Кіріспе

Ағылшын ақыны (1890–1918)

Исаак Розенберг (25 қараша 1890 – 1 сәуір 1918) – ағылшын ақыны және суретші. Оның "Траншеялардан өлеңдер" атты жинағы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазылған ең көрнекті поэзия туындыларының бірі ретінде танылады.

Ерте өмір

Исаак Розенберг 1890 жылғы 25 қарашада Бристоль қаласында, 5 Аделаида Плейс мекенжайында, Сент-Мэри Редклиффке жақын жерде дүниеге келді. Ол алты баланың екіншісі және ата-анасы Барнетт (бұрынғы Dovber) пен Хача Розенбергтің үлкен ұлы болды. Олардың әкесі мен анасы Литвадан, Двинск (қазіргі Латвия) қаласынан Ұлыбританияға көшіп келген еврейлер еді. 1897 жылы отбасы Лондонның Шығыс бөлігіндегі кедей аудан – Степниге көшіп келді, онда үлкен еврей қауымдыстығы болды. 1902 жылы ол жақсы мінез-құлық үшін марапатталды және Степни Гриндегі Өнер мен қолөнер мектебінде оқуға рұқсат алды. 1904 жылдың желтоқсанында Бейкер-стрит мектебін бітіріп, 1905 жылдың қаңтарында Флит-стриттегі гравер Карл Хентшельдің шәкірті болды. Слейд мектебінде оқыған кезінде Розенберг Дэвид Бомберг, Марк Гертлер, Стэнли Спенсер, Пол Нэш, Эдвард Уодсворт, Дора Каррингтон, Уильям Робертс және Кристофер Невинсон сияқты студенттермен бірге оқыды. Оны Лоренс Биньон мен Эдвард Марш қолдады, ол поэзия жазуды қажырлы түрде бастады, бірақ денсаулығы нашар болды. Жеке хатында Розенберг соғысқа деген көзқарасын былай сипаттады: "Мен ешқашан патриоттық себептермен әскерге қосылған емеспін. Соғысты еш нәрсе ақтамайды. Менің ойымша, бәріміз қиындықтарды жеңу үшін күресуіміз керек."

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Розенберг Суффолк полкінің 12-ші батальонына, «бантам» деп аталатын, қалыпты ең төменгі бойы 5'3”-тен кем болатын әскерлерге тағайындалды. Ланс-сержантқа өрлеуден бас тартқаннан кейін, Розенберг біріншіде Оңтүстік Ланкашир полкіне, содан кейін Корольдік Ланкастер полкіне (KORL) ауыстырылды. Ол өз бөлімшесімен бірге Францияның Батыс майданына жіберілді, ол жерге 1916 жылдың 3 маусымында келді. 1918 жылдың 21 наурызында неміс әскері Батыс майданында көктемгі шабуылды бастады. Бір аптадан кейін Розенберг «Бұл суық күндерде» өлеңімен соңғы хатын Англияға жіберіп, содан кейін күштермен майданға аттанды. Розенбергтің қабір тасына оның есімі және «Осы жерге жақын жерленген» деген сөздер, сондай-ақ «Суретші және ақын» деп жазылған. Tate Britain де жазылған. Оған арналған естелік көк тақта бұрынғы Уайтчепель кітапханасы болған Уайтчепель галереясының сыртында ілінген, оны ағылшын-еврей жазушысы Эммануэль Литвинов ашты. 1985 жылдың 11 қарашасында Розенберг Вестминстер аббаттығының Ақындар бұрышында ашылған тасқа жазылған 16 Ұлы соғыс ақынының бірі болды. Тасқа жазылған жазуды Ұлы соғыстың тағы бір ақыны Уилфред Оуэн жазған. Онда: «Менің тақырыбым – соғыс және соғыстың қайғысы. Өлең – қайырымдылықта» делінген. Розенберг Ян Филлипстің «Гросс Фуга» романында кездеседі. Пол Фасселлдің Бірінші дүниежүзілік соғыс әдебиетін зерттеген маңызды еңбегі «Ұлы соғыс және қазіргі естелік» кітабында Фасселл Розенбергтің «Траншеядағы таңғы жарық» өлеңін «соғыстағы ең ұлы өлең» деп атайды. BBC Radio 4 радиостанциясы оның өмірі туралы «Nobody Told Me To Oil My Boots» деп аталатын деректі фильмді көрсетті, оны Нил Каргилл жазып, режиссерлік етті, Сэр Антони Шер мен Саймон Шацбергер баяндады – Radio 4Extra қайта көрсетті.