-Бей мен Опен-Бей арасында аралды қорғау мақсатында шектеулі шабуылға кірісті, осы арқылы соғыстың соңына дейін жапон күштерін ұстап тұрды. Жапондықтар Жаңа Британия науқанын уақытты ұстап тұру операциясы ретінде қарастырып, ешқашан болмаған жердегі шабуылды күтіп, күштерін Рабаул маңында шоғырландырды. Тарихшылар Жаңа Британиядағы операцияны одақтас күштер үшін сәттілік деп есептейді. Дегенмен, кейбіреулер науқанның қажеттілігіне күмән келтірді. Сонымен қатар, Австралия тарихшылары 1944 жылдың қазан айынан бастап соғыс аяқталғанға дейін аралдағы операцияларды қолдауға бөлінген әуе және теңіз күштерінің жеткіліксіздігін сынады.

География

Жаңа Британия – Жаңа Гвинея материгінің солтүстік-шығысында орналасқан, жарты ай пішіндес арал. Оның ұзындығы шамамен ұзын, ал ені шамамен 29-ден 50 километрге дейін; бұл оны Бисмарк архипелагындағы ең үлкен аралға айналдырады. Жаңа Британияның ішкі аймағы қиын-қыстау, оның көп бөлігін бойлай 1800 метрден биік жанартау таулары орналасқан. Аралдың жағалауы көптеген шығанақтармен тілімделген. Аралда тропиктік климат басым. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде таулар биік ағаштардан тұратын жаңбырлы ормандармен жабылған. Аралдың көп бөлігін қоршап жатқан жағалау жазықтарында тығыз джунглилер өседі. Жаңа Британияның көптеген жағалаулары орманды батпақтармен шектескен, ал көптеген өзендер мен бұлақтар таулардан теңізге құяды. Бұл ерекшеліктер Жаңа Британиядағы әскери бөлімдердің қимылын қатты күрделендірді. Аралдың көп бөлігін алып жатқан коралл рифтері де десанттық операцияларға жарамды жерлердің санын шектеді. 1940 жылы арал халқы 101 000-нан астам жаңа гвинеялық, 4674 еуропалық және азиялық тұрғыннан құралған деп есептелді. Жаңа Британияның солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан Рабаул аралдағы ең ірі елді мекен және Бисмарк аралдарындағы ең үлкен қала болды. 1914 жылы Австралия әскерлері аймақты Германиядан басып алғаннан бері қала Австралия басқаратын Жаңа Гвинея территориясының астанасы қызметін атқарып келді.

