Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цинь Цюнь (638 жылы қайтыс болды), әдепті аты Шубао, көбінесе Цинь Шубао деп танылады, Қытайдың ерте Тан әулеті кезінде өмір сүрген қытай генералы. Ючи Гонгпен бірге Қытайда есік сақшысы ретінде құрметтеледі. Ол сондай-ақ Хуның Чжуан герцогы деген атпен де белгілі.
Qin Qiong (died 638), courtesy name Shubao, better known as Qin Shubao, was a Chinese general who lived in the early Tang dynasty of China. Along with Yuchi Gong, he continues to be worshipped in China as a door god. He is also known by his posthumous name Duke Zhuang of Hu.
Суй әулеті кезінде
Цин Шубаоның туған жылы белгісіз, бірақ ол Ци провинциясынан (齊州, шамамен қазіргі Цзинань, Шандун) екені мәлім. Суй императоры Янның тұсында ол генерал-майор Лай Хуэрдің (來護兒) қызметінде сарбаз болды. Циньнің анасы қайтыс болғанда, Лай ерекше жағдайларда оның қайтысына аза тұту үшін елші жіберді. Лайдың хатшысы бұл әрекетке таңырқады, ал Лай: «Бұл адам батыл да қаһарлы, сонымен қатар амбиция мен адалдыққа толы. Бір күні ол өзінің құрметін өзіне иеленеді, сондықтан оны қарапайым адамдай қарауға болмайды», – деп жауап берді. Император Янның билігінің соңында Цинь генерал Чжан Сютуоның (張須陀) қол астында қызмет етті. 614 жылы Чжан 20 мыңнан аспайтын әскермен аграрлық бүлікші генерал Лу Миньюеге (盧明月) қарсы тұрды, ал Лудың әскері 100 мыңнан асып түсті. Чжан Лудың қуып жететінін күтіп, тұзақ құруды жоспарлады, содан кейін әскерінің бір бөлігін Лудың базасына күтпеген шабуыл жасауға жіберді. Бұл миссия қауіпті саналды, бірақ Цинь және тағы бір офицер Луо Шисин (羅士信) ерікті түрде қатысуға келісті. Сондықтан Чжан оларға әрқайсысына 1000 сарбаз берді және оларды жасырды. Чжан шегінді, ал Лу қуып келгенде Цинь мен Луо Лудың лагеріне жол тауып кірді. Бұл Лудың әскерін үрейге түсіріп, Чжанға Лудың көптеген әскерін жеңіп, тұтқындауға мүмкіндік берді. Кейін Цинь тағы бір бүлікші генерал Сунь Сюаньяны (孫宣雅) жеңіп, шенді жоғарылатты. 616 жылы көтерілісшілердің басшылары Чжай Ранг пен Ли Ми шығыс астанасы Луоянға қауіп төндірген кезде император Ян оларға қарсы шабуыл жасау үшін Чжанды жіберді, ал Цинь Чжанмен бірге жүрді. Алайда, Чжан шайқаста қаза тапты, содан кейін Цинь генерал Пэй Рендзидің (裴仁基) қол астында қызмет етті. 617 жылы Пэй жеңістері үшін марапат алмағандықтан ашуланып, басқа Суй шенеуніктері оны жамандап жатыр деп қорқып, Ли Миге бағынды. Осылайша Цинь Ли Мидің қол астына көшті. Ли Ми оны және Ченг Чжицзиені (程知節) 8000 сарбаздан тұратын күзет корпусына жетекші етіп тағайындады және: «Бұл 8000 сарбаз миллиондық әскерге қарсы тұра алады», – деді.
