Монсеньор Алойз Ткач (2 наурыз 1934 – 23 мамыр 2023) – словакиялық Рим-католик шіркеуінің прелаты. Ол 1990 жылдан 1995 жылға дейін Кошице епископы, 1995 жылдан 2010 жылға дейін Кошице Рим-католик архиепархиясының тұңғыш архиепископы және өмірінің соңына дейін зейнеткер архиепископы болды.
Monsignor Alojz Tkáč (2 March 1934 – 23 May 2023) was a Slovak Roman Catholic prelate. He was the bishop of Košice from 1990 to 1995, the first archbishop of the Roman Catholic Archdiocese of Košice from 1995 to 2010 and archbishop emeritus until his death.
Ерте өмір
Ткач Охрадан ауылында діндар шаруа отбасында дүниеге келді. Оның әкесі ауыл әкімі болған. Ол бала кезінен-ақ дін қызметкері болуды армандаған. Гуменнедегі гимназияда білім алғаннан кейін, ол Коменский университетінде теология факультетіне түсуге өтініш берді, бірақ үш рет қабылданбағаннан кейін 1956 жылы қабылдауға илік болды.
Tkáč was born in the village of Ohradzany to a religious farming family. His father was the mayor of the village. He wanted to become a priest since childhood. Following education at a Grammar School in Humenné, he applied to study theology at the Comenius University, where he was accepted in 1956 after being turned down three times.
Діни қызметкерлер мен қуғын-сүргін
Ткач 1961 жылы Трнава епископы Амброз Лазикпен қасиеттілікке ие болды. Міндетті әскери қызметтен кейін Ткач Кошице епархиясының архивінде жұмыс істеді. 1974 жылдың 23 қазанында Ткач ішкі жиында шіркеудің ахуалын сынап айтты. Оның сөзі Ватикан радиосы мен "Еркін Еуропа" радиосы арқылы таратылды. Коммунистік режим Ткачқа уағыз айтуға мемлекеттік рұқсатын алып қойып, жазалады. Осының салдарынан Ткач трамвай жүргізушісі және орман кесуші болып жұмыс істеді. 1983 жылы шіркеу мен режим арасындағы қарым-қатынас уақытша жақсарғаннан кейін, Ткачқа дін қызметкері ретінде жұмыс істеуге қайта рұқсат берілді және ол Червеница ауылындағы приходқа бекітілді.
Tkáč was consecrated in 1961 by the Bishop of Trnava Ambróz Lazík. Following the mandatory military service, Tkáč worked in the archive of the Košice Diocese. On 23 October 1974 Tkáč criticized the state of the church at an internal meeting. His speech was broadcast by Vatican Radio and Radio Free Europe. The Communist regime punished Tkáč by withdrawing state consent for Tkáč to preach. As a result, Tkáč made a living as a tram driver and lumberjack. In 1983, following a temporary improvement of the relationship between the Church and the regime, Tkáč was again granted permission to work as a priest and was assigned to the parish in the Červenica village.
Кошице епискобы және архиепискобы
Бархатты революциядан кейін Папа Иоанн Павел II Ткачты Кошице епискобы лауазымына тағайындады, бұл лауазым 1962 жылдан бері Жозеф Чарскийдің қайтысынан кейін бос тұрған еді, себебі коммунистік режимнің жаңа епископты тағайындауға қарсылығы болған. 1995 жылы Кошице епархиясы архиепархия деңгейіне көтерілді, ал Ткач оның алғашқы архиепископы атанды. Архиепископ ретінде ол Veľký Šariš қаласында дін қызметкерлері үшін жаңа үй ашты, Кошицедегі семинарияны жөндеді, жаңа приходтар құрды және 80 жаңа шіркеудің салынуына жетекшілік етті. Ол сондай-ақ Sídlisko KVP-де кармелиттер монастырының құрылысына зор үлес қосты. 1997 жылы ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Словакия Республикасының фашистік президенті Жозеф Тисоны қорғады (1939–1945) және Холокостадағы оның рөлін азайтып, шетелде тұратын "бай және қуатты" еврейлер еуропалық еврейлерді құтқару үшін жеткілікті шаралар қабылдамады деп мәлімдеді. 2009 жылы Ткач 75 жасқа толды және канондық заңға сәйкес, 2010 жылы қабылдаған Папа Бенедикт XVI-ға отставкаға кету туралы өтініш берді. Ткачтың орнына 1992 жылдан бері оның көмекші епископы болған Бернард Бобер тағайындалды. Ткач Боберге архиепископ зейнеткері ретінде 2023 жылдың 23 мамырында қайтыс болғанға дейін көмек көрсетуді жалғастырды.
Following the Velvet Revolution, Pope John Paul II assigned Tkáč to the role of Bishop of Košice, which had been vacant since the death of Jozef Čársky in 1962 due to the resistance of the Communist regime to the appointment of a new bishop. In 1995 the Košice Diocese was promoted to archdiocese, with Tkáč becoming its first archbishop. As archbishop he opened a new house for priests in Veľký Šariš, renovated the seminary in Košice, established new parishes and presided over the construction of 80 new churches. He was also instrumental in the establishment of a Carmelite monastery at Sídlisko KVP. In 1997, he defended Jozef Tiso, the fascist president of World War II era Slovak Republic (1939–1945) and relativized his role in the Holocaust, claiming that "rich and powerful" Jews living overseas did not do enough to save the European Jews. In 2009 Tkáč reached the age of 75 and, following canonical law, submitted his resignation to Pope Benedict XVI, who accepted it in 2010. Tkáč was replaced by Bernard Bober, who had been his auxiliary bishop since 1992. Tkáč continued to assist Bober in the capacity of an archbishop emeritus until his death on 23 May 2023.
Жеке өмір және өлім
Ткач жүзден астам рет қан тапсырды. Ол Азия мен Африкадағы балалардың біліміне қаржылық көмек көрсетті. Ткач 2023 жылдың 23 мамырында 89 жасында дүниеден озды.
Tkáč donated blood more than hundred times. He financially supported the education of children in Asia and Africa. Tkáč died on 23 May 2023, at the age of 89.