Жапондықтар басып алған жер

Жапон әскерлері 1942 жылдың қаңтарында Рабаулды қорғау мақсатында Жаңа Британияны басып алды. Бұл шабуылдың мақсаты – одақтас күштердің Рабаулды Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі маңызды жапон базасына шабуыл жасау үшін пайдалануына жол бермеу, сондай-ақ қаланы басып алып, оны жапондықтардың аймақтағы болашақ шабуылдарын қолдау үшін пайдалану болды. Аустралиялық жүздеген сарбаздар мен әуешілер ақпан мен мамыр аралығында қашып құтылып, эвакуацияланды, ал шамамен 900-і тұтқынға түсіп, қатал күтімге алынды. Жапондықтар тұтқындаған 500 еуропалық азамат интернировкаға алынды. 1943 жылы Австралия және Жаңа Гвинея әскерлерінен құралған Одақтас барлау бюросының (AIB) шағын топтары Жаңа Британияға қонды. AIB бөлімшелері барлау ақпаратын жинауға, Австралияның егемендігін қайта орнатуға және құлаған одақтас әуешілерді құтқаруға тырысты. Жапондықтар одақтас жағалау күзетшілері мен AIB патрульдерін іздестіріп, оларға көмектескен азаматтарға қатысты қиянат жасады. AIB Жаңа Гвинеялықтарды партизандық соғыс жүргізуге дайындап, қару-жарақпен қамтамасыз етті, нәтижесінде жапон гарнизонына қарсы табысты, бірақ қарқынсыз науқан жүргізілді. Алайда, бұл шара тайпалық қақтығыстарға да әкелді, себебі партизандар жапондықтармен ынтымақтасқан деп санайтын ауылдарға шабуыл жасады. 1943 жылдың басында одақтастар жоспарларын қайта қарастырды. Үлкен конференциядан кейін, 28 наурызда Бас штабтар Рабаулды алу жоспарының жаңа нұсқасын жариялады, ол «Картул» операциясы деп аталды. Бұл жоспарға сәйкес, МакАртур әскерлері Жаңа Гвинея жағалауындағы екі аралда әуежайлар салуға, материктің Хуон түбегін басып алуға және Жаңа Британияның батысына қонуға тиіс болды. Оңтүстік Тынық мұхиты аймағы Соломон аралдары арқылы Рабаулға қарай жылжуын жалғастырып, Бугенвилл аралына қонумен аяқталады. «Картул» операциясының бастапқы жоспарлары МакАртурға Рабаулды басып алуды тапсырған болса, 1943 жылдың маусым айында Бас штабтар мұның қажет емес деп шешті, өйткені жапондық базаны блокада мен әуе шабуылдары арқылы бейтараптандыруға болады. МакАртур бастапқыда жоспарға енгізілген бұл өзгеріске қарсы болды, бірақ ол тамыз айында Квебек конференциясында британдық және американдық Біріккен Бас штабтар тарапынан мақұлданды. АҚШ-тың Бесінші әуе күштері, Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағына бекітілген негізгі американдық әуе бөлімшесі, 1943 жылдың қазан айында Рабаулға қарсы науқанды бастады. Шабуылдардың мақсаты – жапондықтардың Рабаулды әуе немесе теңіз базасы ретінде пайдалануына жол бермеу, сондай-ақ 1 қарашада Бугенвиллге жоспарланған қонуға, ал желтоқсанда Жаңа Британияның батысына жоспарланған қонуға қолдау көрсету болды. Бірінші шабуыл 12 қазанда өтті, оған 349 ұшақ қатысты. Қазан және қарашаның басында ауа райы қолайлы болған кезде қосымша шабуылдар жасалды. 5 қарашада АҚШ-тың екі әскери-теңіз кемесі де қала мен оның портына шабуыл жасады. Осы шабуылдан кейін Жапон императорлық теңіз күштері Рабаулды флоттық база ретінде пайдалануды тоқтатты. Рабаулға қарсы науқан қараша айынан бастап күшейтілді, себебі Соломон аралдарындағы жақында басып алынған аралдардағы әуежайлардан ұшып келген әуе бөлімшелері шабуылдарға қосылды.

