Кіріспе

Ежелгі жоғарғы неміс поэмасы «Муспилли» – тоғызыншы ғасырдағы Бавария қолжазбасынан толық емес түрінде (103 жол) сақталған көне жоғарғы неміс аллитеративтік өлең. Оның тақырыбы – жанның өлімнен кейінгі тағдыры және Соңғы Сот. Поэманың мағынасын түсіндірудегі көптеген мәселелер, оның ішінде атауы да ғалымдар арасында әлі де даулы болып тұр.

Қолжазба

Бұл мәтін тоғызыншы ғасырдағы бір ғана қолжазбада сақталған: Мюнхендегі Бавария мемлекеттік кітапханасының Clm 14098. Қолжазбаның басым бөлігі 821 және 827 жылдар аралығында Зальцбург епископы Адалрамның жас Людовик Неміске (шамамен 810–876) сыйлаған латын тіліндегі діни мәтіннен тұрады. Бұл ретпен жазылған қолжазбаға Мюспилли мәтіні жиі жіберілген қателермен, бос беттерді, төменгі жиектерді және тіпті арнау бетін пайдаланып, ұқыпсыз жазылған. Каролингтердің кіші әріптерімен жазылса да, қолжаз шебер хатшыға тиесілі емес. Тіл негізінен 9 ғасырдың ортасы немесе соңына тән бавариялық диалектісі. Өлеңнің бастауы мен соңы жоқ: олар, әдетте, қолжазбаның сыртқы парақтарында болған, бірақ содан бері жоғалып кеткен. Мәтінді оқу үнемі қиындық тудырды, ал кейбір ерте редакторлар тұрақты дақтар қалдырған реагенттерді қолданды. Көптеген болжамдық оқулар бар, олардың кейбіреулері осы еңбектің қазіргі түсіндіруі үшін маңызды. (48–62) Бірақ (көп?) Құдайдың адамы (готман) сол шайқаста Илияның жараланатынына (немесе қаза болатынына) сенеді ме? (Қашан?) Илияның қаны жерге тамса, таулар отқа толады, ағаштар құлайды, сулар тартылады, ай түсіп кетеді, аспан тұтанды, ортаңғы жер (митилагард) өртеліп кетеді. Бұл тұжырым 20 ғасырғы зерттеулерде жиі қайталанды. Көптеген мәселелер бойынша әлі де келісімге келмеген. Ғалымдардың оны қабылдауы өзіндік маңызға ие, сонымен қатар дамитын сын парадигмаларын зерттеу ретінде де қарастырылады. 1900 жылға дейін бұл (сөзбе-сөз) мағынасы жоқ еңбек Германия ұлтының құрылысы аясында, сондай-ақ ұлттық ескіліктерге және олардың филологиялық зерттеулеріне еуропалық деңгейдегі қызығушылықтың арқасында басқа ортағасырлық мәтіндермен бірге монументалды еңбек ретінде танылды.

Теологиялық негіз

Христиандық эсхатологияның үлгісі ретінде, «Муспиллидің» көп бөлігі теологиялық тұрғыдан дәстүрлі және ерекшелігі – христиандық тақырыптарды осындай ерте кезде халық тілінде көрнекті түрде баяндауында. Киелі кітаптарға сүйене отырып және бекітілген догмамен негізделген ақын, жеке сотты (1–30 жолдар, жандар бірден (сар) жұмаққа немесе тозаққа жіберіледі) және Соңғы Күндегі жалпы сотты (31–36 және 50-дан кейін) қатар қоюда ешқандай қиындық көрмеген. Өлеңнің көптеген христиандық ерекшеліктері Киелі кітаптардан алынған элементтердің қосындысы болып табылады. Ізгі хабарлардың маңызды бөлімдері (әсіресе Матай 24, 29-дан кейін; 25, 31-ден кейін; және Лұқа 21, 5-тен кейін) апаттар мен белгілерді, оның ішінде күн мен айдың қараңғылауын, жұлдыздардың аспаннан құлауын және дауыстық кернейді, одан кейін Мәсіхтің екінші келуін және Соңғы Сотты болжайды. Петірдің екінші хатының 3-тарауы «Иеміздің күнін» және оны жоқ ететін отты алдын ала айтады. Көптеген маңызды белгілер 2(4) Езраның 5-тарауында және «Томас аяны» сияқты канондық емес еңбектерде сипатталған, бұл дәстүр кейіннен «Қиямет күнінің алдындағы он бес белгі» ретінде ресімделген.

Басты басылымдар

Шмеллер, Иоганн Андреас (ред.) (1832). Муспилли. Әлем соңы туралы аллитерациялық поэзия үзіндісі ("Bruchstück einer alliterierenden Dichtung vom Ende der Welt"). Мюнхен: Жакет.
Мюлленхофф, Карл және Вильгельм Шерер (ред.) (1892/1964). VIII–XII ғасырлардағы неміс поэзиясы мен прозасының ескерткіштері. 3-ші басылым (Элиас Штайнмайердің өңдеуімен). Берлин: Вайдман, 1892. 4-ші басылым. Берлин, Цюрих: Вайдман, 1964. I том, 7–15 беттер; II том, 30–41 беттер.
Штайнмайер, Элиас фон (ред.) (1916). Кішігірім көне жоғары неміс тіліндегі тілдік ескерткіштер. Берлин: Вайдман, 1916. 2-ші басылым. Берлин, Цюрих: Вайдман, 1963. 66–81 беттер.
Браун, Вильгельм (1994). Көне жоғары неміс тіліндегі оқулық ("Althochdeutsches Lesebuch"). Эрнст А. Эббингхаус қайта өңдеген 17-ші басылым. Тюбинген: Нимейер. XXX бөлім, 86–89 беттер.