Үндістан тәуелсіздік күрескері Басанта Кумар Бишвас

Кіріспе

Үндістандық тәуелсіздік үшін күрескен белсенді (1895–1915)

Басанта Кумар Бисвас (6 ақпан 1895 – 11 мамыр 1915) – «Жугантар» тобына қатысқан, 1912 жылғы желтоқсанда Дели-Лахор қастандығы деп белгілі болған вице-король шеруіндегі бомбалауға қатысқан тәуелсіздік белсендісі. Бисвас Бенгалияның және бүкіл елдің ерте кезеңдегі тәуелсіздік жақтастарының бірі болды. Ол бомба жасау саласында сардар болды және «Жугантар» жетекшілері Амерендранат Чаттопадхьяя мен Раш Бехари Бос оны революциялық қозғалысқа баулыды.

Ерте өмір

Басанта Кумар Бисвас 1895 жылдың 6 ақпанында Батыс Бенгалияның Надия ауданындағы бенгалдық индус отбасында Мотилал мен Кунжабала Бисвастардың ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Индиго көтерілісінің (Нил Бидроха) белсенді көшбасшысы, азаттық күрескері Дигамабар Бисвастың туысы және азаттық күрескері Манматханат Бисвастың немересі болды. Ол жақын маңдағы Мадхавпур ауылындағы М.И. мектебінде туысы Манматнат Бисваспен бірге оқуын бастады. 1906 жылы Басанта Мүрәғаша мектебіне ауысты, онда ол кіреберіс емтиханына дейін оқыды. Мүрәғаша мектебінің бас мұғалімі Киродх Чандра Гангулидің жетекшілігімен Басанта азаттық күресіне қадам басты. Осы мектепте оқып жүрген кезінде ол Порагачча және оның төңірегіндегі Свадеши қозғалысына белсенді қатысты. 1907 жылы ол оқуын тастап, 1910 жылы Уттарпарадағы свадеси мата дүкенінде жұмыс істеді, бірақ Үндістанның әртүрлі аймандарын аралау үшін жұмыстан кетіп қалды. Ол Пуриге барып, соңынан Бенарасқа жетіп, Рамакришна миссиясында тұрды. Келесі жылы ол Дехрадунда Раш Бехари Боспен кездесіп, оның қатарына қосылды. Боз оны қару-жарақ және бомба жасауға үйретті, көбінесе оны Бише деп атады. Дехрадунда Раш Бехари Боспен кездескеннен кейін, ол саяси тұрғыдан саналы болды және өз міндетін орындау үшін қажетті практикалық дағдыларды үйренді. 1912 жылдың қазан айында Боз оны Лахорға алып келді, онда ол панджаби достарымен бірге тұрды. Лахорда ол танымал емханада компоундер болып жұмыс істеді. Бисвас Үндістанның вице-королі Лорд Хардингеге бомба тастау жоспарына қатысты. Ол 1912 жылдың 23 желтоқсанында Делидегі Чандни Чокта Лорд Хардинг мемлекеттік шерумен өтіп бара жатқанда осы жоспарды орындады, бұл Делидің Үндістанның астанасы ретінде ашылуын белгіледі. Басанта әйелдер киімін киіп, вице-корольдің маршрутына қарап тұрған үйдің шатырына шықты. Ол өзін басқа көрермендерге Жансидың әйгілі Раниі Лакшмибай деп таныстырды. Шеру Бисвастың күтіп тұрған шатырынан өтіп бара жатқанда, бомба төмен түсіп, вице-корольдің артында жарылды. Хардинг ауыр жарақат алды, ал оның шаңрағын ұстап тұрған қызметші қаза тапты. Міндетін орындағаннан кейін Басанта көшеге құлап, сариін шешіп, көпшілік арасында жоғалып кетті. Ол Пәнджабқа қайтып оралып, революциялық қызметін жалғастырды. Оқиғаның авторлары мемлекеттік тергеу мен сыйақыға қарамастан көп айлар бойы белгісіз болып қалды. Бисвас 1914 жылдың 26 ақпанында Надиядағы Порагачхада әкесінің жаназасына қатысу үшін барғанда тұтқындалды. Сондай-ақ, ол 1913 жылдың 17 мамырында Лахордағы Лоуренс бағында бомба тастап, бір жұмысшыны өлтіргені үшін айыпталды. Сот отырысы, Дели-Лахор қастандық ісі деп аталды, 1914 жылдың 23 мамырында Делиде басталды. Әмір Чанд, Абад Бехари және Бхай Балмукунд өлім жазасына кесілді, ал Басанта Бисвас кінәлі деп танылды, бірақ он жеті жаста болғандықтан бастапқыда өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Лахор жоғары сотына шағым берілді. Мемлекет шағымын ұтып, Бисвасқа асылып өлім жазасы берілді. Басанта Кумар Бисвас 1915 жылдың 11 мамырында Пәнджабтағы Амбала орталық түрмесінде жиырма жасында асылып өлтірілді, ол 20 ғасырдағы Үндістанның революциялық күресінде өлім жазасына кесілген ең жас адамдардың бірі болды.