Қарсы жоспарлар

1943 жылдың 22 қыркүйегінде МакАртурдың Бас штабы Жаңа Британияға шабуыл жасау туралы бұйрық берді, бұл операция "Дестерти" деп аталды. Бұл бұйрық АҚШ-тың Алтыншы армиясын (сол кезде көбінесе "Аламо күштері" деп аталатын) Жаңа Британияның батысындағы Глостер мысы аймағына және Гасматаға күш түсіруге, сондай-ақ солтүстік жағалаудағы Гасмата мен Таласи арасындағы сызықтың батысындағы Жаңа Британияның барлық бөлігін бақылауға алуға бағытталды. МакАртурдың әуе күштерінің командирі, генерал-лейтенант Джордж Кенни, бұл операцияға қарсы болды, себебі Жаңа Гвинеядағы одақтастардың қарқыны ескерілгенде, Глостер мысындағы әуежайларды дамытуға тым көп уақыт кетеді деп санайтын. Қазіргі әуежайлар Рабаулға шабуылдар жасауға және басқа да жерлерге күш түсіруді жоспарлауға жеткілікті болды. Дегенмен, "Аламо күштерінің" командирі генерал-лейтенант Уолтер Крюгер және МакАртурдың теңіз күштерінің командирлері Жаңа Британияға күш түсіру арқылы стратегиялық Витиаз бұғазын бақылауға алу қажет деп есептеді, осы бұғаз арқылы Батыс Жаңа Гвинеядағы аймақтарға күш тасымалдау жоспарланған болатын. Алайда, жапондықтардың аймақты күшейтуі және Рабаул әуежайларына жақындығы, сондай-ақ жердің батпақты болуына байланысты қараша айында Гасматаға жоспарланған шабуыл тоқтатылды. Оның орнына, 21 қарашада Жаңа Британияның оңтүстік-батыс жағалауындағы Арау аймағын басып алу туралы шешім қабылданды, бұл PT катерлері үшін база құруға және жапондықтардың назарын Глостер мысығындағы негізгі шабуылдан аударуға мүмкіндік берер еді. Кемелердің болуы және әуеден қорғалу мүмкіндігі ескерілгеннен кейін, Арауға шабуыл 15 желтоқсанға, ал Глостер мысығына 26 желтоқсанға жоспарланды. "Аламо күштері" "Дестерти" операциясының жоспарларын әзірлеуге жауапты болды, бұл жұмыс 1943 жылдың тамызында басталды. Бұл жоспарларды дайындау үшін қыркүйек пен желтоқсан аралығында Жаңа Британияға түсірілген теңіз және "Аламо" барлаушыларының мәліметтері, сондай-ақ әуе суреттері пайдаланылды. АҚШ-тың Бірінші теңізшілер дивизиясы Глостер мысығына шабуыл үшін негізгі күш ретінде таңдалды; артиллерия, көлік, құрылыс және логистика бөлімшелерімен біріктірілген бұл күшке "Бэкхендер" жедел тобы деген атау берілді. Арауға таңдалған күш 112-ші кавалерия полкіне негізделді, ол аттан түсіріліп, жаяу әскер ретінде қызмет ететін. Кавалерия полкі артиллерия және инженерлік бөлімшелермен күшейтілді, ал күштің жалпы құрамы "Директор" жедел тобы деп аталды. Жапон Императорлық Бас штабы 1943 жылдың қыркүйек айының соңында Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы стратегиялық жағдайды бағалап, одақтастар алдағы айларда Солтүстік Соломон аралдары мен Бисмарк архипелагы арқылы Жапонияның Тынық мұхитындағы ішкі шекарасына бұзып өтуге тырысады деген қорытындыға келді. Осыған сәйкес, одақтастардың ілгерілеуін баяулату үшін аймақтағы стратегиялық маңызды орындарға күштер жіберілді. Дегенмен, Рабаулда күшті күштер сақталды, себебі одақтастар қаланы басып алуға тырысады деп күтілді. Сол кезде Жапондықтардың Батыс Жаңа Британиядағы орналасқан жерлері аралдың батыс шетіндегі Глостер мысығындағы әуежайлармен және Рабаул мен Жаңа Гвинея арасындағы шағын қайықтарды одақтастардың әуе шабуылдарынан қорғайтын бірнеше шағын станциялармен шектелген. Жаңа Британия 15 қыркүйекте жапон әскері қабылдаған "Абсолютті ұлттық қорғаныс аймағының" шығысында орналасқандықтан, ондағы күштердің жалпы мақсаты одақтастардың кез келген ілгерілеуін кешіктіріп, стратегиялық маңызды аймақтардың қорғанысын жақсартуға уақыт беру болды. Қазан айында Сегізінші армия облысының командирі Имамура одақтастардың келесі қадамы Батыс Жаңа Британияға шабуыл жасау болуы мүмкін деп бағалады. Оған жауап ретінде ол аймақтың гарнизонын күшейту үшін қосымша бөлімшелерді жіберуді шешті, ол күшсіз 65-ші бригаданың айналасында орналасқан және оның командирі генерал-майор Ивао Мацуданың есімімен "Мацуда күштері" деп аталды. Осы мақсат үшін 17-ші дивизия таңдалды; осы бөлімнің негізгі бөлігі 4 және 5 қазанда Қытайдан Рабаулға келді, Жаңа Британияға бара жатқанда су асты кемелері мен әуе шабуылдарынан шамамен 1400 адам қаза тапты. 17-ші дивизияның командирі генерал-лейтенант Ясуши Сакаи Жаңа Британияның батысындағы жапондық күштердің жаңа командирі болып тағайындалды, бірақ дивизияның батальондары осы аймаққа, Оңтүстік Жаңа Британияға және Бугенвильге таратылды.

