Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тізе операциясының түрі
Type of knee surgery
Мениск трансплантациясы немесе менсикальды трансплантация – бұл тізе менискасының трансплантациясы, ол жамбас сүйегін (фемур) тізе жамбас сүйегінен (тибия) бөліп тұрады. Тозған немесе зақымдалған мениск алынып тасталып, донордан алынған жаңа менискпен ауыстырылады. Трансплантацияға алынатын мениск қайтыс болған адамнан (кадавер) алынады, сондықтан ол аллограф деп аталады. Менискальды трансплантация техникалық тұрғыдан қиын, себебі оны әрбір адамға дәл өлшеммен, дұрыс орналастырып және тізе жамбас тақтасына (тибиальді плато) сенімді бекіту қажет. Оның сәттілігі донордың сәйкес келуіне, трансплантацияның тұрақтылығына және жатқан астыңғы бунақтық шеміршек (articular cartilage) денсаулығына байланысты. Атап айтқанда, олар соққыны жұмсартады және жүктемені бөліседі, тізе тұрақтылығын арттырады, сондай-ақ тізе бунағының сүйек бетін (articular cartilage) майлап, қоректендіреді. Бұрын олар пайдасыз, қалыптан тыс мүшелер деп есептелген. Егер зақымданса және проблема тудырса, олар менсискектомия деп аталатын процедура арқылы әдетте алынып тасталды. Артрит – менискектомиядан кейін соққыны жұмсарту және тұрақтылық жоғалту нәтижесінде туындайтын күштердің және деформацияның артуынан пайда болады. Осы себепті қазіргі хирургиялық стратегиялар менискінің мүмкіндігінше көп бөлігін сақтауға немесе қажет болған жағдайда оны ауыстыруға бағытталған. Кейбір менискальды жарықтарды, әсіресе жақында жарылған және сау тіндерге әсер еткен жарықтарды тігістермен жаңартуға болады. Жарық қанмен қамтамасыз етілетін шеткі қан тамырларына неғұрлым жақын болса, жаңарту мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Жарқатпалы менискальды жарақаттары бар пациенттерде әдетте тізеде ауырсыну, тұншығу, ісіну немесе тізе бунағының қозғалысын шектеу сияқты белгілер байқалады. Хирург симптомдарды уақытша жеңілдету үшін ішінара немесе толық менсискектомия жасауы мүмкін. Р.Дж. Веббердің (PhD) жасаған тәжірибелерінде мениск жасушаларының тіндерде өсуге қабілетті екенін анықтаған К.Р. Стоун (M.D.) 1986 жылы коллагендік жаңарту шаблоны деп аталатын алғашқы менискті қайта құру құрылғысын жасады (1-сурет). Ол 2009 жылы Еуропада және АҚШ-та уақытша түрде кеңінен қолданылды. Дегенмен, менискінің үлкен бөлігі жоғалған жағдайларда, толық мениск трансплантациясы ұсынылады.
A meniscus transplant or meniscal transplant is a transplant of the meniscus of the knee, which separates the thigh bone (femur) from the lower leg bone (tibia). The worn or damaged meniscus is removed and is replaced with a new one from a donor. The meniscus to be transplanted is taken from a cadaver, and, as such, is known as an allograft. Meniscal transplantation is technically difficult, as it must be sized accurately for each person, positioned properly and secured to the tibial plateau. Its success also depends on donor compatibility, stability of the transplant, and long term health of the underlying articular cartilage. Specifically, they act as shock absorbers and load sharers, increase the stability of the knee, and provide lubrication and nutrition to the bearing surface (articular cartilage) of the knee. They were once thought of as vestigial structures that served no real purpose. If injured and problematic, they were routinely excised through a procedure called meniscectomy. The arthritis is a result of the increased contact forces and shear that results from loss of shock absorption and stability after meniscectomy. For this reason, current surgical strategies are focused on preserving as much of the meniscus as possible or replacing it if necessary. Certain meniscal tears are repairable with sutures, predominantly those that are freshly torn and involve healthy tissue. The closer the tear is to the peripheral blood supply the higher the likelihood of successful repair. Patients with unrepairable meniscal injuries usually have symptoms of pain, catching, swelling or locking in the knee. The surgeon may perform a partial or complete meniscectomy to alleviate the symptoms in the short term. Recognizing from experiments performed by R. J. Webber, PhD that meniscus cells have the ability to grow in tissue culture, K. R. Stone, M. D. developed the first meniscus reconstruction device called a collagen regeneration template in 1986. (Fig 1). It became widely available in Europe and temporarily in the US in 2009. However, in cases where large areas of meniscus are missing, full intact meniscus transplantation has been suggested.
