Ежелгі дәуірдегі батырлар серті және адалдық байланысы
Comitatus
Ежелгі герман тайпаларындағы көшбасшы мен жауынгерлердің адалдық сертіне негізделген қарым-қатынасы – comitatus. Батылдық, даналық және даңқ оның негізгі құндылықтары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі заманда comitatus қарулы сүйемелдеу немесе еріп жүрушілер тобы болды, әсіресе германдық жауынгерлік мәдениетінде, басшыға адалдық сертімен байланысты соғыс жасаушы топ. Бұл ұғым феодал мен оның вассалдары (thanes, OE þegn) арасындағы қарым-қатынасты сипаттайды; ғалымдар оны тарихи дәлдіктен гөрі әдеби троп ретінде қарастырады. Брюс Митчелл мен Фред К. Робинсон комитатусты былай сипаттайды: Бұл [комитатус] дәстүрінде тәрбиеленген батыр жауынгер өміріне бейсаналықпен қарады. Өліміне қадар болсын, батылдық жол – өйткені батыр ер адамдар арасында даңққа ие болады, ал қорқақ өз уақытынан бұрын өлуі мүмкін. Осы рух комитатус кодексіне негіз болды. Жауынгер, әміршісі тірі болғанда, өліміне дейін адал болуға міндетті болды. Әміршісі өлтірілсе, жауынгер оны өш алуға немесе тырысып өлуге тиіс еді. Әмірші өз кезегінде жауынгерлеріне жомарт болуға міндетті болды. Ол адамдарды өзіне тарту үшін ұлы жауынгер, асыл мінезді және оларды ұстап тұру үшін тойлар мен сыйлықтарды жомарттықпен ұсынатын адам болуы керек еді. Комитатус идеалы ежелгі ағылшын батырлық әдебиетінде көрінеді, мысалы, «Малдон шайқасы», «Беовульф», «Брунанбур шайқасы», «Финнсбур шайқасы» және «Цинеульф пен Цинехард» әңгімелерінде. «Күлік арманы» сияқты шығармаларда комитатус христиандық контексте де зерттеледі, онда Мәсіх Ібіліспен шайқасқан жауынгер патша ретінде бейнеленеді және рухани жеңіс үшін физикалық жеңіліске келіседі. Өлеңдегі күлік немесе тоға шарап, өзінің сүйікті Иесін өлтіру құралы болуға мәжбүр болған адал қызметші рөлін атқарады. Қазіргі заманда бұл (нео)латын тіліндегі округ атауы (cf. comes). (Толық ақпаратты қараңыз: Comitatus.) Posse comitatus («округ билігі/күші»; comitatus – 4-ші жақ, сондықтан жай күйінің аяқталуы ūs), көбінесе posse деп қысқартылады, – шерифке немесе басқа лауазымды тұлғаға заңды орындауға көмектесетін адамдар тобы.
In ancient times, comitatus was an armed escort or retinue, especially in the context of Germanic warrior culture for a warband tied to a leader by an oath of fealty. The concept describes the relations between a lord and his retainers, or thanes (OE þegn); scholars generally consider it more of a literary trope rather than one of historical accuracy. Scholars Bruce Mitchell and Fred C. Robinson describe the comitatus more fully:A heroic warrior brought up in this [comitatus] tradition would show a reckless disregard for his life. Whether he was doomed or not, courage was best, for the brave man could win lof [glory among men] while the coward might die before his time. This is the spirit which inspired the code of the comitatus. While his lord lived, the warrior owed him loyalty unto death. If his lord were killed, the warrior had to avenge him or die in the attempt. The lord in his turn had the duty of being generous to his warriors. He had to be the great fighter to attract men, a man of noble character and a generous giver of feasts and treasure to hold them. The comitatus ideal is seen in Old English heroic literature, such as The Battle of Maldon, Beowulf, The Battle of Brunanburh,The Battle of Finnsburh, and the story of "Cynewulf and Cyneheard." The comitatus is also examined through a Christian context in works such as Dream of the Rood, where Christ is depicted more as a warrior king doing battle with the Devil and accepts physical defeat for spiritual victory. The rood, or cross, in the poem acts as a retainer "who is forced by his very loyalty to become the instrument of his beloved Lord's execution." In modern times, it is the (neo )Latin term for a county (cf comes). (See :la:Comitatus.) Posse comitatus ("power/force of the county"; comitatus is 4th declension so the genitive termination is ūs), usually shortened to posse, is a group of people helping a sheriff or other official to enforce the law.
