Кіріспе

Вирустың түрі Canid alphaherpesvirus 1 (CaHV 1), бұрын Canine herpesvirus (CHV) деп аталған, Herpesviridae тұқымдасына жататын вирустың бір түрі. Ең маңыздысы, ол екі-үш аптадан кіші күшіктерде (және жабайы Canidae отбасының өкілдерінде) өлімге алып келетін геморрагиялық ауруды қоздырады. Бұл вирус АҚШ, Канада, Австралия, Жапония, Англия және Германияда таралғаны белгілі. CHV алғаш рет 1960 жылдардың ортасында күшіктердегі өлімге себеп болатын ауру ретінде анықталған.

Шошқаларда КХВ

ХСВ-ның инкубациялық кезеңі алты-он күнге созылады. ХСВ ұрыққа туған кезде және анасының немесе басқа жұқтырған иттің ауыз және мұрын секрецияларымен тікелей байланыс арқылы таралады, бірақ ауа арқылы жұқпайды. Симптомдары: жылау, әлсіздік, депрессия, мұрыннан сөл шығу, жұмсақ сары түсті нәжіс және сору рефлексінің жоғалуы. Сондай-ақ, ХСВ қан тамырларының некротизациялық васкулитін тудырады, бұл қан тамырларының айналасында қан кетуге алып келеді. Құрсақ қуысында көгеру пайда болуы мүмкін. Көз зақымдануларына кератит, увеит, оптикалық неврит, ретинит және ретина дисплазиясы жатады. Бір аптадан кіші күшіктерде өлім-жітім көрсеткіші 80 пайызға жуық, ал өлім көбінесе бір-екі күн ішінде орын алады. Үш-бес апталық күшіктерде ауру жеңілірек өтеді, себебі олар дене температурасын дұрыс сақтап, қызбалы реакцияны дамыта алады. Васкулит салдарынан. Кейбіреулері кейін неврологиялық ауруға шалдығып, жүруде қиындықтар мен соқырлық сияқты белгілерді көрсетеді. Жасырын инфекцияның қайта белсендірілуіне стресс немесе кортикостероидтар сияқты иммунодепрессанттар себеп болуы мүмкін.

Ересекті иттердегі ХСВ

Ересек иттерде вирус көбелек жолдарына жұғады, бұл оның жыныстық жолмен таралуына немесе туған кезде күшіктерге берілуіне мүмкіндік береді. Бұл ауру түсік, өлі туған балалар және сүйексіздікке әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, ол ауызша жөтелдің сирек себебі болып табылады. Дегенмен, жыныстық қатынас жұқтырудың басты себебі емес. Көптеген ересек иттер жөтел немесе түшкірген кезде ауамен таралатын бөлшектер арқылы вирусқа шалдығады. Сонымен қатар, вирусқа ластанған судан ішкенде немесе вирус тарататын басқа итті иіскегенде немесе жалағанда жұғу мүмкін. Басқа герпес вирустары сияқты, бұрын жұқтырған иттер де кейде вагинальді секреттер, мүшелік секреттер және мұрыннан шығатын сөлдер арқылы вирусты бөліп шығарады. Мұндай кезде қынап немесе мүшеде көтеріңкі жаралар пайда болуы мүмкін. Аурудың таралуын білген иттерді көбейтуден бас тарту арқылы бақылауға болады. Серология қай иттердің вирусқа ұшырағанын көрсетеді (бірақ олардың барлығы сол уақытта вирусты таратпауы мүмкін). Әртүрлі ит популяцияларындағы серологиялық зерттеулер 40-93 пайыз серопреваленцияны көрсетті. Бұл ішектегі эпителий функциясының төмендеуіне әкелуі мүмкін.

Зерттеу

Иттерде гендік терапия үшін вирустық вектор ретінде және рекомбинантты вакциналар негізі ретінде CHV-ны қолдану жөніндегі зерттеулер жалғасуда. Сонымен қатар, жабайы түлкілерге жем арқылы берілетін вакциналарда оны тасымалдаушы ретінде пайдалану мүмкіндігі де зерттелуде.