Әлеуметтік құрылымдар мен нормалар: "Nomos" тұжырымы
Nomos (sociology)
Әлеуметтанудағы "nomos" – қоғамдық мінез-құлық ережелері, дәстүрлер. Ежелгі гректердің нормалары, этикалық құндылықтары мен басқа халықтардан өзгешелігі туралы мағлұмат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Социологияда номос (көпше түрі: номой) – әлеуметтік және саяси мінез-құлықтың әдет-ғұрыптары мен салты, ол әлеуметтік тұрғыдан жасалған және тарихи жағдайда қалыптасқан. Ол тек ресми заңдарды ғана емес, адамдардың күнделікті қызметінде өздігінен түсінілетін барлық қағидалар мен формаларды қамтиды. Өйткені ол өз билігіне бағынғандар үшін мойынсұнуға тиіс және күшін жоғалтпайтын тәртіпті білдіреді, сондықтан ол этикалық аспектілері бар әлеуметтік құрылым болып табылады.
In sociology, nomos (plural: nomoi) is a habit or custom of social and political behavior that is socially constructed and historically specific. It refers not only to explicit laws but to all of the normal rules and forms people take for granted in their daily activities. Because it represents order that is validated by and binding on those who fall under its jurisdiction, it is a social construct with ethical dimensions.
Өмірбаян
Номос – ежелгі гректердің қоғамдық нормаларын білдіретін термин. Бұл гректердің «соғысшыл» және «қанқұсты» фракийлық тайпалардан өзгеше немесе моральдық тұрғыдан жоғары екендігі туралы әдеби мәлімдемелердің негізі болды. Фракийлықтарға шектен тыс маскүнемдік, әдепсіздік және шексіз жыныстық құштарлық танытқандары үшін айып тағылды.
Nomos is the Ancient Greek term for the societal norms of the Hellenes. This was the basis for the literary claims that Hellenes were different or morally superior to the "warlike" and "bloodthirsty" tribes of the Thracians, who were accused of intemperate drunkenness, immorality and uninhibited sexuality.
Карл Шмитт
Карл Шмитт бұл терминді 1934 жылы жарық көрген «Юристік ойдың үш түрі» деген еңбегінде халықтың «нақты тәртібін» көрсету үшін қолданды. Кейіннен ол 1950 жылы шыққан «Еуропалық мемлекеттік құқығының аясында Жердің Номосы» кітабында оны одан әрі пайдаланды.
Carl Schmitt began using the term in his 1934 publication On the Three Types of Juristic Thought to denote the "concrete order" of a people. He later extended its use into his 1950 book The Nomos of the Earth in the International Law of the Jus Publicum Europaeum.
Питер Л. Бергер
Шмиттен кейін осы терминді қазіргі контексте қолданған келесі ықпалды автор – Питер Л. Бергер. Бергер адамдардың өз қызметі арқылы әлемді жасауын жазады. Бергер бұл процесті жеке тұлғалар мен қоғам арасындағы үнемі қайталанып отыратын үш цикл арқылы жүзеге асырылатынын көрсетеді: сыртқа шығару, объективтендіру және іштей сіңіру. Осылайша жасалған әлемде тәртіп – принциптер жиынтығы болады, оны жеке адамдар сыртқа шығару және объективтендіру арқылы қоғамға сіңіріп, сонымен қатар әрбір жеке тұлғаның санасына енгізеді. Осылайша, бұл тәртіп, жалпыға ортақ сана ретінде қарастырылу үшін, әлеуметтік дискурсқа енгізіліп, айтылып, талқыланады. Әлемді және өмірлік тәжірибені реттеу – бұл корпоративтік және әлеуметтік процестермен қатар, жеке тұлғаның да процесі болып табылатын номос. Бергер «әлеуметтік тұрғызылған номос» «қорқынышқа қарсы қалқан ретінде» түсіндіріледі деп жазады; яғни, «қоғамның ең маңызды функциясы – номизация». Оның бұл терминді қолдануы Бергердің номосқа мифология мен повесть қажет екендігіне, олар белгілі бір номос шеңберіндегі әрбір әрекеттің мағынасын түсінудің тірегі ретінде қызмет етеді деген пікіріне негізделген. Кавердің пікірінше, заң мен әлеуметтік бақылау механизмдері заңның бір бөлігі болғанымен, заңды зерттеушілер мен заңгерлердің назары нормативтік әлемге, әлеуметтік бақылаудың барлық құралдарына аударуы керек. Бергер сияқты, Кавер номосты «повесть» деп түсіндіреді, ал постструктуралисттер оны мета-повесть деп атайды. Кавердің пікірінше, заң институттарының ешбір жиынтығы оларды орналастыратын және мағына беретін повестьтерден бөлек болмайды. Оның ойынша, бұл біздің моральдық сезіміміздің қорытындылар шығаратын және өзімізді