Қамқорлық және туыстық
Ерте ортағасырлық Англияда лордтар одақтас әміршіліктердің балаларын және туыстарын бауырына алуы мүмкін, бұл өз ұлдарын басқа туыстарының немесе лордтардың сарайына жіберуді білдірді. Ұлдар сонда өздерінің жасындағы басқа ұлдармен бірге өсіп, соғыс өнерін үйренетін. Олар жеті немесе сегіз жасынан он төрт немесе он бес жасқа дейін сарайда тұратын. Он төрт немесе он бес жасқа келгенде, оларға олардың мәртебесіне лайықты қару-жарақ беріліп, комитатта әскери қызметке тартылатын. Бауырына алу әміршіліктер арасындағы адалдықты нығайтуға көмектесті, көбінесе лорд өзінің ұлдарын басқа сарайларда бауырына алғандықтан немесе ол бауырына алған ұлдар өсіп, өздері лордтар болғандықтан. Лордтың отбасы көбінесе лордтың әскерінің көп бөлігін құрады. Қызметкердің лордымен арақатынасы туысқандарымен арақатынасынан жоғарырақ болуы тиіс еді. Мысалы, "Цинеульф және Цинехард" дастанында комитат жауынгерлер класының мүшелері үшін туыстық байланыстан гөрі маңыздырақ екені көрсетілді, жауынгерлер тіпті бұл шешім жау тарапында болған туыстарын өлтіруді білдірсе де, өз лордтарына адал болуды таңдады.
In early medieval England, a lord may foster the children and relatives of allied chiefdoms, which involved sending one's sons to the court of another kinsman or lord. The son(s) would then grow up with other boys similar to their age and be taught the art of warfare. They would reside at the court from the age of seven or eight until they turned fourteen or fifteen. At the age of fourteen or fifteen, they would be granted weapons that were appropriate to their status and would serve militarily in the comitatus. Fostering helped to create loyalty among chiefdoms, often because a lord was fostering his sons at other courts or because the boys he had fostered had grown up and become lords themselves. A lord's family also often comprised large portions of a lord's warband. A retainer's relationship to his lord was also supposed to be placed above his ties to his kin. For example, in the story of "Cynewulf and Cyneheard," the comitatus was shown to be more important than ties to kinship for the members of the warrior class, warriors choosing to remain loyal to their lords even if this decision meant killing some of their own kinsmen who were on the enemy's side.
Феодалдық даму
Comitatus – германдық ие мен оның бағыныштылары (оның Gefolge немесе ізбасарлары) арасындағы келісім, клиенттіктің ерекше түрі және феодализммен байланысты. Бұл практика римдік меценаттыққа (patrocinium) қаншалықты әсер еткендігін мысал ретінде Lex Appuleia agraria арқылы көруге болады, онда генерал зейнетке шыққан офицерлеріне жер бөліп берген, сондай-ақ кейінірек пайда болған bucellarius немесе жеке ізбасарлар германдық comitatus-ы әлеуметтік жағынан жоғары және төмен тұрғандар арасындағы толыққанды айырбасқа айналды. Феодалдық әлеуметтік жағынан төмен тұрған, яғни вассал, жоғары тұрғанға (иесіне) әскери қызмет пен қорғауға міндеттенетін. Ал иесі вассалға жер, сыйақы немесе жеңілдіктер беретін.
