Кіріспе

Софиядағы ең көне шіркеу, Болгария

Қасиетті София шіркеуі (църква "Света София", "Киелі Даналық шіркеуі") – Болгарияның астанасы Софиядағы ең көне шіркеу, IV ғасырға дейін салынған. Бұл ғимараттың ішінде Сердика соборы өткен, ол шамамен 343 жылы болған және 316 епископ қатысқан. 14-шы ғасырда шіркеу қалаға атын берді, оған дейін қала Сердика деп аталған.

Тарих және сәулет

Шіркеу төртінші ғасырдағы бірнеше бұрынғы шіркеулердің орнында және Римнің Сердика қаласындағы некрополь болған кезден бастап ғибадат орындары орналасқан жерде салынған. Екінші ғасырда бұл жерде римдік театр болған. Келесі бірнеше ғасырларда тағы бірнеше шіркеулер тұрғызылды, бірақ оларды готтар мен гунндар сияқты басып кіруші күштер қиратты. Қазіргі базиликаның негізгі крест тәрізді дизайны, оның екі шығыс мұнарасы мен бір мұнаралық куполы осы жерде салынған бесінші құрылым деп есептеледі және Византия императоры Юстиниан I билігі кезінде алтыншы ғасырдың ортасында (527–565) салынған. Осылайша ол Константинопольдегі жақсы танымал Ая София шіркеуінің замандасы. Екінші Болгар империясы кезінде (12–14 ғасырлар аралығында) құрылысқа митрополит шіркеуі мәртебесі берілді. 14-ғасырда қалаға осы шіркеудің аты берілді. 16-ғасырда Осман билігі кезінде шіркеу мешітке айналдырылды: алғашқы 12-ғасырлық фрескалар жойылды және минареттер салынды. 19-ғасырда болған екі жер сілкінісі минареттердің бірін қиратты, содан кейін мешіт тасталып қалды. 1900 жылдан кейін қайта жаңарту жұмыстары басталды. Қасиетті София шіркеуі қазіргі уақытта Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ерте христиандық архитектураның ең құнды ескерткіштерінің бірі болып табылады. Қазіргі ғимарат үш алтарьы бар крест базиликасы. Шіркеудің едені күрделі ерте христиандық өрнектермен немесе флора мен фауна бейнеленген мозаикалармен жабылған. Қасиетті София шіркеуі ежелгі некропольдің ортасында орналасқан, ал шіркеудің астында және жанында көптеген қабірлер табылды. Кейбір қабірлерде тіпті фрескалар да бар. Қасиетті София Киелі Даналықты бейнелейтіндіктен, шіркеудегі иконалар Софияны Мәсіх Еммануил ретінде көрсетеді – жас Мәсіхтің жаңбырлы көкжиекте отырған бейнесі. Сондай-ақ, шіркеуде Киелі Георгий мен Киелі Владимир сияқты тарихи әулиелердің иконалары да бар.