А.Ж. Аркелл: Судан және Египет археологы және әкімшісінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Британдық археолог және отарлық басшы Энтони Джон Аркелл MBE MC FSA (29 шілде 1898 – 26 ақпан 1980), A. J. Аркелл ретінде танымал, Судан мен Египеттегі жұмыстарымен көзге түскен британдық археолог және отарлық басшы болды.

Өмірбаян

Энтони Джон Аркелл Англияның Кент графтығындағы Хинкхилл ауылында, Хинкхилл шлютерінде дүниеге келді. Ол пастор Джон Норрис пен Джесси Аркеллдің (қыз есімі Бантинг) ұлы болды. Ол Брэдфилд колледжіне стипендия алып, кейін Оксфордтағы Королева колледжінде классика пәні бойынша Джорделл стипендиясын жеңіп алды. Аркелл Әскери крестпен, ал Стагг Әскери медальмен марапатталды. Ол Хартумдағы Ұлттық ежелгіліктер мұражайын құруда басты рөл атқарды. Ол судандық студенттерді және басқаларын өз тарихы мен археологиясына қызығушылық танытуға ынталандырып, оларды Ежелгіліктер қызметіне аймақтық инспекторлар болып тағайындады. Жүйелі түрде қазбалар мен табылған заттарды картаға түсіру және тіркеу жұмыстары да жүргізілді; бұл жұмыс кейіннен ЮНЕСКО-ның Насер көлінің деңгейі көтерілуінен ескерткіштерді сақтап қалу кампаниясына көмектесті. Жұмысты Екінші дүниежүзілік соғыс тоқтатты, сол кезде ол 1940–1944 жылдары Суданда Бас көлік офицері болып қызмет етті. Өзінің лауазымына оралғаннан кейін, Ежелгіліктер қызметі жүргізген алғашқы ресми қазбалар Хартум азаматтық ауруханасының жанындағы тарихқа дейінгі қоныста, ал кейіннен 1949 жылы Шахинабта басталды, бұл Суданның ежелгі тарихы туралы алғашқы мәліметтерді ашты. Хартумдағы қазбалар климаттың ылғалдылығы жоғары болған кезеңде тас құралдарды қолданған, қыш ыдыстар жасаған «мезолиттік» мәдениеттің бар екенін көрсетті. Суданнан зейнетке шыққаннан кейін ол Лондон университетінің колледжінде египет археологиясы бойынша лектор болып жұмысқа орналасты және Петри коллекциясының құрметті кураторы атанды. Мұнда ол соғыстың басында асығыс түрде жиналған 800 жәшікті ашып, жинап, қайтадан жинаудың қиын міндетін алды. Келесі 14 жыл бойы ол коллекцияны жинақтап, сақтап, кем дегенде үштен бір бөлігін өзі каталогқа енгізді. Осы уақыт ішінде ол Египет тарихын, әсіресе Династияға дейінгі кезеңді тереңірек түсінді және студенті П. Дж. Уккомен бірлесіп 1965 жылы «Current Anthropology» журналында Нил аңғарындағы Династияға дейінгі дамуына шолу жариялады. 1953 жылы Египет археологиясы бойынша оқытушы болып жоғарылатылып, 1963 жылы зейнетке шықты. Ол бұрын 1951 жылы «Суданның ең ежелгі дәуірлерінен 1821 жылға дейінгі тарихы» атты еңбегін жариялаған болатын. 1960 жылы Кэдсдон колледжіндегі қысқа курс өткеннен кейін ол діни қызметке бекітілді.

Anthony John Arkell was born at Hinxhill Rectory, Hinxhill, Kent, England. He was the son of Reverend John Norris and Jessie Arkell (née Bunting). He won a scholarship to Bradfield College, He next won the Jordell Scholarship in Classics to The Queen's College, Oxford. Arkell received the Military Cross and Stagg received the Military Medal for their actions. He was instrumental in the creation in the National Museum of Antiquities in Khartoum. He encouraged Sudanese students and others to take an interest in their own history and archaeology, appointing them to the Antiquities Service as regional inspectors. Systematic mapping and recording of sites and finds was also implemented; this work later aided in the UNESCO campaign to salvage monuments from the rising Lake Nasser. The work was interrupted by World War II during which he served as Chief Transport Officer in the Sudan from 1940–4. As soon as he returned to his post, the first official excavations carried out by the Antiquities Service began on a prehistoric site near the Khartoum civil hospital, and later at Shaheinab in 1949, revealing information about Sudanese prehistory for the first time. The excavations at Khartoum revealed the existence of a pottery producing culture that utilised stone tools, described as 'Mesolithic' who lived in a period when the climate was much wetter. Upon his retirement from the Sudan he accepted the post of lecturer in Egyptian archaeology at University College London and became Honorary Curator of the Petrie Collection. Here he undertook the challenging task of unpacking the 800 crates into which the collection had been hurriedly packed in the early days of the war. Over the next 14 years he unpacked and stored the collection, cataloging at least a third of it himself. During this time he gained a deeper understanding for the history of Egypt, particularly the Predynastic period and in collaboration with his student P. J. Ucko published Review of Predynastic Development in the Nile Valley in Current Anthropology in 1965. He was promoted to Reader in Egyptian Archaeology in 1953 and retired in 1963. He had earlier published A History of the Sudan from the Earliest Times to 1821 in 1951. In 1960, after a short course at Cuddesdon College, he had been ordained into Holy Orders.

Жеке өмір

А. Дж. Аркелл екі рет үйленген, алғашқысы Дороти Дэвидсонмен, олардан екі бала туған, екіншісі Джоан Маргарет Эндрюспен. Аркелл 1963 жылы зейнетке шығып, пастор болып қызмет еткен. Өмірінің соңында ол әрдайым шіркеуге келуді қалаған және осылайша әкесінің жолын қуғысы келген, ол анасымен бірге оны үлкен құрметпен еске алған. 1980 жылдың 26 ақпанында ол сексен бір жасында Челмсфордта дүние салды.