Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камран Мирза (1512 – 5 қазан 1557) – Моғол империясын құрған және бірінші Моғол императоры Бабурдың екінші ұлы. Камран Мирза Кабул қаласында Бабурдың әйелі Гүлрух Бегүм отбасында дүниеге келді. Ол Бабурдың үлкен ұлы Хумаюнның жарты әкесі болды, ол кейін Моғол тағына мұрагер болды, бірақ Бабурдың үшінші ұлы Аскаридің толық бауыры болды. Оған перси және шағатай тілдерінде жазылған диван жатқызылады.
Kamran Mirza (1512 – 5 October 1557) was the second son of Babur, the founder of the Mughal Empire and the first Mughal Emperor. Kamran Mirza was born in Kabul to Babur's wife Gulrukh Begum. He was half brother to Babur's eldest son Humayun, who would go on and inherit the Mughal throne, but he was full brother to Babur's third son, Askari. A divan written in Persian and Chagatai is attributed to him.
Бабурдың билігі кезінде
Әкесі Бабур Мирза 1525 жылдан бастап Солтүстік Үндістанды бағындырып алғанда, Камран солтүстік жағын сақтап қалу үшін Қандаһарда қалды. Әкесі 1530 жылы қайтыс болған кезде ол жаңадан құрылған империяның солтүстік бөлігін басқарып тұрды. Моғол тарихшысы Әбуль Фазлдың мәлімдемесінше, Бабурдың Хумаюнға соңғы сөзі: «Тіпті олар лайық болса да, бауырларыңа ешқандай зиян келтірме».
While his father, Babur Mirza, was conquering northern India from 1525 onwards, Kamran remained in Kandahar in order to secure his northern flank. He was still in charge of the northern part of the newly formed empire, when his father died in 1530. According to the Mughal historian Abul Fazl, Babur's last words to Humayun were "do nothing against your brothers, even though they may deserve it".
Үндістанда
1538 жылы Камран алғаш рет Үндістанға басып кірді, өзімен бірге 12 мың әскер алып келді, Хумаюн Бенгалияда соғысып жатқанда. Ол Хумаюнға қарсы ағасы Хиндалдың бүліктерін басу үшін келгендей болды. Бірақ Хумаюнның көмекке шақыруына қарамастан, Камран оған ешқандай көмек көрсетпеді. Хумаюн Чауза шайқасында жеңілгеннен кейін оралған соң, Камран өзінің әскерін Хумаюнның басқаруына беруден бас тартты, себебі ол билікті өзіне иеленуге көбірек құмарланды. Өзінің ниетін іске асыруға мүмкіндік жоқтығын сезіне, Камран Лахорға қайтып кетті.
In 1538, Kamran first crossed into India, bringing with him 12,000 soldiers, while Humayun was away fighting in Bengal. He appeared to have come in order to put down the rebellion of his brother Hindal against Humayun. However, despite Humayun's calls for help, Kamran offered him no aid whatsoever. After Humayun returned from his defeat at the Battle of Chausa, Kamran refused to place his troops under Humayun's command as he was more interested in taking power for himself. Seeing no chance of furthering his ambition, Kamran withdrew back to Lahore.
Хумаюнмен бәсекелестік
Шер-шах 1540 жылы мамыр айында Каннаудж шайқасында Хумаюнды жеңіп, Солтүстік Үндістанның жаңа билеушісі болды. Ол Хумаюнға Үндістаннан кетуді бұйырды. Хумаюн Кабулға қайтып оралды, бірақ Камран қаланы інісіне беруге құлық танытпады. Осы кезде Камран Хумаюнның артынан барып, егер Пәнжабты берсе, Шер-шахқа қолдау көрсетуге уәде берді. Бірақ оның ұсынысы қабылданбады. Содан кейін Хумаюнның кеңесшілері оған інісін өлтіруді ұсынды, алайда ол бас тартты. Тағын қайтаруға бірнеше сәтсіз тырысқаннан соң, Хумаюн 1543 жылы Инд өзенін кешіп өтті. Оны қарсы алудың орнына, Камран кіші інісі Аскариді оны ұстап Кабулға жеткізуге жіберді. Дегенмен Хумаюн інісінің тұтқынынан қашып құтылып, Персия билеушісі Тахмасп I сарайында пана тапты. Хумаюн Персияда болғанда, Камран шаһқа ағасын тапсырса, Кандагар қаласын беретінін ұсынды. Алайда Тахмасп шаһ осы бауырластық даудың Хумаюн жағында болды және оған Камранды жеңуге көмектесетін әскер берді.
