Кіріспе

Заң бойынша, кемелділік – кепілдік мүддесін үшінші тұлғаларға қатысты қолдануға немесе кепілдік беруші міндеттемелерін орындамаған жағдайда оның күшін сақтау үшін осы мүддеге қатысты қосымша қадамдарды қамтиды. Әдетте, кепілдік мүддесі тиімді түрде жасалғаннан кейін, ол кепілдік иесіне белгілі бір құқықтар береді және кепілдік берген тарапқа міндеттер жүктейді. Дегенмен, көптеген құқықтық жүйелерде кепілдікті таратушы сияқты үшінші тұлғаларға қарсы қолдану үшін кепілдік мүддесін кемелдендіру үшін қосымша шаралар қажет.

Қамқорлық

Кейбір қауіпсіздік мүдделері активтің нақты иеленуі арқылы ғана толықтырылуы мүмкін. Мысалы, жалпы құқық бойынша кепілге (немесе ломбардқа) берген кезде, активті сатуды күшімен жүзеге асыру құқығы сол активтің иелігінде болуына байланысты: егер келісім борышкерге кепілге қойылған мүлікті иеленуге қалдырса, онда орындалатын қауіпсіздік мүддесі туындамайды. Кейбір жағдайларда иелік нақты болуы міндетті емес, конструктивті иелік болуы да мүмкін. Мысалы, тауарды иелену мүмкін болмаған жағдайда, титул құжатына ие болу жеткілікті. Көптеген құқықтық жүйелерде, сондай-ақ, заңгерлік келісім арқылы конструктивті иелік құру да мүмкін. Мүлікті иелену арқылы қауіпсіздік мүдделерін толықтыруға қатысты заң кейде қауіпсіздік мүдделерін беру туралы заңмен шатастырылуы мүмкін, онда белгілі бір мүліктің (әдетте титул құжаттарын) сақтау орнына салу, тауарларға кепілдік берумен теңестірілуі мүмкін.

Ескерту

Кейбір құқықтық жүйелерде кепілдік құқығының толық тіркелуі үшін тиісті үшінші тарапқа хабарлама беру қажет. Бұл көбінесе борыш немесе басқа да иелену құқығына байланысты кепілдіктерде кездеседі, онда борышкерге немесе қаражатты ұстап тұрған тарапқа хабарлама жіберу талап етіледі. Ағылшын құқығында жиі сілтеме жасалатын мысал – «Дирлге қарсы Холл» ісіндегі белгілі қағида. Егер А-ға Х-тың ақшасы тиесілі болса, содан кейін А осы борышты B-ге кепілдікке берсе, ал кейін сол борышты C-ге де кепілдікке берсе, онда Х-тың қолындағы ақшаға қатысты B немесе C-нің кепілдік құқығын жүзеге асыру мүмкіндігі Х-қа хабарлама берілгеніне байланысты болады. Осы қағидадағы дау басымдық мәселесіне байланысты, яғни (егер олардың құқықтары басқа жағдайларда тең болса) Х-қа бірінші хабарлама жіберген адам, кепілдіктер берілген тізбекке қарамастан, басымдық құқыққа ие болады. Сол сияқты, көптеген ортақ құқық жүйелерінде борыш матапсырылған жағдайда, матапсыру алған тарап, борышкерге матапсыру туралы хабарлама берілмесе, матапсыру жасаған кредитордың құқықтарын жүзеге асыра алмайды, және матапсыру туралы хабарлама берілмейінше, борышкер кредиторға ақша төлеп борышты өтей алады.