Кіріспе

Агатокл (б.з.д. 3 ғасырында өмір сүрген, б.з.д. 203/202 жылдары қайтыс болған) Птолемей патшалығының министрі болған және оның қарындасы Агатоклеямен бірге Египет патшасы Птолемей IV Филопаторға өте жақын болды.

Өмір

Агатокл әкесі арқылы Птолемей әулетінің алыс туысы болды. Агатокл Мысырлық Оэнантаның алғашқы күйеуі Агатоклден туған ұлы еді, оның есімдері аталмаған екі әпкесі де болған. Оның әжесі, Мысырдың Теоксенасы – Сиракузалық ханшайым, ал Теоксенаның анасы, сондай-ақ Теоксена есімді македониялық ақсүйек әйел, Птолемей II Филадельфтің анасынан туған екінші үлкен жартылай қарындасы болған. Полибий Птолемей әулетіне қызмет еткен басқа туыстары да болғанын айтады: Нико немесе Никон, Птолемей IV-тің кеме жасаушысы (науархы); Филон мен Филамон, Кирине қаласының билеушісі (либиархы) ретінде оның өзі тағайындаған. Агатокл мен оның әпкесін Птолемей IV-ке олардың амбициялық анасы таныстырды. Птолемей IV 220 жылы қарындасы Арсиноя III-ке үйленгеніне қарамастан, Агатоклея оның сүйіктісі болып қалды. 216/215 жылдарға қарай сақталған жазбаларға сәйкес, Агатокл Ұлы Александрға арналған Птолемей культының есімді діни қызметкері болды. Птолемей IV-тің б.з.д. 204 жылы қайтыс болғанда, Агатокл мен оның одақтастары патшалық қазынаны тонау мүмкіндігі үшін оқиғаны құпия сақтады. Олар Сосибиймен бірге Агатоклді таққа отырғызу немесе кем дегенде оны жаңа бала патша Птолемей V Эпифанның регенті ету үшін сөз байласты. Сосибийдің қолдауымен олар Арсиноя III-ті өлтірді. Агатокл жас Птолемей V Эпифанның қамқоршысы болды. Агатокл көп ұзамай Сосибийді өлтірген сияқты, бірақ оқиғаның толық мән-жайы белгісіз. 203/202 жылдары египеттіктер мен Александриялық гректер Агатоклдің қиындықтарына ашуланып, оған қарсы көтерілді, ал әскери губернатор Тлеполем олардың төбесіне шықты. Олар түнімен сарайды қоршап алып, қақпаны бұзып кірді. Агатокл мен оның әпкесі мейірімділік сұрап жалбарынды, бірақ ол бекер болды. Агатоклді одан да қатты жазадан сақтау үшін достары өлтірді. Агатоклея мен оның әпкелері, сондай-ақ ғибадатханаға тығылған Оэнанта сыртқа сүйреліп шығарылды, олар жалаңаш күйде халықтың ашуына ұшырады, олар оларды тірідей жыртып тастады. Олардың барлық туыстары мен Арсиноя III-ті өлтіруге қатысқандар да жазаланды. Агатокл әйелі мен ұлымен бірге қайтыс болды.