Араве

Араве операциясы үшін Бригад генерал Джулиан Каннингхэмнің басшылығындағы Директорлық топ Гудено аралына жиналды, онда 1943 жылдың 13 желтоқсанында кемеге мінуге дейін оқу-жаттығуларын өткізді. Операцияға дейін күндері одақтас авиациясы Жаңа Британия бойынша ауыр шабуылдар жасады, бірақ жапондықтарды ескертпеу үшін қону жағалауына жақын аймақ жерге қонғанға дейін бір күнге дейін өзгеріссіз қалды. Шабуылға түскен күшті тасымалдаған кемелер 15 желтоқсан күні сағат 03:00 шамасында Меркус мүйісіне жақын Араве түбегіне жетті. Екі шағын алдыңғы топ дереу қараңғылықтың жамылуымен Пилело аралындағы радиостансаны жою және Үмтингалу ауылы маңындағы түбекке қарай созылған жолды кесіп тастау бұйрығымен аттанды. Үмтингалу маңындағы қону күшті қарсылыққа ұшырап, кейін қайтарылды, ал Пилелодағы қону сәтті аяқталды, себебі атты әскерлер мақсатына қол жеткізбес бұрын жапондықтардың шағын тобын жеңіп алды. Осы уақытта, әскерлер десанттық қайықтарға отырғанда болған шатасудан кейін, негізгі шабуыл 06:25-тен кейін теңіз және әуе күштерінің күшті бомбалауымен басталды. Жағадағы қарсылық шектеулі болды, себебі жақын маңда жапондықтар өте аз болды, бірақ алғашқы толқын машиналық мылтықтан атылған оқтарға тап болды, олармен тез арада күресілді. Рабаулдан келген жапондық ұшақтар қону жағажайына ұшып келді, бірақ АҚШ-тың әскери патрульдеуге шыққан истребительдері оларды кері қуды. Соңғы үш толқын бір уақытта қонды, себебі екінші толқынның келуіне кешігу туды. Дегенмен, АҚШ атты әскерлері жағажайды жылдам бақылауға алды және түстен кейін Амалут плантациясын бақылауға алып, Араве түбегінің басында берік қорғаныс позициясын құрды. Келесі күндері жапондық күштер күшейтілді және қарсы шабуыл жасады, бірақ американдықтар да күштерді, соның ішінде танктерді жеткізді, нәтижесінде қарсы шабуыл сәтсіз аяқталды. Содан кейін жапондықтар жақын маңдағы әуежайға қарай шегінді, ал Араве маңындағы шайқастар тоқтады.

Глостер батыс

Глостер мысығына қону 1943 жылғы 26 желтоқсанда, Араве маңындағы алдау амалынан кейін және бірнеше күн бұрын Судест мысығының айналасындағы жаттығу қонуларынан соң өтті. Шабуылға генерал-майор Уильям Х. Рупертустың басқаруындағы 1-ші теңізшілер дивизиясы таңдалды. Қону үшін операцияның басты мақсаты болған Глостер мысығындағы әуежайлардың шығысына қарай екі жағажай таңдалды. Сонымен қатар, әуежайлардың батысында, мыстың қарсы бетінде де қону орны таңдалды. 7-ші теңізшілер полкінің әскерлері Оро шығанағынан кемеге мінді. 74-ші жедел топтың АҚШ және Австралия соғыс кемелерімен сүйемелдеп, олар 1-ші теңізшілер және 11-ші теңізшілер артиллериясымен күшейтілді. Қонуға дейінгі апталарда Глостер мысығының гарнизонына қарсы ауыр әуе шабуылы жасалды, ол көптеген бекіністерді жойды және сарбаздардың рухын құлатты. 26 желтоқсанда шабуылға дейін шабуылдар жалғасты, нәтижесінде жағажайларды жартылай жабатын тығыз түтін пайда болды. Америкалық қону сәтті аяқталды, 26 желтоқсандағы жапондық күштердің қарсы шабуылдары жеңіліске ұшырады. Келесі күні 1-ші теңізшілер полкі батысқа қарай, әуежайларға қарай жылды. Жапондықтардың кедергі келтіретін позициясы сол күні түстен кейін басып алынды, бірақ күшейту әскерлері келгенге дейін американдықтардың жылжуы тоқтатылды. 29 желтоқсанда ол қайта басталды, нәтижесінде әуежайлар басып алынды. 1944 жылғы қаңтардың алғашқы екі аптасында теңізшілер жапондық күштерді іздеу және жою мақсатымен жағалаудан оңтүстікке қарай жылды. Бұл жапондық 141-ші жаяу әскер полкінің биік жердегі бекіністерін қорғауға тырысуымен қатал шайқастарға әкелді. Соңында, 16 қаңтарда теңізшілер аймақты бақылауға алды. Сәтті қонудың нәтижесінде одақтастар Витяз бұғазының екі жағындағы бекіністерді басып алып, Финшхафенді алғаннан кейін Бісмарк теңізіне қарайтын теңіз жолдарына тиімді бақылау орнатты. 1944 жылғы қаңтарда одақтастар өздерінің артықшылықтарын одан әрі пайдалануға тырысып, Жаңа Гвинея жағалауында тағы бір «Жетіктік» операциясын бастады, ол Саидорға қонумен Хуон түбегін австралиялық және американдық күштер тазартуына әкелді. Жапонияның Рабаулдағы жоғарғы бас штабы Хуон түбегінен әскерлерін кері шегіндіруге бұйрық берді. Қаңтардың ортасында Сакай Батыс Жаңа Британиядан өз әскерін қайтарып алуға рұқсат сұрады, ал Имамура бұл рұқсатты 21 қаңтарда берді. Жапондық күштер кейіннен американдықтардан бөлініп, Таласиа аймағына қарай жылжуға тырысты. Теңізшілердің қарауылдары жапондықтарды қуды, ал аралдың орталығында және солтүстік жағалауында көптеген ұсақ шайқастар болды.

