Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Библиотека Корвинияна – 1458 және 1490 жылдар аралығында Буда қамалында Венгрия королі Матиас Корвин құрған, Ренессанс дәуіріндегі ең әйгілі кітапханалардың бірі. 1526 жылы Мохач шайқасында Османлы империясы Венгрияны жеңгеннен кейін кітаптар тоналып, Стамбулға әкелінді.
Bibliotheca Corviniana was one of the most renowned libraries of the Renaissance world, established by Matthias Corvinus, King of Hungary, in Buda Castle between 1458 and 1490. The books were stolen and taken to Istanbul after the Hungarian defeat by the Ottomans in the Battle of Mohács in 1526.
Тарих
Сол кездегі ең құдіретті билеушілердің бірі Матиас шамамен 1460 жылдан бастап кітаптарды жинауға кірісті. 1490 жылы король қайтыс болған кезде кітапханада шамамен 3000 кодекс немесе "Corvinae" болды, олардың ішінде төрт-бес мыңға жуық түрлі еңбектер, олардың көп бөлігі классикалық грек және латын авторларына тиесілі еді. Кітапхана сол дәуірдегі әдеби өнімді көрсетіп, Ренессанс кезеңінің білім мен өнер деңгейін бейнеледі, философия, теология, тарих, құқық, әдебиет, география, табиғаттану, медицина, архитектура және тағы да көптеген салаларды қамтыды. Түріктердің 16 ғасырда Венгрияны басып алуынан кейін осы кодекстер Стамбулға көшірілді. Бүгінде бар болғаны 216 "Corvinae" сақталған, олар Венгрия мен Еуропаның бірнеше кітапханаларында сақтаулы. Альпі тауларының солтүстігінде Матиас кітапханасы Еуропадағы ең ірі кітапхана болды, ал оның кең мазмұны замандас баяндамаларына сәйкес, Ватикан кітапханасынан кейін Еуропада екінші орында тұрды. Бұл сол заманғы ғылыми жазбалардың ең толық жинағы еді. 1489 жылы флоренциялық Бартоломео делла Фонте Лоренцо де Медичидің венгр корольінің үлгісімен шабыттандырылып, өзінің грек-латын кітапханасын құрғанын жазды. Король қайтыс болғанға дейін сақталған кітаптардың үштен екісі бұрын басылмаған. Олардың кейбіреулерінде Византия императорының сарайындағы әдет-ғұрыптар туралы Константин Порфирогенеттің кітабы немесе Никефор Каллисттың шіркеу тарихы сияқты еңбектердің жалғыз данасы болды. Сонымен қатар, жоғалған "Corvinae" еңбектері де белгілі, олармен бірге ежелгі кітаптардың жалғыз көшірмелері жойылды, соның ішінде Гиперейдтің толық шығармалары, Флавий Кресконий Коріпп, Прокопий және Матиас замандасы Куспинианның жазбалары. Венгрияның Ұлттық Сеченьи кітапханасы "Corvinae" кітапханасын цифрлық форматта қайта жаңғырту жобаларымен айналысып жатыр. 2005 жылы "Bibliotheca Corviniana" кітаптарының тарихи маңызын мойындап, ЮНЕСКО-ның "Дүниежүзілік жад" тізіміне енгізілді.
Matthias, one of the most powerful rulers of the age, started to collect the books from about 1460. At the king's death in 1490, the library consisted of about 3,000 codices or "Corvinae" which included about four to five thousand various works, many of classical Greek and Latin authors. It represented the literary production and reflected the state of knowledge and arts of the Renaissance and included works of philosophy, theology, history, law, literature, geography, natural sciences, medicine, architecture, and many others. The codices moved to Istanbul after the Turkish conquest of Hungary in the 16th century. Only about 216 Corvinae survived, today preserved in several libraries in Hungary and Europe. North of the Alps, Matthias's library was the largest in Europe, and its vast contents was only second to the Vatican Library in the whole of Europe, according to contemporary accounts. It was the greatest collection of science writings in its time. In 1489, Bartolomeo della Fonte of Florence wrote that Lorenzo de Medici founded his own Greek Latin library encouraged by the example of the Hungarian king. Nearly two thirds of the surviving volumes had not been printed before the king's death. Some of them contained the sole copy of the works in them, like the book of Constantine Porphyrogennetos on the habits in the court of the Byzantine emperor, or the church history of Nikephoros Kallistos. Some lost Corvinae works are also known, with which the only copy of ancient books perished, including the full works of Hypereides, and writings by Flavius Cresconius Corippus, Procopius, as well as by Matthias's contemporary Cuspinianus. Hungary's National Széchényi Library is working on projects to restore the Corvina library in digital form. Items from the Bibliotheca Corviniana were inscribed on UNESCO’s Memory of the World Register in 2005 in recognition of their historical significance.