Кіріспе

Поул Андерсонның «Техника тарихы» сериясының басты кейіпкері – Доминик Фландри. Ол – Поул Андерсонның «Техника тарихы» ғылыми-фантастикалық сериясының екінші жартысының ойдан шығарылған басты кейіпкері. Алғаш рет 1951 жылы пайда болды. Осы ғарыш операсы сериясы 31-ші ғасырда, Терра империясының құлдырау кезеңінде өтеді. Фландри – Империяның сыртқы және ішкі жауларынан империяға төнген қауіптерге қарсы күресу үшін жұлдыздарды шарлап жүретін Империялық барлау қызметінің шебер адамы. Оның көп жылдар бойы басты қарсыласы – мәдениетті, бірақ қатал телепат-тыңшы Айчарайч. Ол шетелдік Мерсейлердің экспансиялық бәсекелес империясы үшін қастандық жоспарлайды. Кіші дворянның заңсыз ұлы Фландри өзінің есімімен құлдырап бара жатқан Империяда үлкен билікке жетеді және қоғамдағы статусының барлық мүмкіндіктерін пайдаланады. Дегенмен, ол Терра империясының құлауы және одан кейінгі галактикалық қараңғылықтың «Ұзақ түні» жақындап келе жатыр деп қатты уайымдайды. Оның мақсаты – оны мүмкіндігінше ұзақ сақтап қалу. Уақыт өте келе ол өзінен кейін де заңсыз туған қызы Дианаға билік мұрагерлігін тапсырады. Фландри дәстүрлі моральдық қағидаларды елемей, қарсыластарының әдістерін өз пайдасына қолдануға дайын. Ол жеңіл-жеңіл алдап, азғырып, шантаж жасай алады. «А Knight of Ghosts and Shadows» романында ол өзінің сатқын ұлының санасын зерттеуге бұйрық береді, оны өсімдіктей күйге түсіреді, ал Айчарайштың адамдар тұрмайтын туған жерін радиоактивті қиратуға бұйырады. Бұл Айчарайштың соңғы қастандығы оның сүйікті әйелінің өліміне және оған үйлену жоспарына нүке болғандықтан, кек алу үшін жасалған.

Жинақтар

Терра империясының агенты (1965) «Құйрығынан ұсталған жолбарыс» (1951), «Ешқандай жерден келген жауынгерлер» (1954), «Құрметті жаулар» (1951) және «Аспан үңгірінің аңшылары» (1965) деген қысқа әңгімелерден тұрады. «Фландри Террадан» (1965) «Даңқ ойыны» (1958), «Құпия хабар» (1959) және «Шеберлердің обасы» (1960/1965) кіреді.

Жалпы нұсқалар

Жас Фландрия (2009), «Энсин Фландрия», «Адолар циркі» және «Көтерілісші әлемдер» романдарын біріктіреді. Капитан Фландри: Терра империясының қорғаушысы (2010), «Империяның аванпосты», «Олардың оралған күні», «Құйрығынан ұсталған жолбарыс», «Құрметті жаулар», «Даңқ ойыны» және «Құпия хабар» атты қысқа әңгімелерді біріктіреді. Сэр Доминик Фландри: Терраның соңғы рыцарі (2010), «Басшылардың обасы», «Аспан үңгірінің аңшылары», «Жерден келген жауынгерлер» атты қысқа әңгімелер мен «Адамдар мен көлеңкелердің рыцарі» романын біріктіреді. Flandry's Legacy (2011) - «Аспандағы тас» және «Империя ойыны» романдарын біріктіреді.

Басқа жұмыстарда

Ол сондай-ақ, Андерсонның рұқсатымен, А. Бертрам Чандлер жазған Джон Граймс сериясының бір бөлігі – «Қараңғы өлшемдер» (1971) романында пайда болады. Онда Флэндри Чандлердің Шеткі әлемдеріне өтіп, Чандлердің коммодоры Граймспен кездеседі (екеуі де бір-бірін ұнатпайды). «Олардың қайта оралған күні» Флэндри сағасымен байланысты, бірақ ол онда қатыспайды – бұл «Тәуелсіз әлемдерге» жалғасы, онда Флэндри миссиясын аяқтап, басқа жаққа кеткеннен кейін Энеас планетасы мен оның тұрғындарының тағдыры көрсетіледі. Ал «Империяның бекінісі» Флэндриге әдеттегідей тапсырылатын дағдарысқа ұқсас – адамдар мен адам емес жандардың, сондай-ақ бәсекелес адам мәдениеттерінің қақтығысынан қиын жағдайға түскен планета, онда Мерсея жағдайды шиеленістірсе де, бұл жолы оны профессор шешеді, ол Флэндриден өзгеше академиялық көзқарасқа ие (бірақ ол да батыл және шешуші қадамдарға бара алады).

