Кіріспе

Кониси Хиросада (小西 廣貞) (шамамен 1819-1863) – Эдо дәуірінің соңында Осака қаласындағы укиё-э ағаштан жасалған баспа суреттерінің ең өнімді дизайнері. Осака мен Киото аймақтарында туындаған камигата-э (上方絵) суреттерін жасаған көптеген суретшілер сияқты, ол якуша-э актерлік суреттеріне маманданған. Хиросада ең көп танымал диптихтері мен триптихтерімен, сондай-ақ өз заманындағы Осака кабуки сахнасының жетекші актерлерінің көптеген окуби-э (ōkubi-e) портреттерімен белгілі.

Өмірбаян

Хиросада "тоғызыншы ғасырдың ортасында Осаканың ең маңызды және ең көп өнім берген суретшісі" деп танылса да, оның жеке өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Оның өмірбаянына қатысты деректерде туған жылы белгісіз, ал қайтыс болған жылы 1864 немесе 1865 жылдар деп көрсетілген. Өнер тарихшылары оның қызметін 1810-1865 жылдар аралығындағы кезеңмен байланыстырады. Ол Осакадағы көрнекті суретші Утагава Кунимасумен (歌川国升) шәкірт болған, ал 1830-шы жылдардың басында Эдода Утагава Кунисаданың (歌川国貞) басшылығымен Кунимасумен бірге оқыған деп есептеледі. 1847 жылы Темпо реформасының жеңілдетілуінен кейін Хиросада өзінің ұстазы Кунимасу қолдаған форматтағы орта көлемді чжубан баспаларының маңызды суретшісіне айналды. Ол негізінен кабуки-э және якуша-э жанрларында жұмыс істеді. Ол әсіресе Осака кабуки сахнасындағы жетекші актерлердің көптеген ōкуби-э (яғни "үлкен бас") портреттерімен танымал, оларды ол 1841 жылы шығара бастады. Оның өнімділігін растау үшін Герстл былай деп жазады: "1852 жылға дейінгі кезеңде Хиросада шамамен 800 бір парақтық баспаны жасаған, бұл оны Осака баспа суретшілерінің ішіндегі ең өнімдісіне айналдырды және ол сөзсіз "кәсіби" болған". Хиросада Китакагава, Кёиса, Исакичи, Кавато, Тенки және Мейкодо сияқты Осакадағы бірнеше баспаханалар үшін суреттер жасаған. Оның шәкірттерінің арасында Хиронобу (広信), Садаюки (貞幸) және Хиросада II (Садахиро II) болды. Соңғысы Хиросададан кейін Садахиро II және Хиросада II болып табылады.

Аттар

Эдо дәуірінің суретшілерінің дәстүріне сай, Хиросада өмірі бойында Госотей Хиросада (五粽亭廣貞), Горакутей Хиросада (五楽亭廣貞) және Утагава Хиросада (歌川廣貞) сияқты әртүрлі го өнер есімдерін пайдаланды. Шын есімі Кёмаруя Сейджиро болған ол, көрінеу, 1847 жылдың ортасында Хиросада есімін қабылдап бұрын Хирокуни (廣國/ 広国) есімімен өнер жолын бастады. Ол Гочо, Сада, Ко, Чо, Садахиро және Госотей сияқты әртүрлі суретші мөрлерімен байланысты. Кейбір ғалымдар Хиросаданың есімдерін ауыстыруын цензурадан қашу ниетімен байланыстырса да, сол дәуірдегі суретшілер үшін жаңа есімдерді қабылдау немесе өзгерту әдеттегі жайт еді. Бұл ресми танылған есімдерден өзге, кейбір зерттеушілер Хиросада мен оның замандасы Осака суретшісі Утагава Садахиро (歌川貞廣) (1830-1847 жж. шамамен) – бір адам болған деген пікірді айтады. Кейс айтуынша, "Госотей Хиросаданың белгілі суретші Садахиро I екеніне сенуге мықты, бірақ дәлелденбеген негіз бар". Кейстің сөзіне қарағанда, мұны екі суретшінің туындыларындағы стильдік ұқсастықтар, есімдерінің ұқсастығы (бірдей екі таңбаның кері орналасуы – 廣 [hiro] + 貞 [sada] және 貞 [sada] + 廣 [hiro]), қолтаңбалары, екеуінің де 'Госотей' го есімін қолдануы және Хиросада қол қойған кейбір гравюраларда 'Садахиро' мөрінің болуы сияқты факторлар растайды.

Атақ және стиль

Өнер тарихшылары Хиросаданың мәртебесі мен ықпалын тез мойындайды: ол «Тенподан кейінгі кезеңнің ең маңызды және өнімді Осака баспа дизайнері», «XIX ғасырдың ортасында Осака баспа өнерінің орталық тұлғасы» және «XIX ғасырдың ең үздік портреттік суретшілерінің бірі» болды. 1840 және 1850 жылдары ол сегіз жүзден астам бір парақты басып шығарды, бұл оның замандастарының өнімін «едәуір басып өтті». Оның суреттері «ұкийо-э жанрының ең үздік және ең жекелеген суреттері» және «әлемдегі ең үздік кейіпкерлер портреттері» саналады. Формат жағынан, оның 1847 жылдан бастап жазған еңбектерінің көпшілігі бұрынғы үлкен ōban форматына қарағанда орташа көлемді chūban форматында жасалған. Ол негізінен кабуки е-н шығарды және әсіресе диптихтер мен триптихтерден құралған полихромиялық туындыларымен, сондай-ақ ōкуби е актерлік портреттерімен танымал болды. Стильдік тұрғыдан оның полихромиялық туындылары «көркем орналасуымен, ерекше фигуралар кескінімен және айқын физиономиялық ерекшеліктерімен», сондай-ақ «фигуралар арасындағы нәзік, бірақ тапқыр өзара әрекеттесуімен» ерекшеленеді. Хиросада «бірден танылатын», «көрнекті», «өте экспрессивті және драматикалық» стильге ие деп есептеледі. Сыншылар оның суреттерінің «айқындығы мен сенімділігін», сондай-ақ «әсемдікке ұмтылмаған» қарапайым, әрі күрделі стилін жоғары бағалайды. Кейс атап өткендей, «Хиросаданың суреттері – адам қарым-қатынасының тереңдігі мен мағынасын зерттеу. Олар жақын және тікелей. Басқа жапон суретшілері адам өмірінің уақыттан тыс, нәзік және өзгермейтін аспектілерін бейнелеген. Хиросада адамзаттың ерекше, қайталанбас, бірегей оқиғасын тойлады».