Кіріспе
Диакритикалық белгі деванагари және басқа да кейбір үнді жазуларындағы нуқта (, ; кейде нукта деп те жазылады) – деванагари және басқа да үнді жазуларында бастапқыда болмаған дыбыстарды көрсету үшін енгізілген диакритикалық белгі. Ол әріптің астына қойылған нүкте түрінде болады. Бұл идея араб жазуынан алынған; мысалы, урду тіліндегі кейбір әріптердің негізгі пішіні бірдей, бірақ парсы-араб жазуындағы нүктелердің (нуқталардың) орналасуымен ерекшеленеді: әріп ع айн, үстіне нуқта қосылса, غ g͟hayn әріпіне айналады.
The nuqta (, ; sometimes also spelled nukta), is a diacritic mark that was introduced in Devanagari and some other Indic scripts to represent sounds not present in the original scripts. It takes the form of a dot placed below a character. This idea is inspired from the Arabic script; for example, there are some letters in Urdu that share the same basic shape but differ in the placement of dots(s) or nuqta(s) in the Perso Arabic script: the letter ع ayn, with the addition of a nuqta on top, becomes the letter غ g͟hayn.
Дравидиялық дауыссыздар
Деванагари дравидтік дауыссыздар /ɻ/; /r/ және /n/ жазылуын да қамтиды. (Сәйкесінше, бұл әріптер /ɭ/; /ɾ/ және /n̪/ дыбыстарын өзгертеді). Мысалы: .
Дардтық дауыссыздар
Мысалы, деванагари жазуында "ч़" және "छ़" әріптері Кашмир тілінің альвеолярлық дауыстауларын жазу үшін қолданылады.
Шығыс үнді-арий әріптері
/ɔ/ дыбысын көрсететін шығыс нағари әрпін көрсету үшін деванагариде әріп қолданылады. Майтхили тілінде төрт буынға бөлінбеген дауысты бар: i̯, u̯, e̯, o̯, олар деванагариде былай жазылады: य़, व़, य़ॆ, व़ॊ. Бірақ күнделікті сөйлеу тілінде олар нүктесіз жазылады. Бенгал-ассам жазуында ড় ঢ় য় әріптері бар, олар ড ঢ য әріптерінің өзгеше түрі; алайда ব және র әріптері мүлдем басқа сипатқа ие.
Дәл осындай диакритикалық белгілер
Синдхи және Сараики тілдерінің іштен шығарылатын дауыстар (имплозивтер) деванагари жазуында төменге тартылған сызықпен – диакритикалық таңбамен көрсетіледі: [[Дауыстық көмейлік іштен шығарылатын дауыс, [[Дауыстық тілдік іштен шығарылатын дауыс, [[Дауыстық тілшелік іштен шығарылатын дауыс, [[Дауыстық екі еріндік іштен шығарылатын дауыс. Тамил жазуында, ஃ (ஆய்த எழுத்து, ISO) атты арнайы таңба нуқта сияқты, ана тіліне жатпайтын дыбыстарды көрсету үшін қолданылады. Мальдивтердің таана жазуында парсы-араб дыбыстарын көрсету үшін олардың өз дыбыстарына бір немесе бірнеше нуқта қосылады, ал әрбір фонема Юникод блогында (диакритикалық таңба үшін жеке код нүктесінің орнына) толыққанды кодталады.
In Tamil script, the special character ஃ (ஆய்த எழுத்து, ISO) is used like nuqta to represent non native consonants. In Thaana script of Maldives, one or many nuqtas are added to their native consonants to represent Perso Arabic consonants, and each phoneme is encoded as a whole in the Unicode block (instead of a separate codepoint for the diacritic).