Кіріспе

Фаиқ Хасан (Файқ Хасан, Фаиқ Хасан немесе Фаик Хасан деп те аталады) (1914–1992) – 20 ғасырдағы бірнеше өнер топтарын құрғандығымен белгілі ирактық суретші. Ол ирактық мұра мен дәстүрлі өнер мен қазіргі заманғы өнер арасындағы байланысты қамтамасыз еткен топтардың бір бөлігі болды. Оны көбінесе «ирактық заманауи өнерінің әкесі» деп атайды.

Өмір және мансап

Хасан 1914 жылы Бағдадта кедей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Хасан туылмас бұрын қайтыс болған. Бала кезінде ол араб бедуиндері мен жергілікті шаруалардың халықтық қыш мүсіндерін жасаған анасына көмектесті. Жас шағында ол король Фейсал I-нің бағбаны болған ағасына барып, корольдың ат суретін салғанын көрді. Оның талантын мойындаған король жас суретшіге стипендия беруге уәде берді. Бірақ 1933 жылы ол уәдесін орындамай дүниеден озды. 1930 жылдардың басында Хасан жергілікті мектепте сурет сабақтары берді, ал жаңа король Фейсал II мектебіне келгенде, Хасанды Парижге сурет оқуға жіберуді бұйырды, осылайша әкесінің жас балаға берген уәдесі орындалды. Хасанға француз тілін үйрену үшін жеке репетитор тағайындалды. 1938 жылы Париждегі Сәндік өнер мектебін бітірді. Хасан шетелде оқыған азақ топтың бірі еді. Иракқа оралғаннан кейін бұл топ Ирактағы қазіргі заманғы өнердің негізін қалады. Бағдадқа оралғаннан кейін Хасан 1939-1940 жылдары досы, суретші және мүсінші Жавад Салиммен бірлесіп, Көркем өнер институтында Сурет бөлімін құрды. Ол сондай-ақ 1930 жылдары «Ал Рувад» (Пионерлер тобы) ұйымын құрды және көп жыл бойы оның президенті болды. Топ жергілікті құбылыстарды өнерге енгізуге тырысты. Олар суретшінің шеберханасының жасанды атмосферасын қабылдамай, суретшілерді табиғат пен дәстүрлі ирактық өмірмен байланысуға шақырды және 1931 жылы алғашқы көрмелерін ұйымдастырды. Бұл топ заманауилық пен мұра арасындағы қақтығысты азайтуға алғашқы қадамдар жасады. Бұл топтағы белсенді суретшілер, Хассан сияқты, шетелде білім алып, еуропалық эстетикамен оралды, бірақ жергілікті көріністер мен пейзаждарды суреттегісі келді. Топқа: Жавад Салим, Исмаил әл Шейхли, Камил Чадиржи, Мохаммед Гани Хикмат және Надим Рамзи кірді. 1950 жылы Хасан Авангард тобын (Примитивтік топ немесе «Сосиете Примитив» деп те аталады) құрды; бұл топ жергілікті суретшілерден тұрады және олар жергілікті құбылыстарды өнерге енгізуге тырысты. Месопотамия өнері мен ирак фольклорынан шабыттанған топты Хасан және суретші Исмаил әл Шейхали (1927 ж.т.) басқарды. Бұл топ 13 ғасырғы Бағдад мектебінің ықпалында болды. 1962 жылы ол әл-Зауия («Бұрыштар тобы») ұйымын құрды, мақсаты – өнерді әлеуметтік және саяси мәселелерге назар аудару және ұлттық мүдделерге қызмет ету үшін пайдалану. Өмірінің көп бөлігінде ол Ирак суретшілер қоғамының мүшесі болды. 1992 жылы жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Жұмыс

Хасан өте тәжірибелі суретші еді. Әр түрлі кезеңдерде ол кубизм, импрессионизм және абстрактілі өнер сияқты түрлі жанрлардың көркемдік мүмкіндіктерін зерттеді. Ол студент кезінде импрессионизмге қатты әсерленген болатын, бірақ өсе келе туындылары көбірек абстрактілі бола бастады. Дегенмен, коммерциялық жағынан қарағанда, импрессионизм туындылары танымал болды және жақсы сатылды, сондықтан ол осы стильге жиі оралды. Хасан 1967 жылға дейін көрмелерге қатысты, соның ішінде ол құрған "Бұрыш топтарының" тұңғыш көрмесі де болды. Ол 1943 және 1946 жылдары "Өнер достары қоғамының" жұмысына да қатысты.

Көрмелер

1952 жылы Бағдадта өткен Әл-Фараби көрмесіне қатысты. 1962, 1967 және 1971 жылдары Бағдадта бірнеше жеке көрме ұйымдастырды. Ирактан тыс көптеген ұлттық көрмелерге қатысты. 1965 жылы Бейрутте өткен Ирак суретшілерінің көрмесіне тоғыз суретшімен бірге қатысты.