Кіріспе

Тхубурбо-Мажус (немесе Тхубурбо-Маюс) – Тунистің солтүстігіндегі ірі римдік орын. Ол Карфагеннен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 60 км қашықтықта, Африканың маңызды сауда жолында орналасқан. Бұл сауда жолы Карфагенді Сахарамен байланыстырған. Жол бойында Сбиба, Суфес, Сбейтла және Суфетула сияқты басқа да қалалар болған. Ежелгі римдік жолдың бір бөлігі қираған, ал қалғандары сақталған.

Тарих

Тубурбо Маджус немесе оның римдік атауы – Колония Юлия Аурелия Комода, бастапқыда Пуника қаласы болды, кейіннен Август 27 ж.б.д. Рим ардагерлер колониясы ретінде құрды. Август әскери ардагерлерді, басқа орындармен қатар, Тубурбоға өздеріне жер алып, әскерден кейінгі өмірін бастау үшін жіберді. Оның стратегиялық орны және сауда жолдарына қолжетімділігі оны маңызды орынға айналдырды. Қаланың қираған қалдықтары елді мекендерден қашық, даланың ортасында орналасқан. Қаланың көп бөлігі 150-200 жылдары салынды және Үшінші ғасыр дағдарысынан кейін 4-ші ғасырда қайта жаңартылды. 168 жылы Капитолий салынды. Бұл қалада астық, зәйтүн және жеміс-жидектер өте жақсы өсірілді. Адриан тұсында муниципалитет мәртебесі берілді, бұл байлықтың өсуіне ықпал етті, ал Коммод оны колонияға айналдырды. III ғасырдың басында христиандық шейіт Перпетуа осы қалада дүниеге келді.

Қазба жұмыстары

1916 жылы қазба жұмыстары кезінде тетрастильді ғибадатхана табылды. Ғимарат Аполлон, Венера, Сильван, Бах, Диоскурлер және сатир мүсіндерімен әсемделген. Үш парфюмериялық құмырада қоянды қуатын иттер суреттелген. 1920 жылы Тхубурбо-Мажуста К. Ветий Сабинианға арналған жазу табылды, бұл сол атты бірнеше басқа жазулардың бір адамға қатысты екенін дәлелдеді. 1925 жылы V ғасырдың басына жататын Бахх пен Ариаднаның үйінің қалдықтары қазылып алынды. Зерттеушілер қаланың құнды екенін анықтады, себебі бақта тамақ дайындауға қатысты іздер табылды. Осы және басқа да табылған заттар ежелгі Римдегі күнделікті өмірдің қалай болғаны туралы ақпарат береді. Қаладан табылған мозаикалар 4 ғасырдың соңына таман жасалған. Бұл мозаикаларда табиғаттан нәрселер бейнеленген, мысалы, тағамдардан жасалған натюрморт және жастардың қайықтан балық аулау кезінде балыққа толы теңіз. Оларды археолог Айша Бен Абед зерттеді. Тағы бір мозаикада арбаға отырған жалаңаш Венера бейнеленген, оның айналасындағы өсімдіктер денсаулық пен құнарлылықты көрсетеді. Бұл қалада толығымен қалпына келтірілген ғимараттар жоқ, бірақ форумның, амфитеатрдың, ғибадатханалардың, моншалардың, үйлердің және басқа да нысандардың қалдықтары сақталған.