Талас

Араве мен Глостер мысығын басып алу операцияларынан кейінгі айларда Жаңа Британияда ұрыстар шектеулі болды, себебі жапондық күштер осы кезеңде ұрысқа түсуден жаңылды және Рабаулға қарай шегінуді жалғастырды. 1944 жылдың ақпан айында АҚШ әскерлері Роук аралын басып алды, бірақ ол кезде аралдағы гарнизон бұрыннан-ақ шығарылып алынған еді. Келесі айда Виллемез түбегіндегі Таласеаға қосымша десант түсірілді. Жапондықтардың шегінуін кесіп тастау мақсатымен жоспарланған операцияда, негізінен 5-ші теңізшілер жасағынан құралған полк, Волупай плантациясының жанындағы тар аралдың батыс жағындағы Виллемез түбегіне десант түсірді. Бастапқы десанттан кейін теңізшілер қарсы жағалаудағы Таласеадағы резервтік қону жолағына қарай шығысқа қарай жылжыды. Жапондық қорғаныстың шағын тобы АҚШ әскерлерін тоқтатты және олардың Глостер мысынан шегініп келе жатқан жапон күштерінің шегінуін кесіп тастау үшін жеткілікті жылдамдықпен ілгерілеуіне кедергі келтірді. 1944 жылдың қаңтарында Бугенвильдегі әуежайлар аяқталғаннан кейін Рабаулға қарсы одақтастардың әуе шабуылдары күшейтілді. Қаланың өзі, көптеген ұшақтар мен кемелермен бірге қирады. Жапон армиясы салыстырмалы түрде аз жабдық жоғалтты, себебі оның қоры қараша айында жанартау үңгірлеріне көшірілген еді. Кемелердің жоғалғандығына байланысты, жапондықтар ақпаннан бастап қалаға басқа кемелерді жіберуді тоқтатты. Рабаулдағы жапон әуе күштері 19 ақпанда аймаққа қарсы одақтастардың шабуылын тоқтатуға соңғы рет әрекет жасады. Осыдан кейін соғыс аяқталғанға дейін жалғасқан әуе шабуылдарына тек қана зениттік артиллериямен жауап берілді. Ұзаққа созылған бомбалаудың нәтижесінде қала жапондықтардың одақтастардың алға жылжуына қарсы тұра алатын базасы болмай қалды. Алайда, ол шамамен 98 000 адамнан тұратын гарнизонмен және жүздеген артиллериялық және зениттік қарулармен жақсы қорғалған күйде қалды. Газель түбегінің айналасында кең ауқымды бекіністер салынды, онда қиын жер бедері де қорғаушыларға қолайлы болды. 1944 жылдың 14 наурызында Императорлық Бас Штаб Сегізінші аймақтық армияға "Рабаул аймағын мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін ұстап тұруға" бұйрық берді, одақтастардың күштерін басқа аймақтардан аудару үшін. 1944 жылдың сәуір айында Араве мен Глостер мысығы басып алынғаннан кейін, генерал-майор Рапп Бруш басқаратын АҚШ 40-шы жаяу әскер дивизиясы 1943 жылдың желтоқсанында десант түсірген теңізшілер мен атты әскерді алмастыру үшін келді. Осыдан кейін, АҚШ және жапондық күштері аралдың қарама-қарсы жақтарын басып алғандықтан, салыстырмалы түрде тыныш кезең басталды, ал орталықта Австралияның AIB күштері басшылығымен партизандық әрекеттер жүргізілді. AIB-ның қарауылдары солтүстіктегі Уламонаға және оңтүстіктегі Камандранға жапондық бекіністерін кері итеруде сәтті болды. 1944 жылдың ортасында Сегізінші аймақтық армия штабы Жаңа Британиядағы одақтастардың ниеттерін қайта бағалады. Осы уақытқа дейін одақтастар Рабаулға ірі шабуыл жасауды жоспарлап отырды деп есептелгенімен, одақтас күштердің Филиппинге қарай жылжуы бұл енді мүмкін емес деген тұжырымға келді. Керісінше, жапондықтар одақтастардың Жаңа Британия арқылы қалаға қарай баяу жылжитынын және олардың Жапонияға қарсы науқаны тоқтап қалған немесе аяқталған жағдайда ғана, немесе аралдағы австралиялық күштердің саны артқан жағдайда ғана оған шабуыл жасайтынын болжады.

