Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хасидтік той
Hasidic celebration
Tish, сондай-ақ tische (көпше түрі) – хасидтік яһудилердің Рабби немесе "Реббе" төңірегіндегі сенбілік немесе мерекелік жиналысы. Хабадта бұл жиын התועדות деп аталады. Онда Тора тақырыптарына арналған сөздер айтылып, (жекеше түрі) және ("ғибраттар") деп аталатын әуендер орындалады, сондай-ақ сыбаға тағамдары ұсынылады. Хасидтер мұны ұлы қасиетті сәт деп санайды. Хасидтік иудаизмде Tish – Реббесінің "дастарқаны" басында хасидтердің өткізетін кез келген қуанышты, көпшілік тойлауы, жиналысы немесе дастарқан жиыны. Мұндай жиын Мәліксадек батасына негізделген, "дастарқан дайындау" тақырыбымен ұйымдастырылады, сондықтан иврит тілінде оны жиі (עריכת השולחן) деп атайды. Нан мен шарап – қажетті элементтер.
A Tish, also tische (, pl. (plural) ) is a Shabbat or holiday gathering for Hasidic Jews around their Rabbi or "Rebbe". In Chabad, a tische is called (התועדות). It may consist of speeches on Torah subjects, singing of melodies known as (singular ) and ("hymns"), with refreshments being served. Hasidim see it as a moment of great holiness. Within Hasidic Judaism, a refers to any joyous public celebration or gathering or meal by Hasidim at a "table" of their Rebbe. Such a gathering is staged around the blessing of Melchizedek themed "setting of the table" and so is often referred to in Hebrew as (עריכת השולחן). Bread and wine are essential elements.
Шолу
Тиш кезінде ребе үстел басында отырады, ал хасидтер үстел төңірегіне жиналады. Ірі хасидтік қозғалыстарда тек ребе мен оның жақын туыстары, сондай-ақ бірнеше жақын шәкірттері ғана дастарқанға отырады, бірақ нан, балық, ет, құс еті, фарфел, бұршақ, кугель немесе жеміс, әрі шарап немесе басқа сусындар барлығына шираим (שיריים, сөзбе-сөз, қалдықтар) ретінде таратылады. Мұндай ірі ассабаларда көбінесе, идиш тілінде "парентчес" (פארענטשעס) деп аталатын, бақылаушылар тұруға арналған трибуналар болады. Кішігірім ассабаларда көбінесе бақылаушыларға көбірек тамақ ұсынылады. Көп жағдайда, ірі де кіші тиштерде ребе жеке адамдарға шираим таратады. Хасидтер ребе берген тамақты жеген әрбір адамға оның жеке батасын сыйлайтынына сенеді. Кейбір хасидтік қозғалыстарда ребе шаббат тамағын тек тиште ғана жейді, көбінесе хасидтер тамақтанған соң көп сағаттап күтеді, содан кейін Кидуш дұғасын оқып, тамақтана бастайды. Басқа ассабаларда ребе отбасымен үйде тамақтанады, сосын тамақтың соңында синагогтағы хасидтерге қосылады. Тағы да басқа ассабаларда бүкіл тиш үйде тамақ жеп болғаннан кейін өткізіледі. Мұндай жағдайларда көбінесе десерт, әдетте кугель мен жеміс, сондай-ақ газдалған сусындар, әдетте, қара су ұсынылады. Мұндай тиштер "Жеміс тиші" (פירות טיש) деп аталады. Тиштің мәні әр топқа қарай өзгеше, бірақ тиш кезінде хасидтер ребе тамақ ішетінін тынышпен және үнсіз бақылайды, ал ребе дастарқанынан қалған шираимды алуға өте құштар, себебі оның ребе курстарымен бірге пісірілген қалдықтарын жеу – үлкен қадір (зехус) саналады. Көптеген хасидтер шираимды жеу арқасында кереметтер орын алуы мүмкін дейді, мысалы, керемет жазылу немесе байлық пен ізгілік баталары. Хасидтік әндер, неггуним, зор ықыласпен орындалады. Әндер кейде қуанышты, ал кейде терең ойға батыратын болады. Ребе тиш кезінде Таурат сөздерін, көбінесе Мидраш, Зохар және Кабаладан мистикалық үзінділерді оқып береді. Ол сондай-ақ хасидтік әңгімелер, теңеулер мен тарихтар айтуы мүмкін. Қазіргі оқиғалар мен саясатқа қатысты діни түсініктемелер де беруі мүмкін. Әйелдер ер адамдармен бірге отырмайды (себебі кейбір православиелік яһуди қауымдастықтары, әсіресе хасидтер, жыныстық бөліске қатысты өте қатаң), бірақ олар көбінесе тишті бақылау үшін қатысады. Жамағаттағы әйелдер дауыстап ән салмайды және көбінесе шираим алмайды, бірақ кейде алады. Тиштің көлемі бірнеше адамнан мыңдаған адамға дейін жетеді. Ірі тиштер көбінесе хасидтік қозғалыстың бас ғимаратындағы арнайы бөлмелерде өткізіледі. Кейде олар бас синагогта да өткізіледі. Мереке күндері, басқа қалалар мен елдерден келген мыңдаған хасидтер ребелерімен бірге намаз оқып, қонаққа келгенде, ребеге жақын тұратын хасидтерге қосылып, жағдай тығырыққа толады. Сондықтан олар кейде үлкен уақытша құрылыста өткізіледі. Кішігірім тиштер көбінесе жеке үйлерде өткізіледі, әсіресе хасидтік ребе басқа қауымға келген кезде. Қоғамдық шаралар ретінде, хасид емес яһудилер мен бір ребеге адал хасидтер басқа ребеге тишті де баруы мүмкін. Яһуди емес адамдар да кейде тишке келеді, әсіресе салт қайраткерлері мен саясаткерлер, мысалы, Чол ХаМоэд сияқты жұмыс күндері.
