Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тевфик Колайлы (24 наурыз 1879 – 28 қаңтар 1953), Нейзен Тевфик атты әдеби есімімен әйгілі, түрік ақыны, сатирик және нейші (түрік тілінде "ней тартушы"). Ол Бодрумда дүниеге келсе, Стамбулда қайтыс болды. Оның есімі кейде Нейзен Тейфик деп жаңсақ жазылады.
Tevfik Kolaylı (March 24, 1879 – January 28, 1953), better known by his pen name Neyzen Tevfik, was a Turkish poet, satirist, and neyzen (a "ney performer" in Turkish). He was born in Bodrum and died in Istanbul. His name is occasionally misspelled as Neyzen Teyfik.
Өмірбаян
Тевфик жас кезінде парсы тілін үйреніп, Измирде мевлеви болды. Кейін Стамбулға көшіп, Галата мен Касымпашада мевлевилік дәстүрін жалғастырды. 1902 жылы бекташи дервишіне айналды. Өлеңге деген құштарлығы Мехмет Акиф Ерсоймен кездесуіне себеп болды. Заманының көптеген зиялылары сияқты, Тевфиктің консервативті сұлтан Абдул Хамид II-ні сынаған сатирикалық өлеңдері 1903 жылы Мысырға жер аударылуына әкелді, ол кейін 1908-1913 жылдар аралығында тағы да сонда барды. Нейзен Тевфиктің түрік мәдениетіндегі даңқы, негізінен, неймен шеберлігімен байланысты. Сонымен қатар, ол ислам дінін ұстана отырып, бекташилер арасында кең таралған ішімдікке құмар болды. Осылайша, ол исламның дәстүрлі доктринасы мен ол кірген бекташи тәртібі арасындағы қақтығыстың символы болып табылады, бұл оның жазбаларының келесі аудармасында көрсетілген:
Tevfik learned Persian as a young man, and became a Mevlevi in İzmir. He then moved to Istanbul and continued his Mevlevi practice in Galata and Kasımpaşa. In 1902 he became a Bektashi dervish. His interest in poetry influenced him into meeting with Mehmet Akif Ersoy. As was the case with many other intellectuals of his period, Tevfik's satirical poetry critical of the conservative sultan Abdul Hamid II resulted in his exile to Egypt in 1903, which he later visited again between 1908 and 1913. Neyzen Tevfik's fame in popular Turkish culture is mainly due to his virtuosity with the ney. Moreover, he was also a heavy drinker while practicing a form of Islam as it was common among Bektashis. He therefore is also a symbol of a clash between the orthodox Islamic doctrine, and the Bektashi order that he was in, as illustrated in the following translation of his writing:
"Кәпiр кiтабының басы да, соңы да жоқ. Оның ортасынан бірнеше бетті ғана ұстай аламыз. Дін үшін және күнә жасаудан қорқып, қайғыға шыдаймыз. Ақыл туралықтың қайда екенін сезе алмайды." Оның діни көзқарастары өте әртүрлі болды және көңіл-күйіне қарай өзгеріп отырды. Дегенмен, өмірінің соңғы жылдарында ол "Түрікке бірінші кеңес" атты өлең жазды, онда бұрын айтылған діни институттар туралы бір шумақ былай деді:
The disbeliever's book has neither beginning nor end. A few pages from its middle is all we ever grasp. For religion's sake and fear of blasphemy we endure woe. Reason cannot perceive where righteousness may go. His religious views were highly mixed and tend to change in accordance with his mood. Yet, in his last years, he wrote a poem "Türk'e Birinci Öğüt" (First counsel to the Turk) in which a verse, regarding religious institutions mentioned before the verse, says:
"Егер осылардың кез келгені рас болса, маған қарғыс айтыңыздар." Осыдан Тевфик радикалды, тіпті атеист немесе теист емес деп санауға болады. Алайда, оның өмірін, соңғы сөздерін ескеретін ғылыми мақала, ол сыртқы діншілдікке сын айтса да, шынайы сенуші болғанын көрсетеді: "Hayatında kendisine maddî imkânlar sağlayacak kişilere iltifat etmemiş, bildiği ve inandığı gibi yaşamıştır. “Felsefemde yok ötem, ben çünki sırr ı vâhidim / Cem‘ i kesrette yekûnen sıfr ı mutlak olmuşum / Yokluğumla âşikârım, Ehl i beyt’e âidim / Secdemin şeklindeki ism i Muhammed şâhidim” мısraları ve ölümüne çok yakın bir zamanda kendisini ziyarete gelen Cemalettin Server’e söylediği, “Şahit ol Server, ben şuurlu bir müminim” сөзі оның діни сенімі туралы пікір береді."
"Varsa aslı bunların alemde siksinler beni." (If any of these are true, well, fuck me.) Therefore, he can be considered a radical, if not directly atheist or non theistic. Yet, in a scholarly article that takes into account his overall life, including final utterings, shows that he was a genuine believer even though he criticized superficial religiosity: "Hayatında kendisine maddî imkânlar sağlayacak kişilere iltifat etmemiş, bildiği ve inandığı gibi yaşamıştır. “Felsefemde yok ötem, ben çünki sırr ı vâhidim / Cem‘ i kesrette yekûnen sıfr ı mutlak olmuşum / Yokluğumla âşikârım, Ehl i beyt’e âidim / Secdemin şeklindeki ism i Muhammed şâhidim” mısraları ve ölümüne çok yakın bir zamanda kendisini ziyarete gelen Cemalettin Server’e söylediği, “Şahit ol Server, ben şuurlu bir müminim” sözü onun dinî inancı hakkında bir kanaat verir."