Кіріспе

Кенеттен пайда болатын және жылдам күшейе түсетін оқиғаларды сипаттаушы.

Фулминантты ( /ˈfʊlmɪnənt/) – кенеттен басталып, тез өршіп, қарқынды әрі ауыр, тіпті өлімге алып келетін, яғни жарылыс сипатындағы кез келген оқиға немесе процесске қатысты медициналық термин. Фулминантты миокардит.

Бұл терминнің арнайы қолданылысынан өзге, ол өмірге немесе дене мүшелеріне қауіп төндіретін кенеттен пайда болатын медициналық жағдайларды сипаттау үшін де жиі қолданылады. Мысалы, Эбола, Ласса және Лабрея қызбалары сияқты кейбір вирустық геморрагиялық қызбалар бар болғаны екі-бес күннің ішінде өлімге әкелуі мүмкін. Пневмонияның кейбір түрлері сияқты, өкпеде тез дамитын ісік бірнеше сағаттың ішінде өлімге соқтыруы мүмкін. "Қара өлім" (пневмониялық бубондық оба) кезінде, кейбір құрбандар алғашқы белгілері пайда болғаннан кейін бірнеше сағат ішінде қайтыс болған деген сөз бар. Жіті тыныс алу жеткіліксіздігі синдромы, астма, жіті анафилаксия, септикалық шок және тараған интраваскулярлық коагуляция сияқты басқа да патологиялық жағдайлар да қарқынды сипатқа ие болуы мүмкін. Бұл термин әдетте, мылтықтан жараланған сияқты жарақаттан тікелей өлімге қатысты қолданылмайды, бірақ жарақаттан туындаған екіншілік жағдайларды, мысалы, жүрек соғуының кенеттен тоқтауына (commotio cordis) – жүрек аймағына күшпен соққанда болатын, жүрекшелердің діріліне (карыншалық фибрилляция) әкелетін жағдайды сипаттау үшін қолданылуы мүмкін. Мидың белгілі бір бөліктерінде (мысалы, жүрек-қан тамыр және тыныс алу жүйесінің функцияларын басқаратын ми сабасында) жүрек тоқтауы мен инсульт, сондай-ақ ірі артериялардан қан кету (мысалы, жарақат салдарынан қабырғаларының тесілуі немесе аорта аневризмасының кенеттен жарылуы) өте жылдам дами алады, бұл "шапшаң өлімге" алып келеді. Сәбилердің кенеттен өлімі синдромы (СӨӨС) әлі де нәрестелерде тыныс алу тоқтауының себебін анықтау қиын. Мидың кейбір инфекциялары, мысалы, қызыл жегі, менингококкпен туындаған менингит немесе біріншілік амебалық менингоэнцефалит симптомдар пайда болғаннан кейін бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін өлімге әкелуі мүмкін. Цианид сияқты кейбір уыттар да тез өлімге себеп болуы мүмкін. Калий хлоридін тамырға салу арқылы туындаған күрт гиперкалиемия жүрек тоқтауынан өлімге әкеледі.

Қатынасты терминдер

Ашуланып сөйлеу – біреуге айқын айыптаулар, қатаң сын немесе қауіпті ескертулер жасау. Көбінесе, бұл сөз өзінің бастапқы мағынасында қолданылады, яғни "нардмен өлтіру". Фулминаттар – детонаторлардың ішінде қолданылатын жарылғыш заттардың бір түрі. Олар өте жылдам, күтпеген жарылыс қабілетімен танымал.