Comitatus, being the agreement between a Germanic lord and his subservients (his Gefolge or host of followers), is a special case of clientage, and related to the practice of feudalism. Partly influenced by the Roman practice of patronage (patrocinium), as exemplified by the [[Lex Appuleia agraria, of a general distributing land to his officers after their retirement, as well as by the later bucellarius or private follower the Germanic comitatus eventually evolved into a wholesale exchange between a social superior and inferior. The feudal social inferior or vassal would pledge military service and protection to the superior (Lord). In return, the superior would reward the inferior with land, compensation, or privileges.
Номенклатура
Герман тіліндегі комитатс термині *druhtiz деп қайта құрастырылған, көне ағылшын тілінде dryht және druht, ал скандинав тілінде drótt түрінде кездеседі. Абыз бен қарапайым адам арасындағы қарым-қатынастың әртүрлі аспектілерін көрсететін эквиваленттерге ерте франктердің antrustioсы, яғни патшаның қауіпсіздік қызметінің сенім элементі; Данияның vederlag немесе қоғам, сондай-ақ норвегиялық hird, яғни үй ішіндегі топ жатады.
The Germanic term for the comitatus is reconstructed as *druhtiz, with Old English forms dryht and druht, and Scandinavian drótt. Equivalents highlighting different features of the lord/man bond include the trust element of the early Frankish antrustio, royal bodyguard; the Danish vederlag or Society, and the Norse hird or household following.
Әйелдер
Ексетер кітабындағы "Жұбайлар жыры" әйелдің сүйіктісіне деген талабы мен мырза мен оның ізбасарларының бауырластық талаптары арасындағы қайшылықты түсіну үшін комитаттың тілін қолданады: "Жұбайлар жырының" сөздері бойынша, "сол адамның туыстары бізді бөліп тастауға тырысып, жасырын ойлана бастады". Романтикалық жанрдағы ортағасырлық әйелдер жырының (frauenlied) осы тұрпаты – әйелінің күйеуінен, ол өзінің феодалымен бірге болуға тиіс болғандықтан айырылуы – қаншалықты типік екені, алайда, даулы мәселе. Сондықтан, "бейбітшілік тоқушы" (қандастықты шешу үшін күйеуге берілген әйел) Уеалтеу патшайымы былай деп нормативтік талап қояды: "Мұнда әр жолдас бір-біріне адал, иесіне мойынсұнап, рухта сүйіспеншілікпен байланысқан. Батырлардың бір мақсаты бар, халық дайын: ішімдік ішіп, серт бергеннен кейін, қатарлар мен бұйырғандай істейді". Тацит бірінші ғасырдың соңында әйелдердің герман жауынгерлеріне шайқаста көмектескенін айтады. Тациттің сөзіне қарағанда, соғыс жасаған топтар көбінесе бір отбасының немесе рудың ер адамдарынан құралған және шайқас кезінде әйелдері мен балаларын жанында ұстаған. Жауынгерлердің аналары мен әйелдері жараларды емдеп, ерлерінің жарақаттарын басқа жауынгерлердің жарақаттарымен салыстырған. Әйелдер сонымен қатар жауынгерлерге жігерлендіріп, тамақ берген. Егер германдық жауынгерлер шайқаста жеңіліске ұшыраса, Тацит әйелдердің "көкіректерін ашып, оларды [германдық жауынгерлерге] құлдыққа түсудің алдағы қаупін сезіндіргенін" айтады – германдықтар үшін әйелдері үшін өздерінен гөрі осы жағдай қорқыныштырақ болған. Германдықтар сондай-ақ әйелдерде "қасиеттілік пен болжам жасау қабілеті бар" деп сенген. Сондықтан олар [германдық жауынгерлер] әйелдерден кеңес сұрап, олардың жауаптарын елемейтін болған". Алайда, Тациттің көптеген мәліметтері өзінен емес, басқалардан жинаған ақпараттар. Комитатты қолдайтын көптеген дәлелдер Тациттің жазбаларынан бірнеше ғасыр өткен соң пайда болды және ауызша батырлық поэзия арқылы жеткізілді. Нәтижесінде, ғалымдар комитатты көбінесе тарихи шындық емес, әдеби идеал ретінде қарастырады. Комитатты қолдайтын дереккөздер туралы Стивен Морильо былай дейді: "Тұңғыш ортағасырлық тарихында комитат немесе соғыс тобы сияқты түсініксіз тақырыптар аз, бұл, мүмкін, Рим билеуші сыныптарының арасындағы негізгі әлеуметтік және әскери ұйымдық бірлік болған. Соғыс тобының мүшелерінің көпшілігі сауатсыз болғандықтан, олардың