Кіріспе

Бірінші яһуди-рим соғысындағы яһуди көтерілісінің басшысы Иоанн Гискала (, Иоанн; , 70) - римдіктерге қарсы бірінші яһуди көтерілісінің басшысы.

Тарих

Яһудилердің Риммен соғысы кезінде Леви ұлы Иоанн Гишала (υὸς Ληΐου) Иосиф Флавиймен Ғалилеяны бақылау үшін күресті және Гишаладан (Гуш Халав) және Габарадан көптеген жақтастар жинады, соның ішінде Иерусалимдегі Синедрионның қолдауы да болды. Римдіктер Яһудеядағы көтерілісті басу мақсатымен ұйымдастырған жорығының аясында Тит Гуш-Халавқа, римдіктер Гискала деп атаған қалаға шабуыл жасады. Гискала – Ғалилеядағы әлі бағындырылмаған соңғы қала еді. Қаланың сыртында ол оларға қарсы тұруды тоқтатуға шақырды. Иоанн, ол күні сенбілік болғандықтан, Титке қалаға кірмеуге көндірді, «жетінші күнге деген құрметтен гөрі, өзінің қауіпсіздігі үшін». Сол түні Иоанн Иерусалимге қашып кетті, ал Тит «оны алдаған Иоаннды жазаға тарта алмағанына қатты ашуланды». Иоанн Иерусалимге келгенде, қала шу-шу болып, халық жаңалық күтіп, дауыстап жүрді. Иоанн халық арасына араласып, оларға үміт сыпай, соғысқа шақырды. Ол римдіктердің күші әлсірегенін, ал өзінің күші зор екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, римдіктер қанат бітсе де Иерусалим қабырғасынан асып өте алмайтындай, Ғалилеяның ауылдарын басып алуда үлкен қиындықтарға тап болғандықтарын және соғыс машиналарын қабырғаларына тигізіп сындырғандықтарын айтып, білмейтіндердің ойсыздығымен ақталуға тырысты. Иоаннның осы сөздері көптеген жастардың санасын улап, оларды соғысқа ынталандырды. Соңында, Тит оны Иерусалимді қоршау кезінде тұтқынға алды. Ол өмір бойына түрмеде отыруға кесілді, Римге жеткізіліп, шынжырмен көшелерде көрсетілді.

Мұра

Ол Альфонсо Вараноның 1754 жылғы итальяндық "Джованни ди Гискала" драмасының негізгі кейіпкері болды. Бұл туынды Джованни Гаэтано Росси мен Альфонсо Кавагнардың 1855 жылғы "Джованни ди Гискала" итальяндық операсына шабыт берді.