Кіріспе

Корольдік әуе күштері әуе маршалы (1895–1948)

Корольдік әуе күштері әуе маршалы сэр Артур Конингэм (19 қаңтар 1895 – шамамен 30 қаңтар 1948), «Маори» деген лақап атымен белгілі, Корольдік әуе күштерінің жоғары шенді офицері болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Жаңа Зеландия экспедициялық корпусымен Галлиполиде болды, медициналық жағдайға байланысты Жаңа Зеландияда әскерден босатылып, өз қаражатымен Ұлыбританияға барып, Корольдік ұшу корпусына қосылды, онда ол аса көрнекті ұшқышқа айналды. Кейін Конингэм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінің аға командирі болды, 2-ші тактикалық әуе күштерінің Бас әуе офицері және одан кейін Ұшу оқуының Бас әуе офицері қызметтерін атқарды. Конингэм ең алдымен 1941–1943 жылдар аралығында Батыс Шөл әуе күштерінің командирі ретінде және 1944 жылы Нормандия операциясында тактикалық әуе күштерінің командирі ретінде дамытқан, жақыннан әуе қолдауын басқаратын алдыңғы әуе бақылау тобын құруға ең көп үлес қосқан адам ретінде еске алынады. Дегенмен, ол жиі «тактикалық әуе операциятарына қатысты қазіргі заманғы әуе күші доктринасының архитектор» деп аталады, ол үш принципке негізделген: әуеде басымдыққа қол жеткізуді бірінші кезектегі қажеттілік деп санау, жердегі басшылықпен тең дәрежеде әуе операцияларын орталықтандырылған түрде басқару және жердегі операцияларды қолдау үшін жаңа тактиканы енгізу. 1948 жылдың 30 қаңтарында ол «Star Tiger» (G-AHNP) әуе лайнеріндегі барлық жолаушылармен және экипажбен бірге АҚШ-тың шығыс жағалауының жанында із-түзсіз жоғалып кетті.

Ерте өмір

Конингэм 1895 жылғы 19 қаңтарда Квинсленд штатының Брисбен қаласында дүниеге келді. Оның ерте өмірі оны бейімделуге үйретті. Оның әкесі, Артур Конингэм да, тестілік крикет ойнағанымен, Сиднейдің католик архиепискобының хатшысы, Денис Фрэнсис О’Харан дін қызметкерін тонамақ болған сот процесінде заңдық дәлелдерді жалғандап, алаяқтыққа қатысқандығы үшін сотта жария болды. Осы салдардан туған дау-дамай үлкен Артур Конингхемді Конингхем отбасын Конингхем әлі жас кезінде Жаңа Зеландияға көшіруге мәжбүр етті. Конингхем Веллингтон колледжіне стипендия жеңіп оқуға мүмкіндік алды. Стипендияға ие болғанымен, ол академиялық жетістіктерде көзге түспеді. Дегенмен, ол спортқа бейім, сыртқы ортада жүруді жақсы көретін, атқа міну және қару қолдануда шебер болды. Оның ата-анасы он жеті жасында ажырасты, себебі әкесінің адалсыздығы болды. Артур Конингхемнің өзіне сенімділігі соншалық, ол: "Естіп тұр, Конингхем, сен менің әкем болсаң да, мен сенің қылығыңнан ұяламын" деді. Бұл сөз Конингхемнің мінезін көрсетеді; ол табиғатынан қарапайым, темекі шекпейтін, ішімдікке құмар емес және ұятты сөздерге шыдамсыз болды. 1916 жылғы 19 желтоқсанда 32-эскадрильяға тағайындалғаннан кейін, Конингхем 1917 жылғы 5 қаңтар мен 30 шілде аралығында көптеген патрульдерді орындады, осы кезде әуе шайқасында жараланып, Британияға қайтарылды. Аррас шайқасы кезінде 32-эскадрилья неміс жаяу әскері мен байланыс желілерін жүйелі түрде атқылап, олар пайдаланған Airco DH.2 машиналарына ерекше сәйкес келді. Ол Францияға майор шенімен қайтып оралып, 1918 жылғы 1 шілдеде 23 жасында 92-эскадрильяның командирі болды.

Соғыс аралығы

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Конингэм Корольдік әуе күшінде (RAF) қызметін жалғастырды, бастапқыда 92-эскадрильяның командирі болып қала берді. RAF колледжінде (Кранвелл) және Орталық ұшу мектебінде тағы қызмет өткен соң, Конингэм 1931 жылы қанат командиріне дейін көтерілді. Тактикалық әуе соғысының басты сарапшысы ретінде, Конингэм 2-тактикалық әуе күштеріне қолбасшылық етуге ең лайықты кандидат болды. Алайда, Айзенхауэр Монтгомериді сөккенімен, Ли Малори штабы қазан айында қажетсіз басқару деңгейі ретінде таратылды. Ол 1945 жылдың шілдесіне дейін 2-тактикалық әуе күштеріне қолбасшылық етті, содан кейін оны әуе маршалы сэр Шолто Дуглас алмастырды және Ұшу оқу басқармасының басшысы болып тағайындалды.

Зейнеткерлікке шығу және жоғалу

Конингэм авиациялық оқу командасына тағайындалуын өрескелдік деп есептегендіктен, 30 жылдық қызметтен кейін 1947 жылдың 1 тамызында зейнетке шықты. Нан күйеуінің 1932 жылдың 10 қаңтарында күрт қайтыс болғаннан кейін, 1932 жылдың 11 шілдесінде Александриядағы Абукир станциялық шіркеуінде RAF капелланымен Конингэмға тұрмысқа шықты. Куәгерлер ретінде Конингэмнің достары – әуе вице-маршалы Сирил Ньюолл және оның әйелі болды. Олардың Джейн Мари есімді қызы 1934 жылдың 5 мамырында дүниеге келді. Нан бұл некеге Фрэнктан болған екі ұлын әкеліп, олардың ішінде 1923 жылдың 5 сәуірінде туған Говард Фредерик және 1925 жылдың 16 наурызында туған Роберт Джон болды. Говард 1944 жылдың 11 қыркүйегінде Гвардия бронетанкті дивизиясында танк командирі болып қызмет етіп жатқанда қаза тапты.

Танымал мәдениетте

Паттон фильмінде Конингхэмді Джон Барри сомдады. Генерал Джордж С. Паттон американдық әскерлерге жеткілікті әуе көмегі болмағанына шағымданатын сахнада, сэр Артур (Теддер) Паттонға енді неміс ұшақтарын көрмейтінін айтады. Ол сөзін аяқтаған сәтте, неміс ұшақтары лагерьке шабуыл жасайды. Шындығында осыған ұқсас оқиға болғанмен, іс жүзінде Конингхэм қатыспаған; Паттон шабуыл кезінде генерал Карл Спац және әуе маршалы Артур Теддермен әңгімелесіп отырған.