Кіріспе

Туа пайда болған омыртқа аномалиялары – омыртқаның даму бұрыс келулерінің жиынтығы. Олардың көпшілігі, шамамен 85%-ы, клиникалық маңызға ие емес, бірақ омыртқа арнасын деформациялау арқылы немесе тұрақсыздық тудыру арқылы жұлынның қысылуына себеп болуы мүмкін. Бұл жағдай әйелдің жүктілігі кезінде пайда болады. Туа пайда болған омыртқа аномалияларына омыртқалардың пішіні мен санының өзгеруі жатады.

Лумбаризациялау және сакрализациялау

Лумбаризация – омыртқаның аномалиясы. Ол сакральдың бірінші және екінші сегменттерінің бірікпеуімен сипатталады. Нәтижесінде бел омыртқасында бес емес, алты омыртқа немесе сегмент болады. Бұл алтыншы бел омыртқасы ауысу омыртқасы деп аталады. Керісінше, сакраль бес сегментінің орнына тек төрт сегменті бар болып көрінеді. Лумбосакральдық ауысу омыртқалары – соңғы бел омыртқасының бірінші сакральдық сегментпен бірігу процесінен тұрады. Ересектердің шамамен 10 пайызында генетикалық себептерге байланысты омыртқа аномалиялары кездеседі, ал алтыншы бел омыртқасы – осы аномалиялардың ең көп таралғанының бірі. Бесінші бел омыртқасының сакрализациясы (немесе сакрализация) – туа біткен аномалия, онда соңғы бел омыртқасының (L5) көлденең өсіндісі бір немесе екі жағынан сакральмен, немесе илиак сүйекпен, немесе екеуімен бірігеді. Бұл аномалиялар халықтың шамамен 3,5 пайызында кездеседі және көбінесе екі жақты болады, бірақ бір жақты немесе толық емес (ипсилатеральді немесе контралатеральді нашар дамыған жақтары) болуы мүмкін. Сакрализация бел ауруының себебі болуы мүмкін, бірақ көптеген жағдайларда симптомсыз өтеді (әсіресе екі жақты түрінде). Мұндай жағдайларда бел ауруының себебі көбінесе биомеханикалық факторлар болады. Сакрализация кезінде L5-S1 омыртқааралық диск жұқа және тар болуы мүмкін. Бұл аномалия рентген сәулесі арқылы анықталады. L6 сакрализациясы дегеніміз – L6 S1-ге нашар дамыған буын арқылы жалғанады. Бұл L6-S1 буыны қосымша қозғалыс тудырады, осыған байланысты стресс және белдің төменгі бөлігіндегі ауырсыну/аурулардың пайда болу ықтималдығы артады. Бұл жағдайды көбінесе хирургиялық араласусыз емдеуге болады, псевдоартикуляцияға стероидтік препараттарды енгізу арқылы. Сонымен қатар, егер L6 басқа омыртқаға біріксе, бұл төменгі бел ауруын тудыруы мүмкін. Бес омыртқаның орнында алтыншы омыртқаның болуы омыртқаның икемділігін азайтады және жарақат алу қаупін арттырады.

Гемивертебралар

Гемивертебралар – бұл клин тәрізді омыртқалар, сондықтан омыртқа бағанының бұрылысына (мысалы, кифоз, сколиоз және лордоз) себеп болуы мүмкін. Туа біткен омыртқа аномалияларының арасында гемивертебралар неврологиялық проблемаларды тудыру ықтималдығы ең жоғары. Ең көп кездесетін орны – ортаңғы кеуде омыртқалары, әсіресе сегізінші (T8). Неврологиялық белгілер омыртқа бағанының күшті бұрылуынан, омыртқа арнасының тарылуынан, омыртқаның тұрақсыздығынан, омыртқаның шығуынан немесе сынуынан туындайды. Белгілеріне артқы аяқтардың әлсіздігі немесе сал болуы, несеп немесе ішек бауырының толық бақылау жоғалтуы және омыртқадағы ауырсыну жатады. Гемивертебраның пайда болу себебі – қанмен жеткілікті қамтамасыз етілмеуі, осының салдарынан омыртқаның бір бөлігі қалыптаспайды. Иттерде гемивертебралар көбінесе құйрықта кездеседі, нәтижесінде омыртқа бұралып түзеді.