Фландрияның әйелдері

Кадет кезінде Фландри Фенросс есімді курстасының қарындасын баурап алды. Қыз аса сұлу емес еді, ал Фландриге ол қатты ұнаған жоқ; кейін ол тіпті есіміне де еске түсіре алмады ("Мажори немесе сондай нәрсе"). Фландри оны тастап кеткен соң, қыз "өте жабайы" болып, Венерадағы апатта қаза тапты. Фенросс оған қатты қамқорлық жасағандықтан, енді басқа әйелге көңіл бөлмеді және Фландриді ешқашан кешірмеді. Фенросс жылдам жоғарылап, адмирал болып, Фландридің тікелей бастығына айналды және Фландриді өлтіру үшін бар күшін салды. Фландри Фенростың негізді ашуға орын бар екенін мойындады, бірақ Фенростың жіберген барлық қауіпті тапсырмаларынан аман қалды. Джеймс Бонд оқиғаларына ұқсас (екі жылдан кейін басталды), әрбір жаңа оқиға Фландриге тағы бір әдемі қызды кездестіріп, құтқаруға мүмкіндік берді. Әйелдердің тегі әртүрлі – патшайымдар мен мақтанды аристократтар, сондай-ақ құлдар мен шаруалар, куртизандар және қызарған бойжеткендер, тіпті кемінде екі тартымды бейресми әйел; бірақ олардың барлығы батыл, ақылды және тапқыр болып, Фландридің миссиясының сәттілігіне маңызды көмек көрсетті. Көптеген оқиғалар қайғылы және жаны ауыртатын аяқталады, Фландри миссиясын аяқтап, тағы бір жүрегі ауыр әйелді қалдырып кетеді, "Бұл ешқашан орындалмайды, жақсы естелік бұзылмастан бұрын мен кетейін" және "Мен мәңгілікке арналған адам емеспін, ал одан да жаман сізге әділетсіз болар еді, қызым" және "Мен айналып тұрған әлемде таба алатын ең жасыл таспын". Кейде Фландри әділ болуға тырысып, қарым-қатынастары оның қазіргі миссиясынан аспайтынын әйелге алдын ала ескертеді, бірақ бұл көбінесе толыққанды көмектеспейді; ал кейде ол ажырасып бара жатқанда, қазіргі Фландри қызын өз планетасының және әлеуметтік ортасының лайықты жігітімен қоныстандыруға тырысады. Бір жағдайда Фландридің қазіргі сүйіктісі және серігі өзінің және барлық отбасының құлдықтан босатылып, жер теліміне қоныстандырады, бұл оның миссиясының соңында кетіп бара жатқанын көргеніне лайықты сыйақы. Джанна, жас Фландридің заңсыз қазына іздеуіне және Мерсеиандар арасындағы тұтқындыққа қатысқан бұрынғы жезөкше, өмірінің басында қатты жарақаттанды және қарым-қатынасын аяқтағанда басқаларға қарағанда күйреп кетті. Кетіп бара жатқанда ол Фландриге қарғыс айтады: "Мен сізді кез келген әйелді баурап алудан тоқтата алмаймын деп ойлаймын. Бірақ мен тілеймін, сіз ешқашан шын жүрегіңізден іздеген адамға қол жеткізе алмайсыз". Сол кезде Фландри оны жеңіл оймен қабылдады ("Әйелдер! Біздің арамыздағы беймәлімдер"), бірақ Джаннаның қарғысы шындыққа айналды. "Тәуелсіз әлемдерде" Фландри Кэтрин МакКормакқа, бүлікші адмирал Хью МакКормакқа ғашық болады. Бір рет ол "мәңгілікке арналған" адам болғысы келеді, ал Кэтринді алу үшін тіпті империяға берген антына адалсыздық жасап, күйеуінің алдын ала үкімделген бүлігіне де қосылуға дайын. Бірақ Кэтрин Фландридің тартымдылығына бей-жай қарамай, күйеуіне берік адал болып қалады және ақырында империя шекарасынан тыс жердегі оның елшілігіне қосылуды таңдайды. Осы жағдайда жүрегі ауырған Фландри қалды, ол "Бірақ ол бақытты. Осы жеткілікті" деп ойлауға мәжбүр болды. Кейінірек өмірінде Фландри мәңгілік махаббат таптым деп ойлаған бір жағдай Фландридің қас жауы Айчарайчтың істегісімен трагикалық аяқталды – Джеймс Бондтың некелік бақытты табуға жасаған жалғыз әрекеті Бондтың өзінің қас жауымен тоқтатылды. Фландри терең ғашық болған екі жағдайда да, ол өте ауыр жағдайға ұшыраған әйелге ғашық болды: біреуі өте қатыгез зорлыққа ұшыраған, екіншісі ұрланған, құлдыққа сатылып, мәжбүрлі жезөкшелікке тағдырланған. Екі жағдайда да Фландри қорғанышпен және мейірімділікпен қарады, жарақат алған әйелдің сенімін жеңу үшін үлкен күш жұмсады, ал екі жағдайда да оның махаббаты – ақырында қайтарылғанымен – ешқашан толыққанды жүзеге аспады. Фландридің белсенді мансабының соңында ғана қарғыс толыққанды жойылды және Фландри өзінің бұрынғы ұстазының қызы Мириаммен кездесіп, үйленеді және өмірінің соңғы жылдарында бақытты некелік бақытқа қол жеткізеді.