Basanta Kumar Biswas was born on 6 February 1895 at Poragacha in a Bengali Hindu family of Nadia district of West Bengal, to Motilal and Kunjabala Biswas. He belonged to the family of freedom fighter Digamabar Biswas, an active leader of the Indigo revolt (Nil Bidroha) and freedom fighter Manmathanath Biswas was his cousin. He started his schooling in M. I. School in nearby village Madhavpur with his cousin Manmathnath Biswas. In 1906, Basanta was moved to Muragacha school, where he studied upto Entrance examination. Under the guidance of Khirodh Chandra Ganguly, Head teacher of Muragacha school, Basanta started his journey of freedom fight. When he was a student of this School he took active part in the Swadeshi agitation at Poragachcha and its neighbourhood. In 1907 he left his studies and took up a job in 1910 at a swadeshi cloth store at Uttarpara, but left it for touring the different places of India. He went to Puri, and eventually went to Benaras, where he stayed at Ramkrishna Mission. Next year he met Rash Behari Bose in Dehradun and was recruited by him. Bose trained him in arms and bombs, often called him Bishe. After meeting Rash Behari Bose in Dehradun, he was politically indoctrinated and learnt practical trainings to carry out his mission. He was brought to Lahore by Bose in October 1912 and stayed there with his Punjabi associates. At Lahore he took the job of a compounder at a popular dispensary. Biswas participated in the plot to throw a bomb on Lord Hardinge, the Viceroy of India. It was carried out by him on 23 December 1912, when Lord Hardinge was passing through Chandni Chowk, Delhi, in a state procession marking the inauguration of Delhi as the capital of India. Dressed in women's clothing , Basanta went to a rooftop overlooking viceroy's route reserved for ladies. He indrotuced himself to other spectators as Lakshmibai an allusion to famous Rani of Jhansi. As the procession was passing by the rooftop, where Biswas was waiting, a bomb sailed down and exploded behind the viceroy. Hardinge was seriously injured , and the servant behind him holding his parasol was killed. As soon as his job was done Basanta dashed down to street and threw off his saree and disappeared into the crowd. He returned to Punjab where he carried on his revolutionary activities. The authors of the deed remained obscure for many months despite the state's intense investigation, and lucrative reward. Biswas was arrested on 26 February 1914 at Poragachha, Nadia while he went to perform the last rites for his father. He was also accused of throwing a bomb in the Lawrence Garden, Lahore, on 17 May 1913, in which a peon was killed. The trial, which came to be called the Delhi Lahore Conspiracy Case, began on 23 May 1914 in Delhi; Amir Chand, Abadh Behari, and Bhai Balmukund, were condemned to death in the trial, and Basanta Biswas was found guilty but initially sentenced to life imprisonment as he was just seventeen years of old. An appeal was formulated at Lahore High Court. The Crown won its appeal and Biswas was sentenced to be hanged. Basanta Kumar Biswas was hanged on 11 May 1915 at Ambala Central Jail in Punjab aged twenty and became one of the youngest people to be executed during the Indian revolutionary struggles during the 20th century.

Мұра

Жапонияның Токио қаласындағы саябақта Расбихари Басу орнатқан Басанта Бисудың мүсіні орналасқан. Тағы бір мүсін Рабиндра Бхаванның алдында, Кришнанагар, Надия қаласында тұр. Делидегі азаматтық желідегі мектепке оның құрметіне "Шаһид Басант Кумар Бисвас Сарводая Видьялая" деген ат берілді. Бірақ кейін ол "Раджикия-Пратибха-Викас-Видьялая" деп өзгертілді. Лөк Сабха спикері Мейра Кумар Үндістан Парламенті мұражайында Басанта Кумардың суретін іліп қойды. Үндістан саясаткері және Батыс Бенгалия үкіметінің қазіргі министрі Уджал Бисвас – Басанта Бисудың туысы. Министр соңғы 30 жылдан бері өзінің ауылдық үйінде ақпан айында "Басанта мела" атты үш күндік жәрмеңке ұйымдастырып келеді.