Кіріспе

Veda Slovena (Веда Словена қазіргі болгар тілінде, бастапқыда Веда Словенахъ деп жазылған) – мұсылман болгарларының халық әндері мен аңыздарының этнографиялық жинағы; кітаптың кіші тақырыбы олардың Фракия және Македония аймақтарынан жиналғандығын көрсетеді (оң жақтағы суретті қараңыз). Оның бірінші томы 1874 жылы Белградта, екіншісі 1881 жылы Санкт-Петербургте босниялық хорват Стьепан Веркович авторлығымен басылды. Жинақта ерекше тақырыптар мен мазмұн бар – ол ежелгі құдайлар, мистикалық жаратылыстар, мифологиялық батырлар, көне патшалар мен билеушілер, исламды қабылдаудан бұрынғы помактардың, сондай-ақ христианды қабылдаудан бұрынғы болгар халқының білімі мен мәдени естеліктері туралы айтады. Бұл жинақты болгар мұғалімі Иван Гологанов 12 жыл бойы жинаған, және ол ежелгі славян мифологиясының көптеген элементтерін қамтитынымен танымал, христиандыққа, содан кейін исламға өткеніне қарамастан. "Veda Slovena" жарық көргеннен бері Гологановтың оны жартылай немесе толығымен жасап шығарғаны туралы айыптаулар болды, бұл ғылыми қауымды екі топқа бөліп, бірі мәтіндерді жалған деп санайды, екіншісі олардың түпнұсқалығын қорғайды. Соңғы кездері "Болгар энциклопедиясы" сияқты басылымдар "Veda Slovena"-ны мистификация деп қарастырады. Родоп тауларында ұзақ зерттеулер жүргізгеннен кейін Тодор Ризников әндердің түпнұсқалығына көз жеткізді. 1991 жылы Иван Богдановтың "Веда Словена и наше время" монографиясы жарық көрді, бұл құжаттың түпнұсқалығын дәлелдеуге жасалған ең маңызды әрекет болып табылады.