Блок омыртқалары

Блокталған омыртқалар омыртқалардың қалыпқа келмей бөлінуі салдарынан пайда болады, нәтижесінде омыртқаның бір бөлігі немесе толығымен бірігіп қалуына әкеледі. Құрсаудас омыртқалар омыртқааралық дискілер және басқа да омыртқааралық буындар арқылы бірігіп, сол сегменттен шығатын нерв тамырларының қысылуына немесе созылуына себеп болуы мүмкін. Блокаданың ауырлығына байланысты нақты неврологиялық мәселелер туындауы мүмкін. Бұл төменгі және жоғарғы омыртқааралық буындарға қосымша жүктеме түсіруі мүмкін. Омыртқада қалыпты емес бұрыш пайда болуы мүмкін, сонымен қатар блокталған омыртқалармен байланысты синдромдар бар, мысалы, Клиппель-Фейл синдромы. Сакраль – бұл қалыпты блокталған омыртқа.

Қалдық деректері

Бұл омыртқалардың бұғатталғандығы туралы дәлелдерді палеопатологтар, ежелгі аурулар мен жарақаттар мамандары зерттейді. T. rex-те блокты омыртқа табылды. Бұл археосаврлар мен сүтқоректілердің ең соңғы ортақ ата-тегіне дейін омыртқалардың негізгі даму үлгісінің қалыптасқандығын көрсетеді. Тираннозаврдың бұғатталған омыртқасы, әдетте, "склеротомдардың қайта сегменттелуінің сәтсіздігінен" туындаған болуы мүмкін.

Көбелек омыртқалары

Көбелек тәрізді омыртқалардың омыртқа денесінен сагиттальді жарық өтеді және ұштарында қондырша тәрізді пішін болады. Бұл рентген суретінде көбелекке ұқсас көрініс тудырады. Омыртқалар қалыптасқан кезде нотохордтың (әдетте тек омыртқааралық дискінің орталық бөлігі ретінде қалады) толық жойылмауынан пайда болады. Көбінесе ешқандай белгілері байқалмайды. Сонымен қатар, короналды жарықтар негізінен хондродисплазия пунктата сияқты сүйек дисплазияларында кездеседі. Иттерде көбелек тәрізді омыртқалар ең көп бульдогтарда, мопс түрлерінде және бостон терьерлерінде кездеседі.

Өтпелі омыртқалар

Өтпелі омыртқа екі түрдің ерекшеліктерін көрсетеді. Бұл жағдай әдетте омыртқа доғасы немесе көлденең өскіндерді қамтиды. Ол мойын-кеуде, кеуде-бел және бел-қабырға біріктірулерінде пайда болады. Мысалы, соңғы мойын омыртқасының көлденең өскіні қабырғаға ұқсауы мүмкін. Бел-қабырға біріктіруіндегі өтпелі омыртқа артритке, дискідегі өзгерістерге немесе дәнекер қапшықтың қысылуына алып келуі мүмкін. Бел-қабырға өтпелі омыртқаларымен (LSTV) байланысты арқадағы ауырсыну Бертолотти синдромы деп аталады. Бір зерттеуде бел-қабырға өтпелі омыртқасы бар неміс қойшы итінің еркектерінде артқы аяқтардың әлсіздігіне және бақылау жоғалтуға себеп болатын қауда эквина синдромының қаупі жоғары екендігі анықталды. Бір зерттеу өтпелі омыртқалардың маңыздылығын жалпы халықта және бел ауруы бар адамдардағы таралу деңгейінің ұқсас екенін көрсетті, бірақ жақындағы зерттеуде айтарлықтай айырмашылық табылды.

Спинна бифида

Спинна бифида омыртқа доғасының орталық сызығындағы жарықпен сипатталады. Көбінесе иттің денесінде ешқандай белгі байқалмайды. Ең көп кездесетін тұқымдар – бульдогтар және манкс мысықтары.