Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштердің түрі
Species of rodent
Еуропаға тән бау шошқасы (Eliomys quercinus) – шошқалар тұқымдасының бір түрі.
The garden dormouse (Eliomys quercinus) is a species of dormouse native to Europe.
Сипаттамалары
Бақшыдағы ұйықтайтын егесік сұр немесе қоңыр түсті болып келеді, құрсағы ақшыл. Оның қара көзшеңдері және үлкен құлақтары бар. Жүні қысқа, ал құйрығының ұшында ақ шошасы болады. Оның денесінің ұзындығы (басынан бастап) шамамен , ал құйрығы содан ұзын. Салмағы шамамен .
The garden dormouse is gray or brown, with a whitish underside. It has black eye markings and large ears. Its hair is short, and its tail has a white tassel at the end. It is typically in head to body length, with a long tail. It weighs .
Таралуы және мекендейтін ортасы
Атының күшіне қарамастан, бау-бақшада өсетін ұйықтағыш егесінің негізгі мекені – орман, бірақ оны жеміс ағаштары өсетін аймақтарда да кездестіруге болады. Ол әсіресе Оңтүстік Еуропада көптеп таралған, бірақ ареалы солтүстікке қарай кеңейеді. Бау-бақшада өсетін ұйықтағыштар Альп тауларында, Бавария орманында және Рудные тауларында жиі кездеседі. Бұл түр сонымен қатар Солтүстік Германияда да кездеседі, бірақ бұл популяцияның кең көлемде көбейтілуге қабілеті жоқ сияқты. Нидерландыда бұл түрге қауіп төніп тұр: 2007 жылы зерттеушілер Лимбург провинциясының екі ормандық ауданында бар болғаны тоғыз жануар тапқан, бұрын бұл аймақта олар көптеп кездесетін. Олардың пікірінше, бұл ландшафттың біртекті болуы және климаттың өзгеруі салдарынан туындаған, ол қыстама уақытын тоқтатуға әкеп соқтырады. Бейімделу шектеріне назар аудару мақсатында, швейцариялық табиғатты қорғау ұйымы Pro Natura 2022 жылы бау-бақшада өсетін ұйықтағышты "Жылдың жануары" деп жариялады. Сол жылы камера-тұзақтар мен Spurentunnel (жануарларды сияға батырылған із қалдыруға мәжбүр ететін құрылғы) пайдаланылып, Бюссерахта 100 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет бау-бақшада өсетін ұйықтағыштардың кездесуі тіркелді.
In spite of its name, the garden dormouse's main habitat is the forest, though it can also be found in fruit growing regions. It is particularly common in southern Europe, but its range extends into the north. Garden dormice are often found in the Alps, the Bavarian Forest, and the Ore Mountains. The species is also present in northern Germany, but that population is apparently not capable of large scale reproduction. In the Netherlands, it is almost extirpated: in 2007, researchers reported finding only nine animals in two woods in the province of Limburg, where it used to be common. They suggested this is a result of the landscape becoming increasingly monotonous and due to climate change, which they said interrupts hibernation. To draw attention to the limits of the adaptability, the Swiss nature conservation organisation Pro Natura has named the garden dormouse "Animal of the Year" in 2022. The same year, using camera traps and Spurentunnel (a tunnel like device that forces animals to step into an ink container, and leave footprints), the first recorded sightings of garden dormice in more than 100 years were made in Büsserach.
Мінез-құлық және экология
Бақшыда тұяқ құс негізінен түнгі жануар, күндіз ағаштардағы ұяларда ұйықтайды, кейде бір ұяда бірнеше жекелеген құстар болады. Бақшада тұяқ құстар барлық жейтін, маусымдық түрде кішкентай жануарларды – әдетте жәндіктер мен мыңжаяулар сияқты буынтық аяқтыларды, сондай-ақ шаяндар мен құрттар сияқты жұмсақ денелілерді, және өсімдіктерді, көбінесе жемістер мен тұқымдарды жейді. Бақшада тұяқ құстар барлық тұяқ құстардың ішіндегі ең ет жейтін түрлерінің бірі болып табылады және ересек құстарды, бауырымен жорғалаушыларды, қосмекенділерді және кішкентай сүтқоректілерді жейтіні белгілі, олардың кейбіреулерін, мүмкін, өліктерден табады. Адам жеушілік туралы да хабарлар бар. Жұптасу кезеңі сәуірден маусымға дейін созылады. Осы уақытта аналық дауыспен қатты ыңқырасып, жұптасуға дайын екенін көрсетеді. Балапандар 23 күндік жүктілік мерзімінен кейін әдетте 3-7 баладан тұратын топта туылады. Туған кезде соқыр және жалаңаш болады, шамамен 18 күннен кейін көздерін ашады және бір айлық болғанға дейін анасының сүтімен қоректенеді. Олар екі айлық жасқа келгенде тәуелсіз болады, бірақ жыныстық жағынан жетілуі келесі жылға дейін күтеді. Олардың өмір сүру ұзақтығы шамамен бес жылды құрайды. Бақшыда тұяқ құсы – Сицилияда Moniliformis siciliensis акантоцефалан ішек паразитінің қожайыны болып табылады.
The garden dormouse is primarily nocturnal, sleeping in nests in trees during the day, with sometimes multiple individuals living in one nest. Garden dormice are omnivorous, seasonally consuming both small animals—typically arthropods such as insects and millipedes, as well as gastropods like snails and slugs—and plant matter, usually fruit and seeds. Garden dormice are amongst the most carnivorous of all dormice and have been known to consume adult birds, reptiles, amphibians and small mammals, some of which is likely scavenged. Cannibalism has also been reported. The mating period lasts from April to June. During this time, the female indicates her readiness to mate by squeaking loudly. The young are usually born in litters of three to seven, after a gestation period of 23 days. Blind and naked at birth, they open their eyes after about 18 days, and are nursed until they are one month old. They become independent at two months of age, but do not reach sexual maturity until the next year. They have a life expectancy of about five years. The garden dormouse is a host of the Acanthocephalan intestinal parasite Moniliformis siciliensis in Sicily.
Жіктеу
Жерорта теңізінің аралдарында бақша шошқасының барлық кіші түрлері өте сирек кездеседі. Оларға Сардиния бақша шошқасы (E. q. sardus), Сицилия бақша шошқасы (E. q. dichrurus), Липари бақша шошқасы (E. q. liparensis), Балеар аралдары бақша шошқасы (E. q. gymnesicus) және Форментера аралы бақша шошқасы (E. q. ophiusae) жатады, соңғысы ірі денесімен және толығымен қара құйрығымен ерекшеленеді. Ал Батыс Азия және Солтүстік Африкадағы популяциялар жақында дербес Eliomys melanurus түріне бөлінді.
On the islands of the Mediterranean Sea, all of the several subspecies of garden dormouse are very rare. These are the Sardinian garden dormouse (E. q. sardus), the Sicilian garden dormouse (E. q. dichrurus), the Liparian garden dormouse (E. q. liparensis), the Balearic garden dormouse (E. q. gymnesicus) and the Formentera Island garden dormouse (E. q. ophiusae), which is notable for its larger size and all black tail. The populations of western Asia and north Africa, on the other hand, have recently been separated into their own species, Eliomys melanurus.