Sher Shah defeated Humayun in the Battle of Kannauj in May 1540 and became the new ruler of northern India. He ordered Humayun to leave India. Humayun went back to Kabul but Kamran was unwilling to hand the city over to his brother. At this point Kamran went behind Humayun's back and offered to support Sher Shah, if the latter would give him the Punjab in return. His offer was refused. At this point Humayun was urged by his advisors to put his brother to death, but he refused. After a series of disastrous attempts to retake his throne, Humayun crossed the Indus in 1543. Rather than welcoming him, Kamran sent his younger brother Askari out to catch him and bring him to Kabul. Humayun managed to escape his brother's clutches though and sought refuge in the court of the ruler of Persia, Shah Tahmasp I. When Humayun was in Persia, Kamran offered the Shah the city of Kandahar if he would hand his brother over to him. Shah Tahmasp favoured Humayun in this fraternal squabble however, and provided him with troops with which he defeated Kamran.
Кабулдағы жанжал
Хумаюн 1545 жылы қарашада Кабулға қан төгілмейтін төңкеріс жасап кірді, себебі Камранның билігі зорлық-зомбылыққа толы болғандықтан, қала халқы одан арылуға асықты. Намысты қашқаннан кейін Камран екі рет Кабулды қайтарып алды, бірақ қала тұрғындары оны жек көріп, оның билік кезеңдерінде көптеген адамдарға қатыгездік жасалғанын есінде сақтады. Үшінші және соңғы рет Кабулдан қуылғаннан кейін Камран 1552 жылы Хумаюнның жауы, Сур патшасы Ислам Шахтың Делидегі сарайына барып, одан ағасына қарсы одақ құруға көмектесуді күтті, бірақ Ислам Шах оның үмітін қабылдамады. Ислам Шах оны тұтқындап, сенімді кеңесшісі Хемуға Камранды Хумаюнға Кабулде тапсыруды тапсырды.
Humayun was able to enter Kabul in November 1545 in a bloodless takeover, as Kamran's rule had been oppressive, and the population of the city was keen to be rid of him. After his ignominious flight, Kamran managed to retake Kabul twice, but he remained a hated figure to the residents of the city, as his periods of rule involved atrocities against large numbers of them. Following his third and final ejection from Kabul, Kamran went to the court of Humayun's enemy, the Sur king Islam Shah in Delhi in 1552, where he was effectively rebuffed in his hopes for an alliance against his brother. Islam Shah arrested him and deputed his trusted adviser Hemu to hand over Kamran to Humayun at Kabul.
Сәулет
Камаран үшін салынған маңызды сәулеттік құрылыс бүгін Лахорда сақталған. Ол "Камран ки Барадари" деп аталады. "Бара" сөзі он екіні білдіреді, ал "дар" - есіктерді. Қамран ки Барадари Рави өзенінің жағасындағы он екі есікті ғимарат болған. Өзен уақыт өте келе өз арнасын өзгертіп, Барадари енді жағада емес, судың ішінде арал сияқты тұр, ал бақтар тозып, құлдырап кеткен.
A significant architectural structure built for Kamran exists today in Lahore. It is called Kamran ki Baradari. Bara means twelve and dar means doors. Kamran ki baradari was a twelve door building on the bank of River Ravi. The river changed its course over time, with the result that the Baradari stands not on the bank but in the waters as an island while the gardens have deteriorated.
Шөгеру және өлім
Хұмаюн бауырын өлтіруге қарсылық көрсеткенімен, оған қатысты бір шара қолдану қажеттігіне көндірілді, сондықтан ол өте теріс пікірмен оны соқыр қылды. Содан кейін Хұмаюн оны Меккеге қажылыққа жіберді, ол 1557 жылға жуық қайтыс болды және Камран Мирзаның ұлдарынан Кабул тағын тартып алып, оларды Сирдарлар ретінде Аток бекінісіне жіберді.
Although Humayun resisted the pressure to put his rebellious brother to death, he was persuaded that something needed to be done about him so he reluctantly had him blinded. Humayun then sent him off to perform the Hajj to Mecca, where he died near in 1557 and took throne of Kabul from sons of Kamran Mirza and sent them to Attock Fort as Sirdars.