Джордж Фридрих Гендельдің «Израиль Египетте» (1739) – Ежелгі Жаңа өсиеттен алынған мәтіндер негізінде жазылған библейлік оратория. Музыка, тарих, мәдениет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1739 жылы Джордж Фридерик Гендельдің жазған ораториясы.
1739 oratorio by George Frideric Handel
«Израиль Египетте», HWV 54 – композитор Джордж Фридерик Гендельдің библиялық ораториясы. Көптеген ғалымдар либретто авторы Гендельдің «Мессиясы» үшін Киелі кітаптан мәтіндерді жинаған Чарльз Дженненс екенін айтады. Оратория толығымен Ескі өсиеттен, негізінен «Мысырдан шығу» кітабы мен «Забурлар» кітабынан алынған үзінділерден тұрады. «Израиль Египетте» ораториясы 1739 жылдың 4 сәуірінде Лондонның «Хеймаркет» Король театрында Элизабет Дюпарк «La Francesina», Уильям Савидж, Джон Бирд, Тернер Робинсон, Густав Вальц және Томас Рейнхольдтың қатысуымен тұңғыш рет қойылды. Гендель осы ораторияны Патша театрында опера маусымы жеткіліксіз жазылушылар болғандықтан тоқтатылғаннан кейін жазуға кірісті. Оратория алғашқы көрермендер тарапынан үлкен ықыласқа ие болмаса да, «Daily Post» газетінде мақтауға ие болды. Екінші қойылым қысқартылып, негізінен хорлық жұмыстар итальяндық стильдегі ариялармен толықтырылды. Шығарманың алғашқы нұсқасы екі бөлімнен емес, үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімі «Сион жолдары қайғыға толы» деп белгілі, ал мәтіні «Израиль ұлдары қайғырады» деп өзгертілген. Бұл бөлім «Мысырдан шығу» кітабынан бұрын жазылған, үш бөлімді нұсқада ол І бөлім емес, ІІ бөлім болып табылады.
Israel in Egypt, HWV 54, is a biblical oratorio by the composer George Frideric Handel. Most scholars believe the libretto was prepared by Charles Jennens, who also compiled the biblical texts for Handel's Messiah. It is composed entirely of selected passages from the Old Testament, mainly from Exodus and the Psalms. Israel in Egypt premiered at London's King's Theatre in the Haymarket on April 4, 1739 with Élisabeth Duparc "La Francesina", William Savage, John Beard, Turner Robinson, Gustavus Waltz, and Thomas Reinhold. Handel started it soon after the opera season at King's Theatre was cancelled for lack of subscribers. The oratorio was not well received by the first audience though commended in the Daily Post; the second performance was shortened, the mainly choral work now augmented with Italian style arias. The first version of the piece is in three parts rather than two, the first part more famous as "The ways of Zion do mourn", with altered text as "The sons of Israel do mourn" lamenting the death of Joseph. This section precedes the Exodus, which in the three part version is Part II rather than Part I.
Өмірбаян
Гендель ұзақ уақыт Лондонда тұрып, итальяндық опералар жазған композитор ретінде үлкен жетістікке қол жеткізген. Бірақ 1733 жылы Генделдің бәсекелесі «Ақсүйектер операсы» Лондондағы итальяндық опера жұртшылығын екіге бөлді. Екі итальяндық опера труппасына қолдау жеткіліксіз болды, сондықтан Гендель ағылшын тілінде ораториялар мен басқа да хорлық шығармаларды ұсынып, жаңа тыңдарман табуға кірісті. Генделдің Чарльз Дженненстің мәтініне жазылған «Саул» ораториясы 1739 жылдың қаңтарында Король театрында қойылды, ал сол маусымда Гендель «Мысырдағы Израиль» шығармасын жазды, музыкасын 1738 жылдың 1 қазаны мен 1 қарашасы аралығында, бір айдың ішінде аяқтады. «Мысырдағы Израиль» Генделдің кітаптан алынған үзінділерден құралған екі ғана ораториясының бірі, екіншісі – «Мессия». «Мысырдағы Израиль» либреттосының авторы белгісіз, бірақ көптеген ғалымдар Чарльз Дженненс екі мәтінді де жинақтады деп санайды. «Мысырдағы Израиль» және «Мессия» Генделдің басқа ораторияларынан ерекшеленеді, оларда диалог айтатын және сахналамайтын драма қоятын есімдері аталған кейіпкерлер болмайды, оның орнына көптеген хорлар киелі жазбаларға негізделген. «Мысырдағы Израиль» либреттосы негізінен «Шығу кітабына» негізделген, алғашқы бөлімінде израильдіктердің Мысырдан шығуы туралы оқиға, екінші бөлімінде Гендел «Мұсаның әні» деп атаған Теңіз әні жазылған. «Мысырдағы Израиль» шығармасын