Австралияның жауапкершілігіне беру

1944 жылдың қазан айында АҚШ-тың 40-шы жаяу әскер дивизиясын Филиппин аралдарында соғысу үшін қайта орналастыру туралы шешім қабылданды, ал Жаңа Британия үшін жауапкершілік австралиялықтарға берілді. Австралия үкіметі өз әскерлерін пайдаланып, соғыстың басында жапондықтар басып алған Австралия территориясын қайтарып алуды көздеді. Бұл операция үшін генерал-майор Алан Рамзи басқаратын Австралияның 5-ші дивизиясы таңдалды. Олар 1944 жылдың мамыр айында Хуон түбегін бағындыру операцияларынан кейін Маданг аймағында шоғырланды. Одақтас елдердің барлау қызметі сол кезде аралдағы жапондық күштерді кемсіткен, олардың шамамен 38 000 адамнан тұратынын есептеген. Бұл көрсеткіш шындықтан екі есе кем болғанымен, жапондықтардың ниеттерін бағалауда одақтастар дұрыс болды. Жоспарлаушылар Имамура әскері қорғанысқа көшіп, Рабаул төңірегіндегі бекіністерде қалатынына сенді. Шындығында, жапондықтардың әскери күші шамамен 69 000 адамды құрады, оның ішінде 53 000 әскер және 16 000 теңізші бар еді. Олар негізінен Рабаулдың солтүстігіндегі Газель түбегінде орналасқан, бірақ Ауулға дейін бақылау бекеттері құрылған. Гарнизонның үлкен оқшаулануына байланысты, олардың көптегені күріш өсірумен және бақша шаруашылығымен айналысты. Таласеа–Хоскинс, Арау және Глостер мүйістеріндегі американдық бекіністердің болуы екі тараптың географиялық түрде бөлінуіне және ашық соғыс тоқтауына әкелді. Одақтастардың бомбалауы жапондық әуе және теңіз күштерін күйретіп, екі операциялық ұшақ пен 150 баржаны қалдырды, олар жағалау бойында аз көлемдегі жүкті немесе әскерді тасымалдауға қолданылды. Рамзидің әскерлеріне Газель түбегіндегі жапондық гарнизонды оқшаулау мақсатында операция жүргізу бұйрық берілді. Рамзиге жапондықтарға қысымды сақтап, үлкен күштерді жұмсаудан аулақ болу тапсырылды. Дегенмен, австралиялықтар аралдың батыс жағынан әрі жылжу мақсатымен, негізінен қарауылдық іс-қимылдардан тұратын шектеулі шабуылға түсуге келісті. Осы мақсатқа жету үшін австралиялық командирлер екі база құруға шешім қабылдады: біреуі оңтүстік жағалаудағы Жаккино шығанағы маңында, екіншісі солтүстік жағалаудағы Хоскинс мүйісі маңында қолдау базасы ретінде орналасқан.