басқа адамдармен салыстыратын повестьтерден тұратындығына байланысты. Повесть – мораль болғандықтан, нормативтік әлем повестьке негізделуі керек. Біз әлем туралы көзқарасымызды физикалық жағынан да повесть арқылы құратынымыздықтан, Кавер нормативтік әлемнің физикалық әлем сияқты өмір сүруіміздің бір бөлігі екенін айтады. Содан кейін Кавер біріктіру туралы аргумент келтіреді: біз физикалық әлемге қаншалықты жауап беретін болсақ, соғұрлым «басқашалыққа» жауап беруіміз уақыт өте келе өзара әрекеттесу арқылы қалыптасады. Осыдан, ол құқықтық жүйесі дамыған қоғамдар формалды және техникалық шеберліктен гөрі нормативтік әлемді түсінудің байлығына сүйенеді деп тұжырымдайды. Ол қоғамның ресми құрылымы, осы жағдайда құқықтық қоғам, және мінез-құлықтың нормативтік шеңбері арасындағы нақты байланыс, қоғамның функционалдығын бағалаудың кілті болып табылады деп санайды.
After Schmitt, the next influential writer to use the term in a modern context is Peter L. Berger. Berger writes of human beings fashioning a world by their own activity. Berger sees this taking place through a continual threefold cycle between individuals and society: externalisation, objectivation, and internalization. The world thus fashioned has an order—a set of principles—which comes to be read on to society by individuals through externalisation and objectivation, and also internalised in each individual. This order thus comes to be assumed, spoken of, and placed into social discourse to be treated as common sense. This ordering of the world and experience, which is a corporate and social process as well as an individual one, is a nomos. Berger writes of the "socially established nomos" being understood "as a shield against terror;" in other words, "the most important function of society is nomization." His use of the term is rooted in Berger's argument that nomos requires mythology and narrative, as pillars for the understanding of the meaning of each act within a particular nomos. Cover argues that, while the mechanisms of law and social control are part of law, students of the law, and legal actors, should instead focus on the normative universe, the whole of the means of social control. As with Berger, Cover roots the nomos in "narrative," or what a post structuralist would call meta narrative. Cover argues that no set of legal institutions exists apart from the narratives that locate it and give it meaning. He argues that this is due to the fact that our moral sense is composed of the narratives from which we draw conclusions, and by which we locate ourselves in relation to other people. Because narrative is morality, the normative universe must rest on narrative. Since we also construct our view of the universe physically from narrative, Cover argues that the normative universe is as much a part of our existence as the physical universe. Cover then makes an argument of incorporation: just as we develop increasingly complex responses to the physical world, so too is our development of responses to "otherness" conditioned over time by interaction. From this, he argues that societies that have great legal systems rest on more than formal and technical virtuosity, but in the richness of their understanding of the normative universe. He argues that the explicit relationship between formal apparatus of a society, in this case a legal society, and the normative range of behavior is the fulcrum to understanding whether the society is functional or not.
Қосымша көздер
Грей, Ф. Гари, режиссер. 2009 жыл. Заңға бағынушы азамат. Басты рөлдерді Джерард Батлер мен Джейми Фокс ойнады. АҚШ: Constantin Film. Бұл фильмде басты кейіпкер "Nomos" деген тазалау қызметінің формасын киеді. Фильм әйелі мен қызы өлтірілген, ал кісі өлтіруші жазасыз қалған адам туралы.
Gray, F. Gary, dir. 2009. Law Abiding Citizen. Perf. Gerard Butler and Jamie Foxx. US: Constantin Film. In this film, the main character wears a janitorial service uniform, the company name of which is "Nomos." The film is about a man whose wife and daughter are murdered and the killer goes free.