During a tische, the Rebbe sits at the head of the table and the Hasidim gather around the table. In large Hasidic movements, only the Rebbe and his immediate family, plus a few close disciples, partake of the actual meal, but small pieces of bread, fish, meat, poultry, farfel, beans, kugel, or fruit, as well as small cups of wine or other beverages, are distributed to all present as shirayim (שיריים, lit., remnants). In such large courts, there are often bleachers, known as parentches (פארענטשעס) in Yiddish, for observers of the tische to stand on. In smaller courts there is usually more food available for observers to partake. Often, in both large and small tischen, the Rebbe will personally distribute shirayim food to individuals. Hasidim believe that the Rebbe will have a personal blessing for each person who partakes of the food he gives them. In some Hasidic movements, the Rebbe only eats his Shabbat meals at the tische, often waiting many hours until the Hasidim have finished their meals to begin his meal with the recitation of the Kiddush prayer. In other courts, the Rebbe begins his meal at home with his family, and then comes to join the Hasidim in the synagogue towards the end the meal. In yet other courts, the entire tische is conducted after the meal has been finished at home. In such a case only dessert, usually consisting of kugel and fruit, is served, as well as soft drinks, usually seltzer water. Such tisches are known as a Peiros Tische (פירות טיש) ("Fruit Tische"). The nature of the tische differs from group to group but during the tische, the Hasidim intently and silently watch the rebbe eating the meal and are extremely eager to receive shirayim ("leftovers"), cooked alongside the Rebbe's courses, believing it to be a great merit (zechus) to eat something from the leftovers of a tzadik's meal. Many Hasidim claim that miracles can take place in merit of partaking of the shirayim, such as miraculous healing or blessings of wealth or piety. Hasidic songs, or niggunim, are sung with great gusto. The songs may at times be either joyous or solemnly meditative. The rebbe may teach words of Torah, often mystical passages from the Midrash, Zohar, and the Kabbalah during the tische. He may also tell Hasidic stories, parables, and history. He may also give religious commentary on current events and politics. Women do not sit with the men (because some communities of Orthodox Jews, especially Hasidim, are very strict about the gender separation) but they are often present to observe the tische from the ezras noshim ("women's section") in the main synagogue or hall where it is taking place. The women present do not sing aloud, and they generally do not receive the shirayim, although sometimes they do. A tische can vary in size from a handful to thousands of people. Large tischen are usually held in special rooms in the main building of a Hasidic movement. Sometimes they are held in the main synagogue. Around the holidays, when thousands of Hasidim who live in other cities or countries come to pray and visit with their Rebbe joining the Hasidim who live near the Rebbe and things can get very crowded, they are sometimes held in a large temporary structure. Small tischen are often conducted in private homes, particularly when a Hasidic Rebbe is visiting another community. As public events, non Hasidic Jews and Hasidim of one rebbe may also visit the tische of another Rebbe. Non Jews sometimes visit a tische as well, particularly dignitaries and politicians, during a weekday tish such as on Chol HaMoed.
