Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кениялық Чоньи тайпасы, сондай-ақ Ачоньи деп те аталады (осы тайпадан шыққан адамды Мчоньи деп те атайды), Кенияның жағалауындағы Миджикенда тайпаларының шағын тайпаларының бірі.
Kenyan tribe
The Chonyi, also referred to as Achonyi (A person from this tribe may also be referred to as a Mchonyi), are one of the smaller tribes of the Mijikenda on the coast of Kenya.
Орналасқан жері
Олардың популяциялары Сверэланка Мвембе Сверэ, Луцангани, Чидутани, Колонгони, Дзицони, Бунгу, Бундачо, Зиани, Каримбони, Часимба, Галанема, Мвеле, Бодой, Чигожони, Диндри, Джунжу, Катикириени, Подзони, Мваракая, Пингиликани, Ввеввеси, Мафисини, Нг’омбени, Чизинго, Чикамбала, Ченгони, Чидже, Банда ра Салама, Гонгони, Бомани, Диндери, Шауримойо, Мбомбони, Чилболэ және Мбуйуни ауылдарында табылады. Сонымен қатар, олар Килифи ауданының Чумани, Рока, Мавени, Випинго, Такаунгу және Мтвапа сияқты жаңа қоныстанған аймақтарында да кездеседі.
Their populations can be found in the villages of Swerelanka Mwembe Swere, Lutsangani, Chidutani, Kolongoni, Dzitsoni, Bungu, Bundacho, Ziani, Karimboni, Chasimba, Galanema, Mwele, Bodoi, Chigojoni, Dindiri, Junju, Katikirieni, Podzoni, Mwarakaya, Pingilikani, Vwevwesi, Mafisini, Ng'ombeni, Chizingo, Chikambala, Chengoni, Chije, Banda ra Salama, Gongoni, Bomani, Dindiri, Shaurimoyo, Mbomboni, chilobole and Mbuyuni. They are also found in recent settlements areas of Kilifi District like Chumani, Roka, Maweni, Vipingo, Takaungu and Mtwapa.
Шығу тегі
Ахоньялар туралы миф бойынша, Ахоньялар Сомали жағалауының солтүстігінде орналасқан Сингвайядан (немесе Шунгвайядан) бастау алған. Оларды Оромо тайпасы оңтүстікке қарай ығыстырып, қазіргі қоныстарын – тау жотасы бойындағы қорғалған жерлерге жеткенше қуды. Олар осы қорғалған жерлерде каяларын салды. Бұл мифтің тарихи шындығы – Миджикенданың солтүстіктегі бір ғана нүктеден шыққандығына сенеді дейтіндер мен, олардың жалғыз тегі болмағанын, көбінесе оңтүстіктен келгенін айтатындар арасындағы даулы мәселе.
According to a Chonyi myth, the Achonyi originated in Singwaya (or Shungwaya), which was to the north of the Somali coast. They were driven south by the Oromo until they reached their present locations along the ridge, where they built their kayas within a protective setting. The historical accuracy of this myth is a point of controversy between those who believe that the Mijikenda originated from a single point in the north and those who believe that they do not have a single origin, but migrated primarily from the south.
Мәдениет
"Кити" суахили тілінде орындық дегенді білдіреді, "Кихи" – гириама, ал "Чихи" – чоньи тілінде. Ұқсас, бірақ анық ерекшеленетін тілдер. Басқа миджикенда тайпалары сияқты, чоньилер "Кая" деп аталатын қоныстарда тұрады. Алғашқы "Кая Чоньи" орманды төбеде орналасқан. Каяның ортасында ақсақалдар немесе "атумия" құдайға немесе "Мулунгуға" дұға ететін қасиетті орындар болған. Чоньидің дәстүрлі музыкасы, "Чиринг'онг'о" деп аталады, онда ксилофон қолданылады, бұл кениялық музыкада сирек кездеседі. Көптеген чоньилер шаруалар. Олар жүгері сияқты егін егіп, мал өсіреді. Кейбір чоньилер мақта, қант қамысы немесе сизаль плантацияларында да жұмыс істейді.
Where "kiti" means chair in Swahili, "Kihi" is Giriama and "Chihi" is Chonyi. Similar, but recognizably different languages. Like the other Mijikenda tribes, the Chonyi live in settlements known as "Kaya." The original "Kaya Chonyi" is located on a forested hill top. In the center of the Kaya were shrines where the elders or "atumia" would pray to god or "Mulungu". The Chonyi's traditional music, known as the Chiring'ong'o, features the xylophone, rare in Kenyan music. Most Chongyi are farmers. They cultivate crops like maize and raise cattle. Some Chongyi also work in cotton, sugar cane, or sisal plantations.
Атау беру
Чоньи халқының есімдері символикалық, мысалы, МБЕЮ – қыздың аты, «mbeyu» сөзі егін үшін тұқым себуді білдіреді. ТСУМА – балаларды асырап-қамтамасыз ететін ұлдың аты. НЯМВУЛА – жаңбырлы маусымда туған қыздың аты. МНЯЗИ – тұқым себуші деген мағынаны білдіретін қыздың аты. МОКОЛИ – көмекші, жақсылық жасайтын ұлға қойылған есім. Сондай-ақ, отбасы ішінде есімдер қайталанады. Әкесінің ағалары мен әпкелерінің есімдері оның балаларына беріледі, бұл анасының туған тарапынан да қайталанады. Екі тараптың да есімдері қолданылғаннан кейін, ата-аналар жаңа есімдер таңдай алады. Тағы бір қызықты факт – әкесінің аты отбасының қалған мүшелерінің тегіне айналады. Мысалы, егер біреудің аты МУНГА ЖИРА болса, МУНГА оның балалары мен әйелінің тегі болады. Отбасы мүшелеріне осылай ат қою дәстүрі болғанымен, қазір бұл әдет біртіндеп ұмытылып бара жатыр.
The naming of the chonyi people is symbolic, for example, MBEYU is a name of a girl mbeyu meaning seeds for planting. TSUMA means a boy who is a provider. NYAMVULA is a girl's name meaning a rainy season, born during times of rain. MNYAZI being a girl's name meaning a sower. MOKOLI is a boy name meaning a helpful person. Names are also often repeated in the family. The names of the father's uncles and aunts would become the names of his children, this would be repeated with the mother's side of the family. Once the names from both sides of the family have been used, the parents can choose original names. Another interesting fact about names is that the first name of the father will become the last name of the rest of the family. An example would be if one's name is MUNGA JIRA, MUNGA would be the last name of his children and wife. Although it is a tradition to name your family in this way, it is a slowly fading practice.