Кіріспе

Стэнли Криппнер (4 қазан 1932 жылы туған) – американдық психолог және парапсихолог. 1954 жылы Висконсин университетінен (Мэдисон) бакалавр, 1957 жылы магистр, ал 1961 жылы Ph.D. дәрежесін алды. Бұл дәрежелерді ол Солтүстік-Батыс университетінде алған. 1972 жылдан 2019 жылға дейін ол Калифорния штатының Окленд қаласындағы Сайбрук университетінде атқарушы профессор және Алан Уоттс атындағы психология профессоры болып жұмыс істеді. Бұрын Криппнер Кент мемлекеттік университетінің Балалар зерттеу орталығының (1961–1964) және Маймонид медициналық орталығының Арман зерттеу зертханасының (Бруклин, Нью-Йорк; 1964–1972) директоры қызметін атқарды. Криппнер Америкалық психологиялық қауымдастығының (АПА) 32-ші бөлімшесінің, гуманистік психологиямен айналысатын бөлімшесінің ерте кездегі жетекшісі болды және 1980–1981 жылдары бөлім президенті болды. Ол сондай-ақ 30-шы бөлімнің, Психологиялық гипноз қоғамының президенті болды және АПА-ның төрт бөлімінің мүшесі. Криппнер Монтег Уллменмен бірге Маймонид медициналық орталығында арман телепатиясы бойынша тәжірибелер жүргізді.

Түс телепатиясы

1993 жылы Криппнер Маймонид медициналық орталығында басқа зерттеушілермен бірге жүргізген бірнеше арман телепатиясы эксперименттерінің нәтижелерін жариялады. Эксперименттер тәуелсіз түрде қайталанбады. "Американ психологы" журналында жарияланған зерттеулерге шолу жасаған Йель университетінің психология кафедрасының бұрынғы меңгерушісі профессор Ирвин Чайлд, «жетістікке жету ықтималдығы кездейсоқтан жоғары» деген қорытындыға келді. Бірақ бұл оң бағалау бірқатар рецензенттер мен сарапшылар тарапынан сынға ұшырады, олар Криппнердің жұмысы, көптеген парапсихологиялық зерттеулер сияқты, қатаңдықтан және жарамсыздыққа қарсы тиісті бақылауды орнатудан мүлдем құр айырылған деп мәлімдеді. 1985 жылы психолог К.Э.М. Хансель Криппнер мен Уллман жүргізген суреттерді нысана ретінде пайдаланатын эксперименттерді сынады. Хансельдің пікірінше, эксперименттерде агенттің нысана суретімен танысуында кемшіліктер болған. Нысананы тек агент ғана білуі керек еді және бағалау аяқталғанға дейін ешкім білмеуі керек еді, бірақ нысана конверті ашылғанда агенттің жанында зерттеуші болды. Хансель сондай-ақ экспериментте бақылаудың нашар болғанын, себебі негізгі зерттеуші қатысушымен байланыса алды деп жазды. 2002 жылы Криппнер Хансельдің айыптауларын жоққа шығарып, агент зерттеушімен байланыс жасамағанын мәлімдеді. Эдвард Белведер мен Дэвид Фолкс суреттерді нысана ретінде пайдаланатын эксперименттерді қайталауға тырысты. Нәтижесінде, қатысушылардың ешқайсысы да армандары мен нысаналарды кездейсоқ деңгейден жоғары сәйкестікке келтіре алмады. Белведер мен Фолкс жүргізген басқа эксперименттердің нәтижелері де теріс болды. 2003 жылы Саймон Шервуд пен Крис Роу Маймонидтегі арман телепатиясын қолдайтын шолу жазды. Алайда, Джеймс Алкок олардың шолуы деректердің «үлкен бұзылыстарына» негізделгенін атап өтті. Алкок Маймонидтегі арман телепатиясы эксперименттері телепатияны дәлелдей алмағанын және «қайталаудың жетіспеушілігі кең таралған» деген қорытындыға келді.