Кездесулер
Шаббат, еврей мерекелері, яхрзайт ("жыл сайынғы еске алу") сол әулеттің бұрынғы ребелері үшін, өткен құтқарылулар үшін (мысалы, түрмеден немесе Холокосттан құтылу) немесе басқа мицвалық тамақ ретінде өткізіледі. Кейбір хасидтік ағымдар әр шаббат сайын тише өткізеді, ал басқалары тек еврей мерекелерінде ғана өткізеді. Тишенің өтетін уақыты да әртүрлі болады. Мысалы, Белзер хасидтері жұма күні кешкісін де, сенбі күні түстен кейін Сеуда Шлишит үшін де тише өткізеді, ал Геррер хасидтері тек сенбі күні түстен кейін немесе кешкісін Сеуда Шлишит үшін тише өткізеді. Тише әдетте Лаг Баомер, Ханука, Пурим, Ту Бишват сияқты кішігірім мерекелерде, Суккот пен Песахтың аралық күндерінде (Чол Хамод), сондай-ақ Йом Кипур оразасынан бұрын және кейін де өткізіледі.
A tische takes place at the meals in honor of the Shabbat, Jewish holidays, yahrzeit ("annual memorial") for previous rebbes of that dynasty, as a seudas hoda'ah (meal of thanksgiving) to God for past salvations (such as escape from prisons or from the Holocaust), or some other seudas mitzvah. Some Hasidic movements hold a tische every Shabbat; others do so only on Jewish holidays. The time at which a tische can be held also differs. For example, Belzer Hasidim conduct their tische both late Friday night and on Saturday afternoon for Seudah Shlishit, while Gerrer Hasidim only have their tische on Saturday afternoon or early evening for Seudah Shlishit. A tische is usually also held on minor holidays such as Lag BaOmer, Hanukkah, Purim, Tu Bishvat, on the minor days (Chol Hamoed) of major festivals Sukkos and Pesach, and before and after the fast of Yom Kippur.
Ботте
Кейде хасидтер тішеге ұқсас жиналысты Ребе қатыспай өткізеді. Бұл идиш тілінде боттех (באטע) немесе еврей тілінде шевет ахим (שבת אחים) деп аталады. Мұндай жиналысты көбінесе Ребе емес, мысалы, Рош Ешива, Машгиах Рухани немесе Ребе ұлы басқарады. Көп жағдайда, боттехті тішеден ажырату қиын, себебі көптеген хасидтер Ребе ұлына көрсеткен құрметі, Ребеге деген құрметке өте жақын болады, оның тақтың мұрагері екендігіне байланысты.
Sometimes, a Hasidic gathering similar to a tische is conducted without the presence of a Rebbe. This is called a botteh (באטע) in Yiddish or a shevet achim (שבת אחים) in Hebrew. It is often led by a Rabbi who is not a Rebbe, such as a Rosh Yeshivah, Mashgiach Ruchani, or a Rebbe's son. Often, a botteh will be indistinguishable from a tische, for the respect that many Hasidim have for their Rebbe's son is often very close to the reverence for the Rebbe himself, as he is the assumed heir to the throne.
Фарбренген
Любавич хасидтері арасында "фарбренген" деп аталатын жиын өткізіледі, ол тиш сияқты болады. Фарбренген Ребе қатысуымен немесе қатысуынсыз, тіпті бірнеше хасид қатысуымен де өткізілуі мүмкін. Фарбренгенде әдетте земиролар оқылмайды (әр сенбілік тамаққа арналған Аризальдың земироларын қоспағанда), тек ниггунимдер ғана орындалады.
Among Lubavitcher Hasidim, a gathering known as a farbrengen is celebrated, similar to a tish. A farbrengen may be conducted with or without the presence of a Rebbe, and even with the presence of only a few Hasidim. At a farbrengen, zemiros are generally not sung (with the exception of the zemiros of the Arizal for each Sabbath meal), but rather only niggunim.