It is not known when Qin Shubao was born, but it was known that he was from Qi Province (齊州, roughly modern Jinan, Shandong). He became a soldier under the service of the major general Lai Hu'er (來護兒) during the reign of Emperor Yang of Sui. When Qin's mother died, Lai, extraordinarily, sent a messenger to mourn her death, and when Lai's secretary found this odd, Lai responded, "This man is brave and fierce, and he is also full of ambition and integrity. One day he will gain his own honors, and I cannot treat him as if he were base." Late in Emperor Yang's reign, Qin served under the general Zhang Xutuo (張須陀). In 614, when Zhang was facing the agrarian rebel general Lu Mingyue (盧明月) with no more than 20,000 men, while Lu had more than 100,000 men, Zhang planned to set a trap where he would retreat, wait for Lu to chase after him, and then send part of his army to launch a surprise attack on Lu's base. The mission was considered dangerous, but Qin and another officer, Luo Shixin (羅士信), volunteered, and so Zhang gave them 1,000 men each and had them hide. Zhang then withdrew, and when Lu gave chase, Qin and Luo fought their way into Lu's camp, causing Lu's forces to panic and allowing Zhang to defeat and capture most of Lu's men. Qin also later defeated another rebel general, Sun Xuanya (孫宣雅), and was promoted in rank. In 616, with the major rebel leaders Zhai Rang and Li Mi threatening the eastern capital Luoyang, Emperor Yang sent Zhang to attack them, and Qin followed Zhang. Zhang, however, was killed in battle, and Qin thereafter served under the command of the general Pei Renji (裴仁基). In 617, Pei, angry that he was not awarded for his victories and fearful that other Sui officials were defaming him, surrendered to Li Mi, and Qin came under Li Mi's command. Li Mi put him and Cheng Zhijie (程知節) in charge of his guard corps of 8,000 men, and stated, "These 8,000 men are capable of standing up against a million men."
Ли Ми мен Ван Шичонгтың басқаруындағы қызмет
618 жылы император Ян генерал Юэнь Хуаджи бастаған Цзяндудағы (江都, қазіргі Янчжоу, Цзянсу) төңкеріс кезінде қаза тапты. Юэнь кейін Цзяндудан кетіп, элиталық Сяогуо армиясымен (驍果) солтүстікке қарай жылжып, Луоянға жақындады. Ли Ми де, Луояндағы Суй шенеуніктері де (император Янның немересі Ян Тонгты император деп жариялаған) Юэньнен қорқып, одақ құрды. Ли Ми кейіннен Юэньмен шайқасқанда, жебеден жараланып атынан құлады. Басқа күзетшілер жанында болмады, тек Цин Шубао оны қорғап, құтқарып қалды, содан кейін Цин Юэнь әскерлерімен күресіп, оларды лагерьге қайтаруға мәжбүр етті. Бірнеше шайқастан кейін Юэнь Ли Миді жеңе алмады, сондықтан аймақты тастап, Сары өзеннің солтүстігіне өтті. Бірақ, содан кейін Суй генералы Ван Шичжун Ли Мимен бейбіт келісімге келіп, Ян Тонгтың регенті болып, Ли Миді құлатты. Ол жылы Ван күтпеген шабуылмен Ли Миді жеңді. Ли Ми Тан әулетінің аумағына қашып, Танға бағынды. Ли Мидің көптеген қолбасшылары, соның ішінде Цинь мен Чэнь Чжицзи Ванға бағынды. Ван олардың екеуіне де риза болды, жақсы күтім жасады, бірақ олар Ванды сенімсіз деп санайтын және оған қызмет етуге ниеттемеді. 619 жылы Тан генералы Ли Шимин, Цинь ханзадасы (Император Гаодзудың ұлы), Ванға шабуыл жасағанда, Цинь мен Чэнь, Ву Хета (吳黑闥) және Ню Цзинда (牛進達) Тан әскеріне қарсы тұрамыз деп көрсетіп, Ваннан біршама алшақтап, аттарынан түсіп, Ванға еңкейді:
In 618, Emperor Yang was killed in a coup at Jiangdu (江都, in modern Yangzhou, Jiangsu), led by the general Yuwen Huaji. Yuwen subsequently abandoned Jiangdu and advanced back north with the elite Xiaoguo Army (驍果), approaching Luoyang. Both Li Mi and the Sui officials at Luoyang (who declared Emperor Yang's grandson Yang Tong emperor) were apprehensive of Yuwen, and they forged an alliance. When Li Mi subsequently engaged Yuwen, during a battle, Li Mi was hit by an arrow and fell off his horse. The other guards were not around, and only Qin Shubao defended and saved him, and Qin then further fought Yuwen's troops, forcing them to withdraw back to camp. After a number of battles, Yuwen could not defeat Li Mi, and therefore left the area and crossed the Yellow River north. Subsequently, however, the Sui general Wang Shichong overthrew the officials in favor of the peace with Li Mi, taking over as Yang Tong's regent, and later that year, he defeated Li Mi in a surprise attack. Li Mi fled to Tang dynasty territory and surrendered to Tang. Most of Li Mi's subordinates, including Qin and Cheng Zhijie, surrendered to Wang. Wang was impressed by both and treated both well, but they believed Wang to be treacherous and did not want to serve him. In 619, when the Tang general Li Shimin the Prince of Qin (Emperor Gaozu's son) was attacking Wang, Qin and Cheng, along with Wu Heita (吳黑闥) and Niu Jinda (牛進達), acted as if they were going to resist Tang forces but instead headed some distance away from Wang, and then got off their horses and bowed, stating to Wang:
«Біз сізден үлкен құрмет алдық, ханшайым, және сіздің мейірімділігіңізге ризашылық білдіруге ұзақ уақыттан бері тырысып келеміз. Бірақ сіз күдікшілсіз және жиі жалақорлардың сөзіне сеніп, біз сізге қызмет ете алмаймыз. Бізге кете беруіңізге рұқсат етіңіз.» Содан кейін олар Ли Шиминге бағынды.
We had received great honors from you, Duke, and we have long sought to repay your kindness. However, you are suspicious and often believe in defamations, and we cannot serve you. Please allow us to leave. They then surrendered to Li Shimin.
Император Гаодзу тұсында
Император Гаодзу Цин Шубаоны Ли Шиминнің қол астына берді. Шамамен 620 жылдың басында Лю Учжоу, Диньян ханы, қазіргі Шансидегі Тан жерінің көп бөлігін басып алып, оңтүстікке шабуыл жасауға ниеттенген кезде, император Гаодзу Люға қарсы тұру үшін Ли Шиминды жіберді. Цинь мен Инь Кайшан (殷開山) Людың генералы Ючи Гунмен Мелиан өзенінде (美良川, қазіргі Юньчэн, Шанси) шайқасып, оның шабуылын тойтарды. Император Гаодзу әсерленіп, Циньге алтын құты сыйлау үшін елші жіберіп, оған былай деді:
Emperor Gaozu put Qin Shubao under Li Shimin's command. Around the new year 620, with Liu Wuzhou the Dingyang Khan having seized most of Tang territory in modern Shanxi and aiming to attack further south, Emperor Gaozu sent Li Shimin to resist Liu, and Qin and Yin Kaishan (殷開山) were able to defeat Liu's general Yuchi Gong at Meiliang River (美良川, flowing through modern Yuncheng, Shanxi), repelling Yuchi's offensive. Impressed, Emperor Gaozu sent a messenger to award Qin a golden bottle, stating to him:
«Сен әйелің мен балаларыңды ұмытып, маған ердің, және үлкен істер атқардың. Егер менің денеме пайдаң тисе, оны сен үшін кесіп беруге дайынмын, мен қызметшілерді, нефритті немесе жібекті аямаймын. Көтеріңкі рухта бол!» Содан кейін Цинь Ли Шиминмен бірге Людың бас генералы Сун Цзиньганды (宋金剛) жеңіп, 620 жылы Люды жеңуіне үлкен үлес қосты. Император Гаодзу Циньге көп алтын мен жібек сыйлады. Сол жылы Ли Шимин Ванға қарсы ірі шабуылға шықты, ол осы кезде Ян Туннан құлап, өзін Жаңа Чжэн мемлекетінің императоры деп жариялаған еді. Бұл жорық кезінде Ли Шимин қара киім мен қара қару-жарақ киген 1000-ге жуық элиталық әскерді таңдап алды, олардың құрамында Цинь, Чэн Чжицзе, Ючи (осы кезде Танға бағынып берген) және Чжай Чжансун (翟長孫) болды. Бұл жасақ Ванға көмектесуге келген Ся патшасы Ду Цзяндэге қарсы науқанда көп жетістіктерге қол жеткізді. Шыя әскерлерімен болған алғашқы шайқаста Цинь, Ючи және Ли Шицзи Шыяның алдыңғы қатардағы әскерлерін жеңді. Ли Шимин Дуға хат жазып, бұл шайқасты Ванға көмектесу үшін жорығын тоқтатуының себебі ретінде көрсетті. Ду бағынбады, 621 жылдың жазында оның әскері Ли Шиминнің әскерімен Хулао шайқасында кездесті. Цинь шайқаста үлкен үлес қосты, ол Тан әскерлерінің Дуды тұтқындауымен аяқталды. Ван кейіннен бағынды, ал Чжэн мен Ся жерлерін Тан басып алды (бірақ сол жылы Дудың генералы Лю Хэйта Тан билігіне қарсы көтеріліп, Ся жерінің көп бөлігін қысқа мерзімге қайта басып алды). Чжэн мен Ся күштеріне қарсы көрсеткен ерлігі үшін Цинь И герцогы титулын алды. 622 жылы ол Ли Шиминмен бірге Лю Хэйтаға қарсы күреске қатысты. Айтуынша, Цинь Ли Шиминмен шайқасқа қатысқанда, жау әскерлерінің арасында батылдық танытып, Ли Шиминды мазақтап, оған қарсы тұратын сарбаздар болса, Ли Шимин оларды шабуылға жіберу үшін Циньді жіберетін, және көбінесе Цинь оларды нысанаға алып, жоятын. Сондықтан Ли Шимин оған қатты әсерленді, ал Цинь өзінің қабілеттерімен мақтанды. 626 жылы Ли Шимин үлкен ағасы, тәж мұрагері Ли Цзяньчжэнмен қатысты бәсекелестікке түсіп, Ли Цзяньчжэн оны өлтіруі мүмкін деп қорқып, Ли Цзяньчжэн мен оны қолдаған тағы бір ағасы Ли Юаньцзиге Сюаньву қақпасында тұзақ қойды. Цинь Ли Шиминнің Ли Цзяньчжэн мен Ли Юаньцзиді өлтірген негізгі қолбасшыларының бірі болды. Ли Шимин император Гаодзуді оны тәж мұрагері етіп тағайындауға және содан кейін тақты оған (император Тайцзун ретінде) беруге мәжбүр етті.