Менискті трансплантациялаудың көрсетілімдері
Көптеген меніскісі жетіспейтін адамдардың тізесінде артриттік өзгерістер болады. Артритпен ауыратын тізеге меніскік трансплантациясы жасау туралы алғашқы хабарламалар, егер орамсыз шеміршек беттері бір уақытта шеміршек пластикасымен түзетілмесе, трансплантация сәтсіз аяқталу мүмкіндігі жоғары екенін көрсетті. Сондықтан, стандартты ортопедиялық әдебиетте меніскік трансплантациясы тек жас және тізеде артриті жоқ пациенттерге ғана жасалуы керек деп ұсынылған. Меніскік трансплантациясының соңғы жарияланған көрсеткіштері мыналарды қамтиды: Кейбір хирургтар, әсіресе Еуропада, меніскік трансплантатын стерильді жағдайда өздері алуды және оны жаңа түрде, әдетте алудан кейін екі апта ішінде пайдалануды қалайды. Тінді сақтаудың криосақтау және тоңдыру арқылы кептіру сияқты әдістері аз пайда берген және көбінесе бірнеше тіндік банктерден басқалары тоқтатылған. Pollard және авторлардың зерттеулері рентгендік (сәулелік) өлшемдердің тибиалдық жазықтықтың еніне негізделген меніскік мөлшерін анықтауға көмектесетінін көрсетті. Алайда, тізе орналасуының өзгеруі, сәуле бағыты және адамдық қателер бұл өлшемдердің дәлдігін төмендетуі мүмкін. МРТ (магниттік-резонанстық томография) пайдалану арқылы мөлшерді анықтаудың дәлдігі артты. Жыныс, бой және салмақ бойынша сәйкестік рентгендік әдістерге жақын дәлдікке (бой мен тибиалдық ен арасындағы 0,72 корреляция) ие екені дәлелденді және бірнеше орталықтарда қабылданды.
Most people who are meniscus deficient already have some arthritic changes in their knee. Early reports of meniscus transplantation done in arthritic knees suggested a higher incidence of transplantation failure if the irregular cartilage surfaces were not simultaneously addressed with cartilage grafting techniques. Therefore, the standard orthopaedic literature recommended that meniscus transplantation be performed in meniscus deficient patients only if they are young and free from arthritis of the knee. The most recently published indications for meniscal transplantation include: Some surgeons, particularly in Europe, prefer to harvest the meniscal graft themselves in a sterile fashion and use them when they are fresh, usually within two weeks of procurement. Tissue preservation techniques such as cryo preservation and freeze drying have shown little benefit and have generally been abandoned except by a few tissue banks. Studies by Pollard et al. noted the radiographic (x ray) measurements provided an indication of meniscus size based on the width of the tibial plateau. However, inherent variability in both the positioning of the knee and the direction of the x ray beam, as well as human error contribute to some inaccuracy of these measurements. Sizing has been made more accurate with the use of MRI. Matching by sex, height, and weight has been shown to be nearly as accurate as radiographic techniques (0.72 correlation of height to tibial width) and has been adopted by a number of centers.
Хирургиялық әдіс
Менисканы трансплантациялаудың әртүрлі техникалары сипатталған, олардың бәрі де хирургиялық тұрғыдан қиын деп есептеледі. Кейбір хирургтар аллотрансплантатты бекіту үшін тігістер өткізілетін туннельдерді пайдаланады. Сонымен қатар, аллотрансплатты туа пайда болған мениск қалдығына тігу үшін қосымша тігістер қолданылады. Менисктің сыртқа шығуы немесе кішіреюі байқалған, және бұл, ішінара, мениск-тібік байланысын қалпына келтірудің орнына, менискіні синовиумға тым қысқа тігудің салдары болуы мүмкін.
Various meniscal transplant techniques have been described, all of which are considered surgically demanding. Other surgeons use tunnels through which they pass sutures that hold the allograft in place. Additional sutures are also used to attach the allograft to the remnant of native meniscus. Meniscus extrusion or shrinking has been noted and may be in part a function of sewing the meniscus too tightly to the synovium rather than restoring the meniscus tibial ligamentous attachments.
Операциядан кейінгі менсикус трансплантациясы бағдарламалары
Операциядан кейін, мениск трансплантациясынан өткен пациенттер ауырсыну мен ісінуді азайтуға, қозғалыс амплитудасын және күштілікті жақсартуға бағытталған арнайы оңалту бағдарламаларына қатысады, сонымен бірге жаңа мениск аллотрансплантатының зақымдануын болдырмауға тырысады. Алайда, осы зерттеулер көбінесе бақылаусыз, ретроспективті жағдайлар жиынтығы болғандықтан, мениск трансплантациясы туралы нақты қорытынды жасау қиын. Мениск трансплантациясы – менискі жоқ тізе буынының биологиялық және биомеханикалық жағдайын жақсартуға арналған жаңа хирургиялық техника. Қысқа және ұзақ мерзімдік субъективті және объективті нәтижелер бойынша жақсарулар көрсетілген.
Post operatively, meniscus transplant patients enter specific rehabilitation programs, aimed at decreasing pain and swelling, optimizing range of motion and strength, while avoiding injury to the healing meniscal allograft. Unfortunately, because these studies are mainly uncontrolled, retrospective case series, drawing conclusions regarding meniscal transplantation is difficult. Meniscal transplantation is a novel surgical technique designed to improve the biology and biomechanics of a meniscus deficient knee. Improvements in short term and long term subjective and objective outcome measures have been demonstrated.