Кіріспе

NZR C класы Жаңа Зеландияның ұлттық теміржол желісінде вагондарды итеру және ығыстыру жұмыстарын атқару үшін салынған жиырма төрт бу локомотивтен құралды. Оны 1873 жылғы C класынан ерекшелеу үшін кейде "үлкен C класы" деп те атайды.

Тарих және құрылыс

1920-ші жылдардың соңында пойыздың салмағы артты, себебі магистральдық локомотивтер қуаттырақ болып, үлкен жүктерді тартуға жарамдырақ болды. Алайда, теміржол аулаларында осы пойыздарды жинап, ауыстырып жүретін локомотивтер салмаққа шыдау үшін күресті. Жаңа локомотивтерге алмастырылған ескі магистральдық локомотивтердің бір бөлігі маневрлік жұмыстарды орындау үшін қайта жабдықталды, бірақ бұл толыққанды шешім болған жоқ. Сондықтан, бас инженер-механик Г.С. Линд жаңа маневрлік локомотивті жобалау туралы шешім қабылдады және жаңа локомотивтердің жобалық ерекшеліктерін жоспарлау үшін комиссия құрылды. Бас инженер-конструктор Р.Ж. Гард бастапқыда 0-8-0 тендерлік локомотивті қалаған. Жаңа локомотив танк локомотиві емес, тендерлік локомотив болады деген келісімге келді, сонымен қатар ол жолаушылар пойыздарын тартуға және ауыр маневрлік локомотив ретінде жұмыс істеуге арналды. WF кластың 2-6-4T танк локомотиві жаңа локомотивтің негізі ретінде пайдаланылуға тиіс болды, оны NZR Веллингтондағы Hutt және Дунединдегі Hillside шеберханаларында құрастыру жоспарланған. Салынған C класы локомотивтері кең оттықтары бар қыздырылатын қазандықтармен жабдықталды, ол Кентербери J кластың 2-6-0 локомотивтерінен 30%-ға артық тарту күшін дамытты, ал U кластың 4-6-0 локомотивтерімен бірдей жүріс құқығын қамтамасыз ететін жеңіл осьтік жүктемеге ие болды. Кабина AB класына ұқсас болды, ал тендердің еңкейген артқы бөлігінде және көп клапанды алдыңғы дроссельде американдық дизайнның айқын элементтері, сондай-ақ 1926 жылы NZR-ға келгенге дейін Гардтың жұмыс істеген W.G. Bagnall компаниясынан алынған дизайн элементтері бар еді. 1930 жылдың қазанында C 845-тен басталып, 1931 жылдың қарашасында C 868-мен аяқталған Hutt және Hillside шеберханаларында жиырма төрт локомотив, әр шеберханада 12-ден құрастырылды.

Қызмет

C класы бастапқыда Окленд, Веллингтон және Крайстчерч қалаларында пайдалануға берілді, бірақ кейбір локомотивтер Хиллсайд шеберханаларында күрделі жөндеуден өткен соң немесе дайындықтан кейін қысқа мерзімге Дунединге жіберілді. C класының өте қабілетті болғанымен, локомотивтердің кейбір үлкен пойызды жылжытуға жеткілікті салмағы болмағаны анықталды. Бұл BB 4-8-0 класының кондукторлық және тармақтық қызметке ауысуына және C класын осы ауыр жұмыстардан алмастыруына әкелді. Қызмет ету кезеңінде C класы кейде қала маңындағы пойыздарды тасыды, Веллингтондағы локомотивтер мұндай жұмысты Хатт-Вэлли желісінде де орындады. Оклендтегі локомотивтер көбінесе Онехунга тармағында жұмыс істесе, Крайстчерчтегі локомотивтер мұндай жұмысты сирек орындады. Крайстчерчтегі C класының локомотивтері алысқа жұмыс істеген кездер де болды, және осы кластың бірнеше локомотивтері Литтл-Ривер, Метвен, Оксфорд және Уайтклиффс тармақтарында, сондай-ақ кейде Сокбернге жарыс пойыздарын тасығандарын атап көрсетуге болады. 1955 жылы DS және DSB класты дизельдік локомотивтердің пайда болуына байланысты Веллингтондағы локомотивтер Окленд пен Крайстчерчке жіберілді. Жиырма төрт локомотивтің он екісі 1963-64 жылдары қызметтен шығарылды, ал қалғандары 1968 жылға дейін жұмыс істеді, одан кейін тек Крайстчерчте ғана тұрақты бөлім болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Веллингтондағы бірнеше локомотивтерге, әсіресе C класына, жапондық әуе шабуылы болған жағдайда өрт сөндіру насостарын орнату туралы шешім қабылданды. Кем дегенде бір локомотив, C 849, осылайша жабдықталды, бірақ қазандыққа орнатылған насостар тиімді болмады және жұмыс істеу үшін локомотивтің қазандығынан жеткілікті сумен қамтамасыз етілуі керек еді. Соғыс аяқталғаннан кейін бұл насостар тез арада алынып тасталды.

Қайтарып алу

C класты алғашқы екі локомотив 1963 жылдың шілдесінде пайдаланудан алынды. Сол жылдың соңына дейін тағы сегіз локомотив, ал қалғандары 1964 және 1968 жылдар аралығында пайдаланудан шығарылды. Осы кезде C класының үш локомотиві ғана қалды, олардың ішінде C 847 және C 864 локомотивтері болды. Соңғысы, C 847, 1968 жылдың қазан айында қызметтен босатылды. Осы кезде NZR&LS Кентербери бөлімшесі C 864 локомотивін сақтап қалу үшін сатып алды және 1974 жылы оны Линвуд локомотив депосынан Ферримид мұражай паркіне тасымалдады. C класты локомотивтердің ең ерекше пайдаланылғандарының бірі – 1963 жылы C 849 локомотивін Аддингтон шеберханаларында май сақтау резервуары ретінде қолдану болды. Локомотив пайдаланудан алынған еді, бірақ оның орнына өзгертілген UC цистерна вагонын алмастыру үшін қайта жабдықталды. Бұл жұмыс үшін тек тендері ғана қажет болғанымен, C 849 локомотивінің қозғалтқыш бөлігі қазандық тоқтатылғанша және локомотив металл тескісіне берілгенше жалғастырылды. C 847 локомотиві пайдаланудан алынғаннан кейін бұзылмады, керісінше Linwood-та C 864 локомотиві үшін қосалқы бөлшектердің көзі ретінде қалды. Бұл NZR&LS Веллингтон бөлімшесінің салыстырмалы түрде толық локомотивті сатып алу туралы ұсыныс жасауына себеп болды. Бұл Кентербери бөлімшесінің наразылығын тудырды, себебі олар одан бұрын көптеген жақсы бөліктерін алып тастаған еді. 1974 жылы C 847 локомотивінің корпусы Веллингтонға сүйретіліп әкелінді, жол бойында білік подшипнигі қатты қызды.