You disregarded your wife and children to follow me, and you have accomplished great things. If my flesh can be beneficial to you, I would be willing to cut it off for you, and I will spare no servants, jade, or silk. Be encouraged. Qin then followed Li Shimin in defeating Liu's major general Song Jin'gang (宋金剛), contributing to Li Shimin's final victory over Liu later in 620. Emperor Gaozu awarded Qin with a large supply of gold and silk. Later that year, Li Shimin launched a major attack against Wang, who by this point had deposed Yang Tong and declared himself emperor of a new state of Zheng. During the campaign, Li Shimin selected some 1,000 elite soldiers, clad in black uniform and black armor, commanded by Li Shimin himself, to serve as the forward advance corps, with Qin, Cheng Zhijie, Yuchi (who by this point had surrendered to Tang), and Zhai Zhangsun (翟長孫) as his assistants. This corps subsequently accomplished much during the campaign against Wang and Dou Jiande the Prince of Xia, who came to Wang's aid. During initial engagement against Xia troops, Qin, Yuchi, and Li Shiji were able to defeat Xia forward troops, and Li Shimin subsequently wrote Dou, citing the battle as a reason why he should stop his campaign to aid Wang. Dou did not relent, and in summer 621, his and Li Shimin's troops engaged at the Battle of Hulao. Qin contributed much during the battle, which ended with Dou's being captured by Tang forces. Wang subsequently surrendered, and both Zheng and Xia territory were seized by Tang (although later that year Dou's general Liu Heita rose against Tang rule and briefly recaptured nearly all of Xia territory). For his achievements against Zheng and Xia forces, Qin was created the Duke of Yi. In 622, he also followed Li Shimin in fighting against Liu Heita. It was said that whenever Qin was following Li Shimin in battle, where there would be enemy soldiers who dared to display their bravery and taunt Li Shimin, Li Shimin would send Qin to attack them, and often Qin was able to target them and destroy them. Li Shimin therefore was particularly impressed with him, and Qin was proud of his own abilities. in 626, Li Shimin, then locked in an intense rivalry with his older brother Li Jiancheng the Crown Prince and fearful that Li Jiancheng would kill him, set an ambush for Li Jiancheng and another brother, Li Yuanji the Prince of Qi, who supported Li Jiancheng, at Xuanwu Gate. Qin was one of the key commander of Li Shimin's forces, which subsequently killed Li Jiancheng and Li Yuanji. Li Shimin then effectively forced Emperor Gaozu to create him crown prince and then pass the throne to him (as Emperor Taizong).
Император Тайцзонг билік құрған кезде
Император Тайцзун Цин Шубаоның иелігін 700 үйге дейін кеңейтіп, оған зор құрмет көрсетті. Бірақ, император Тайцзунның тұсында Цин жиі ауырып қалатын. Ол бірде былай деді: "Мен жастығымнан бері әскердемін, 200-ден астам шайқаста күрестім. Көп рет жарақаттандым, бірнеше ху [(斛, үлкен өлшем бірлігі)] қан жоғалтқан шығармын. Мүмкін емес пе, ауырмауыма?" Ол 638 жылы қайтыс болды және император Тайцзунның болашақ мазарының жанына жерленді. Циннің шайқастағы ерліктерін еске алу үшін император Тайцзун оның мазарының ішіне әскер мен жылқы мүсіндерін жасауды бұйырды. 639 жылы оның лауазымы қайтыс болғаннан кейін Ху герцогы деп өзгертілді. 643 жылы император Тайцзун Тан әулетіне үлкен үлес қосқан 24 батырдың құрметіне Линьян павильонындағы портреттерді жасауға тапсырыс бергенде, Циннің де портреті жасалды.
Emperor Taizong increased Qin Shubao's fief by 700 households and gave him great honors. However, during Emperor Taizong's reign Qin was often ill. He once stated, "I had been a soldier since youth, and I have fought over 200 battles. I was often wounded, and I must have bled several hu [(斛, a large measurement unit)]. How could it be that I do not get sick?" He died in 638 and was buried near Emperor Taizong's future tomb. To commemorate Qin's battlefield accomplishments, Emperor Taizong ordered that statues of soldiers and horses be sculpted inside Qin's tomb. His title was posthumously changed to Duke of Hu in 639. In 643, when Emperor Taizong commissioned the Portraits at Lingyan Pavilion to commemorate the 24 great contributors to Tang rule, Qin's was one of the portraits commissioned.
Танымал мәдениет
Цин Шубао Қытай халық дінінде есік сақшысы ретінде құрметтеледі. Ол сонымен қатар Koei компаниясының "Үш патшалықтың романсы XI" видео ойынындағы 32 тарихи тұлғаның бірі болып, ерекше кейіпкер ретінде бейнеленеді. Оның ресми аты "Цинь Цюн" ойында қолданылады.
Qin Shubao continues to be venerated as a door god in Chinese folk religion. He is also one of the 32 historical figures who appear as special characters in the video game Romance of the Three Kingdoms XI by Koei. His formal name "Qin Qiong" is used in the game.