Жаңа Британияның орталық бөлігі

1944 жылдың қазан айының басында 36-шы жаяу әскер батальоны Хоскинс мүйісіне қонды, американдық гарнизоннан міндеттерді қабылдау үшін. Келесі айдың басында Австралияның 6-шы жаяу әскер бригадасының қалған бөлімдері Жакино шығанағына жетті. Одан кейін бірнеше апта ішінде жолдар, әуежай, док және жалпы аурухананы салу жұмыстарын бастау үшін көптеген жабдықтар мен материалдар, сондай-ақ техникалық персонал мен жұмысшылар жеткізілді. Бұл жұмыс 1945 жылдың мамырына дейін жалғасты. Кейіннен аралдағы одақтас әрекеттерді қолдау үшін Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштерінің екі эскадрильясы "Корсар" шабуылдық ұшақтарымен жеткізілді, ал 594-ші инженерлік қайық және жағалау полкінің американдық десанттық кемелері 1945 жылдың ақпан айында Австралия десанттық кеме компаниясы келгенге дейін қолдау көрсетті. Кемелердің жеткілікті болмауына байланысты 5-ші дивизияның ауысуы айтарлықтай кешіктірілді және 1945 жылдың сәуір айында ғана аяқталды. Дегенмен, желтоқсан айында Австралияның алға жылжуы басталды, мақсаты солтүстік және оңтүстік жағалаулар бойымен Газель түбегіне қарай жылжу, Wide Bay мен Open Bay арасындағы шегініс сызығын басып алу, осы арқылы Рабаул бекінісі маңында тоқтатылған жапондық күштерді ұстап тұру болды. Олардың алдыңғы қатардағы бөлімдері шамамен 1600 сарбазды құрады. Бұл кезеңде бірнеше десант операциялары, өзендерді кесіп өту және ұсақ шайқастар болды. 36-шы жаяу әскер батальоны желтоқсан айының басында Хоскинс мүйісі маңындағы бекінісін кеңейте бастады, баржамен Биаллаға қарай жылды. Жапондықтар Панди өзенінен шегінгенін анықтағаннан кейін, Еа-Еа маңында жаңа база құрылды, әскерлер қайтадан баржамен алға жылжытылды. Жаңа Гвинеяның 1-ші жаяу әскер батальоны 1945 жылдың қаңтарында оларды күшейту үшін келді. Осыдан кейін солтүстік жағалаудағы австралиялықтар өздерінің шегініс сызығын Open Bay-ге қарай жылжытты, Байя маңында бекініс құрып, Мавело плантациясын қарауылдады. Осы уақытта оңтүстік жағалауда Wide Bay-ге қарай негізгі алға жылжу желтоқсан айының соңында басталды. Бұл 1945 жылдың ақпан айының ортасында 14/32 жаяу әскер батальонының Милим маңында алдыңғы базасын құруын қамтамасыз етті, олар Пунсан арқылы баржамен жеткізілді. 15 ақпанда Камандран қысқаша шайқастан кейін басып алынды, оның барысында 1-ші Жаңа Гвинеялық жаяу әскер батальонының қарауылдары табысты тұзақ құрды. Осы кезде оңтүстік жағалаудағы жапондық қарсылық күшейді және алға жылжудың соңғы кезеңінде австралиялықтар Генри Рид шығанағы маңында жаяу жүріп, батальон күшімен ұсталып тұрған Waitavalo–Tol аймағын басып алу үшін жылды. Осыдан кейін Суги тауы маңындағы жапондық бекіністі жою үшін алты аптаға созылған бірнеше шайқастар болды, 5 наурызда 19-шы жаяу әскер батальонының Вулвут өзенінен шабуылымен басталды. Вулвуттың батысына қарай созылған Суги тауы маңындағы бекініс, минометтермен, пулеметтермен және нығайтылған ұялармен күшті қорғалған еді. Сонымен қатар, қатты жаңбыр австралиялықтардың жапондық бекінісін жою әрекеттерін қиындатты. Ашулы шайқастар 14/32 батальонының 18 наурызда Бэкон-Хиллге шабуылымен аяқталды. Наурыз және сәуір айларында Waitavalo–Tol аймағын басып алғаннан кейін австралиялықтар Джаммер шығанағына қарай жылды және солтүстік және оңтүстік бағыттарын байланыстыру үшін қарауылдар жіберді. Олар, сондай-ақ, 13-ші жаяу әскер бригадасынан, содан кейін 4-ші бригададан күш-жігер алды, өйткені олардың науқанының шабуылдық бөлігі тиімді аяқталды. Одан кейін австралиялықтар Газель түбегінің мойнындағы шегініс сызығын сақтап тұру мақсатында бірнеше қарауылдар ұйымдастырды, жапондықтардың Рабаулдан қашып шығуына жол бермеу үшін. Бұл 1945 жылдың тамызында соғыс аяқталғанға дейін жалғасты. 2/2 коммандос эскадрильясы Рабаулға жақын жерде қарауыл жүргізді және жердің өте қиын екенін анықтады, сондықтан жапондықтардың үлкен бөлімдері австралиялық күштерге шабуыл жасау үшін одан өте алмайды деп шешті. Осы уақытта бірнеше басшылық тағайындамалар болды. Сәуірде генерал-майор Хорас Робертсон Рамзиден басшылықты қабылдады, ал генерал-майор Кеннет Этер тамыздың басында басқаруды өз қолына алды.