әлемі бізге ауызша батырлық поэзия арқылы (көбінесе ауызша дәстүр өркендегеннен кейін жазылған) немесе соғыс тобының құндылықтарына ықылассыз қараған дін қызметкерлерінің жылнамалары арқылы жетеді". V-VIII ғасырлар аралығындағы Англиядағы комитатты зерттеген Стивен С. Эванс: "Бұл кезеңдегі дереккөздердің жетіспеушілігі және әртүрлі патшалықтардың даму деңгейлерінің айырмашылығын ескере отырып, комитаттың бейнесі қандай да бір уақытта немесе жерде тарихи жазбада көрініс тапқан деңгейін нақты анықтау мүмкін емес", - деп мойындайды. Тациттің еңбегінде бірінші ғасырдың соңындағы Германия сипатталғанмен, V ғасырда Англияға келген кезде германдық қоғамдардың сол күйінде болғанына кепілдік жоқ.
The Wife's Lament in the Exeter Book uses the language of the comitatus to sharpen awareness of the conflict between the wife's claim on her lover, and the brotherhood claims of the lord and his followers: In the words of the Wife's Lament, "that man's kinsmen began to think in secret that they would separate us." How typical this is of the medieval genre of the frauenlied – with the romantic theme of a woman being left by her husband because he needs to be with his liege lord – is however debatable. thus the 'peace weaver' (a woman given in marriage to resolve a feud) Queen Wealtheow makes the normative claim that “Here each comrade is true to the other/loyal to lord, loving in spirit./The thanes have one purpose, the people are ready:/having drunk and pledged, the ranks do as I bid.”. Tacitus finds that women helped late first century Germanic warriors fight their battles. According to Tacitus, warbands were frequently composed of men of one family or clan and kept near to them their women and children during battles. Mothers and wives of warriors treated wounds and compared the war injuries of their men to other warriors. Women also gave encouragement and food to warriors in battle. If Germanic combatants were losing a battle, Tacitus claims that women aided the cause by "thrusting forward their bare bosoms, and making them [the Germanic warriors] realize the imminent prospect of enslavement a fate which the Germans feared more desperately for their women than for themselves." Women were also believed by Germans to hold within them "an element of holiness and a gift of prophecy; and so they [Germanic warriors] do not scorn to ask for their [women's] advice, or lightly disregard their replies." In addition, much of Tacitus's information is not first hand knowledge but information he collected from others. Much of the evidence supporting the comitatus occurs centuries after the writings of Tacitus and are presented through oral heroic poetry. As a result, the comitatus is generally viewed more by scholars as a literary ideal rather than a historical reality. Regarding sources that support the comitatus, Stephen Morillo claims, "Few topics in early medieval history are as obscure as the comitatus, or warband, perhaps the basic social and military unit of organization among the post Roman ruling classes. Because the warband members were almost all illiterate, their world must come to us either through heroic oral poetry (often not recorded until long after the period in which the oral tradition thrived) or through hostile clerical chroniclers with little sympathy for warband values." Stephen S. Evans, who examines the comitatus in England during the period between the fifth and eighth centuries, admits, "Given the dearth of sources for this period as well as the differing rates of development of the various kingdoms, it is impossible to determine the precise degree to which the image of the comitatus manifested itself in the historical record at any given time or place." Although Tacitus's work describes Germania in the late first century, there is also no guarantee that Germanic societies were the same when they arrived to England in the fifth century.