Кіріспе

Таң Түн (6 сәуір 1923 – 30 қараша 2005) – бірмалық тарихшы және Бірма әскери хунтасының ашық сынайтыны. Бірма тарихы мен мәдениетін әлемдік деңгейде зерттеуді дамытуға өмір бойы қосқан үлесі үшін профессор Таң Түн 2000 жылы Фукуока Азия мәдениеті сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір және білім

Даунги ауылының тумасы, Нгатайнгчаунг / Еки қаласы, Иравади облысы, Тан Тун 1939 жылы Рангун университетіне қабылданды және 1946 және 1948 жылдары сәйкесінше тарих және құқық салаларында бакалавр дәрежесін, ал 1950 жылы тарихтан магистр дәрежесін алды. 1956 жылы ол Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулер мектебінен (SOAS) "Бурмадағы буддизм тарихы 1000–1300 жылдары" атты диссертациясымен тарих ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды.

Академиялық мансап

1959 жылы Тхан Тун Рангун университетінің тарих және саясаттану кафедрасында оқытушы болып жұмыс істеді. 1965 жылы Мандалай университетінің тарих кафедрасының профессоры және меңгерушісі болып тағайындалды. 1982 жылы профессор Тхан Тун Мандалайдан Киото университетінің Оңтүстік-Шығыс Азияны зерттеу орталығына кетіп, 1982 жылдан 1987 жылға дейін ғылыми қызметкер және қонақ профессор қызметін атқарды. Кейін Солтүстік Иллинойс университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді, онда 1988 жылы әдебиет докторының құрметті дәрежесі берілді. 1989-1990 жылдары Мичиган университетінде қонақ ғалым болды. 1990 жылы Мьянмаға оралып, Мьянма (Бірма) тарихи комиссиясының мүшесі және Янгон университетінің тарих және археология кафедрасының құрметті профессоры болып жұмыс істеді. 2000 жылы Фукуока Азия мәдениеті сыйлығы комитеті профессор Тхан Тунға әлемдегі ең жоғары академиялық сыйлықты – 11-ші Фукуока Азия мәдениеті сыйлығының академиялық сыйлық санатындағы «Әдебиетші» атағын берді. Профессор Тхан Тун тарих саласындағы жетекші тұлға және қазіргі заманға дейінгі тарихтың ең көрнекті ғалымы болды. Оның көптеген маңызды еңбектерінің ішінде «Бірмадағы буддизм тарихы» және «Ортағасырлық Мьянма тарихы» ең танымалдары. Бұл кітаптар профессордың жан-тәнімен атқарған еңбегінің жемісі. Оның тағы бір еңбегі – «Бірма корольдік бұйрықтары» он томдық жинақтан тұрады және оны аяқтауға сегіз жыл кетті. Бұл зерттеуде ол династиялық кезеңдегі патшалық бұйрықтарының қолдағы көшірмелерін салыстырып, оларды қатаң талдаудан өткізді. 7600 беттен тұратын бұл еңбекте ағылшын тіліндегі қысқартылған аударма, түсіндірмелер мен көрсеткіштер бар. Бұл «Тхан Тун мәтіні» деп белгілі, өте маңызды жетістік. Оның барлық академиялық жұмыстары, диссертациялар мен кітаптары бірма тарихын бірмалықтың өзінен түсіндірумен ғана шектелмейді, сонымен қатар елдің тарихы мен мәдениетін әлемдік тарихтың кең контекстіне енгізеді, осылайша бірма тарихын зерттеудің әлемдік деңгейде дамуына үлкен үлес қосады. 2003 жылы The Irrawaddy газетіне берген сұхбатында ол елдің әскери басшылығының ақ пілге деген құмарлығын, оны бақыт әкелетін нәрсе деп есептеуін сынға алды: «Олар жануарлар, ақ немесе қара болсын, бәрібір».

Мұра

Мандалайдағы Луду кітапханасы Тан Тунның барлық туындыларын сақтайды.