Мерсея

Мерсея – Террамен күресетін қарсыласты империя, ал Фландридің өмірлік жолы Мерсея агенттерімен күресуге және олардың жоспарларын орындамауға толы. Андерсонның Мерсеяны бейнелеуі үш түрлі үлгіні біріктіреді. Терра империясының құлдырауы мен тарихи Рим империясын үнемі салыстыруда Мерсея ғасырлар бойы римдіктерге қарсы тұрған, бірақ ешқашан жеңіске жете алмаған парсы Сасанид империясын көрсетеді. Терра мен Мерсея арасындағы қарым-қатынас АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы суық соғыс кезеңіне өте ұқсас. Фландриде террандар мен мерсеиандардың өкілеттік арқылы жүргізген соғысы Вьетнам соғысын еске түсіреді, ал Терралық шешім қабылдаушылардың Мерсеяға деген көзқарасындағы «Жақтастар» мен «Бейтараптар» арасындағы бөлініс нақты американдықтардың ұстанымдарын көрсетеді. Кейіннен, «Империя ойынында» мерсеиандар Терра империясының тағына мерсеиан агентін отырғызу үшін батыл жоспар құрады – бұл «Маньчжурлық үміткер» романын еске салады. Қоғам мен мәдениет тұрғысынан алғанда, Мерсея фашизм дәуіріндегі Жапония империясының үлгісінде жасалған. Бұл қоғам жоғары технологиялық деңгейге жеткенімен, феодалдық кезеңнің көптеген әлеуметтік нормалары мен институттарын сақтап қалған. Мерсеиандардың Терраға деген екіұшты көзқарасы – құрмет пен қарқынды бәсекелестік, тіпті кейде жек көрушілік сезімдерінің араласуы – Жапонияның АҚШ-қа деген императорлық көзқарасын көрсетеді. Фландриден бірнеше ғасыр бұрын Андерсонның бұрынғы кейіпкері Дэвид Фолкэйннің Мерсеяға жасаған мақсатты экспедициясы адмирал Перридің 1854 жылы Жапонияны Батысқа ашуымен теңестіріледі. Алайда, осы салыстыруда Мерсея әлдеқайда күшті Императорлық Жапония болып табылады – тіпті, 1945 жылғы жеңіліске ұшырамаған және американдық оккупация кезінде жапон қоғамында өзгерістер болмаған, керісінше, Тоджолардың ұзақ билігімен АҚШ-пен толық теңдікке жеткен Жапония. Үш үлгі – мерсеиандарды сасанидтер, кеңестіктер және фашистік Жапон императорлары ретінде қарастыру – Фландридің жауларының көп қырлы бейнесінде толыққанды көрініс тапқан.