Салдары

1945 жылдың 6 қыркүйегінде Рабаулды 4-ші жаяу әскер бригадасының құрамына кіретін 29/46 жаяу әскер батальоны бақылауға алды. Осы кезде аралдағы жапон лагерлерінен 8000-нан астам бұрынғы соғыс тұтқындары босатылды. 1944 жылдың қазан айынан бастап соғыс аяқталғанға дейін Жаңа Британиядағы шайқастарда австралиялықтардың жоғалғандары шектеулі болды – 53 адам қаза тауып, 140 адам жарақат алды. Тағы 21 адам жарақат немесе аурудан көз жұмды. АҚШ 1-ші теңіз жаяу әскер дивизиясының жоғалғандары 310 қаза және 1083 жарақатқа жетті. Сонымен қатар, Араве маңындағы шайқаста барлық одақтас бөлімшелерінің жоғалғандары 118 қаза, 352 жарақат алған және төрт адам жоғалып кетті. Жаңа Британия және Бисмарк архипелагының басқа аралдарындағы жапондықтардың жалпы жоғалғандары шамамен 30 000 адамды құрады, олардың көп бөлігі ауру мен аштықтан қайтыс болды. Науқаннан кейін тарихшылар арасында АҚШ-тың Араве және тіпті Глостер мүйісі маңындағы десанттарының қажеттілігі туралы әртүрлі пікірлер болды. Теңіз жаяу әскер корпусының ресми тарихының авторлары Генри Шоу мен Дуглас Кейн Араве маңындағы десант Глостер мүйісіндегі десантты жеңілдеткенін айтса, АҚШ әскери-теңіз тарихшысы Сэмюэл Элиот Морисон Араведегі десанттың «шағын құндылығы» бар екенін, ол ешқашан теңіз базасына айналмағанын және ресурстар мен әскер күшін басқа жерде пайдалануға болатындығын көрсетті. АҚШ армиясының тарихшысы Джон Миллер де Араве мен Глостер мүйісін бақылауға алу операцияларының «Рабаулды алуға немесе Филиппинге жақындауға қажетті емес» деген қорытындыға келді, бірақ Батыс Жаңа Британиядағы шабуылдан кейбір пайдалар мен салыстырмалы түрде аз жоғалғандар болды. Австралияның науқанға қатысуын қорытындылай келе, Австралияның ресми тарихшысы Гэвин Лонг, оның әсіресе әуе және теңіз күштері жағынан жеткіліксіз ресурстармен қамтамасыз етілгенін, соңғысы 5-ші дивизияның шоғырлануын науқанның соңына дейін кешіктіргенін жазды. Дегенмен Лонг австралиялық күштердің салыстырмалы түрде тәжірибесіз болғанын және шамамен бес дивизиядан тұратын жапондық күштерге қарсы тұрғанын жазды. Лаклан Грант та осындай қорытындыға келді, Айтапе-Вейвак сияқты басқа жерлермен салыстырғанда науқандағы жоғалғандардың азын атап өтті. Зейнеткер генерал Джон Коутс «көп жағынан Австралияның Жаңа Британиядағы операциялары классикалық ұстап тұру науқаны болды» деп бағалады, бірақ оларға жеткіліксіз әуе және теңіз көмегін Борнео науқанына бөлінген артықшылықпен салыстырды. Питер Чарльтон да Австралия операцияларын сәтті деп санады, бірақ 5-ші дивизияны жапондық күштерден әлдеқайда күшті күшке қарсы орналастыру шешімін және науқанға берілген шектеулі қолдауды сынға алды. Жапон командирінің қорғаныс тактикасы, Имамура, Австралияның әлдеқайда кішігірім күштерінің табысты ұстап тұруын қамтамасыз етудегі фактор болды. Жапон тарихшысы Кенгоро Танаканың айтуынша, Имамура Жапон императорлық теңіз күштерімен өзара әрекеттесуге қол жеткізгенге дейін күшін сақтап қалуға бұйрық алған және сол себепті өзінің әскерлерінің аз бөлігін ғана Рабаул бекінісінің алдына орналастыруды таңдаған. Юстас Кёг осы бағалаумен келіседі, кез келген шабуыл жеткілікті теңіз және әуе қолдауы болмаса стратегиялық мақсатқа ие болмайтынын, ал ол кезде жапондықтарға қол жетімді емес еді деп айтады. Грегори Блейк жазғандай, өте қиын жер жапондықтардың үлкен шабуыл жасауына мүмкіндік бермеді.