жазғанда, ол бұрынғысынша өзінің бұрынғы шығармаларының музыкасын қайта пайдаланды, сондай-ақ музыкалық пародияны, яғни басқа композиторлардың музыкасын өңдеуді кеңінен қолданды. «Мысырдағы Израильдің» алғашқы бөлімі үшін Гендель 1737 жылғы Королева Каролинаның жерлеу әнұранын «Сион жолдары қайғыда» деп сәл өзгертті. Қосымша қызығу үшін кішкентай барокко оркестрі орган концертіне де қатысты, «Құқсақ және бұлбұл» атты шығарма интерлюдия ретінде тарту етілді. Алайда, сол кездегі лондондық көрермендер коммерциялық ойын-сауық ретінде ұсынылған мұндай кең көлемді хорлық шығармаларға көнбеген, әсіресе, шамамен отыз минутқа созылған, Жүсіптің өліміне арналған, жақында қайтыс болған патшайымның жерлеу әнінен алынған ағымды марш «Мысырдағы Израильдің» алғашқы қойылымының сәтсіздігіне себеп болды. Көптеген қазіргі қойылымдар Генделдің түпнұсқа үш бөлімді нұсқасын пайдаланады.
Handel had long been resident in London and had enjoyed great success as a composer of Italian operas there. However, in 1733 a rival opera company to Handel's, The Opera of the Nobility, had split the audience for Italian opera in London. There was not enough support for two Italian opera companies and Handel began to find new audiences through presenting oratorio and other choral works in English. Handel's oratorio Saul, with a text by Charles Jennens, was presented at the King's Theatre in January 1739, and for the same season Handel composed Israel in Egypt, writing the music in one month between 1 October and 1 November 1738. Israel in Egypt is one of only two oratorios by Handel with a text compiled from verses from the Bible, the other being Messiah. The librettist of Israel in Egypt is uncertain, but most scholars believe Charles Jennens compiled both texts. Israel in Egypt and Messiah also share the unusual characteristic among Handel oratorios in that, unlike the others, they do not have casts of named characters singing dialogue and performing an unstaged drama, but contain many choruses set to biblical texts. The libretto of Israel in Egypt is mainly based on the Book of Exodus, with the account of The Exodus of the Israelites in the first part, and the Song of the Sea in the latter part, called Moses Song by Handel. In composing Israel in Egypt, in what was by then his common practice, Handel recycled music from his own previous compositions and also made extensive use of musical parody, the re working of music by other composers. For the opening part of Israel in Egypt Handel slightly re wrote his 1737 Funeral Anthem for Queen Caroline, "The Ways of Zion do Mourn", As an added attraction, the small baroque orchestra accompanying was also used for an organ concerto, the Cuckoo and the Nightingale, which served as an interlude. However, London audiences at that time were not used to such extensive choral pieces presented as commercial entertainment, and perhaps particularly the opening dirge, of about thirty minutes in length, for the death of Joseph, adapted from the funeral anthem for a recently deceased Queen, contributed to the failure of Israel in Egypt at its first performance. many contemporary performances of the work use Handel's original three part version.
Үшінші бөлім
Исраилдіктер босатылуын тойлайды. Бұл жазба 1888 жылғы 29 маусымда Кристалл Палас Хандел фестивалінде 4000 әншінің "Моисей және Израиль балалары" әнін орындаған сәттерін тіркеген. Жазбаны полковник Джордж Горо Эдисонның сары парафин цилиндріне түсірген. Сол кездегі жазу технологиясының мүмкіндіктерінің шектеулілігі, дауыстардың көптігі, жазу құрылғысының әншілерден алшақтығы (шамамен 100 метрдей) және Кристалл сарайының акустикалық ерекшеліктері салдарынан, жазылған дыбыс бастапқыда нашар болды, кейіннен одан да нашарлап кетті. Қазірде қалған жазбаны естіп алу қиын, бірақ оны құлақпен тануға болады және ол Хандел фестивалінің өркендеген шағындағы орындаушылық тәжірибе туралы ақпарат береді.
The Israelites celebrate their deliverance. The recording was of 4,000 singers singing "Moses and the Children of Israel" in the Crystal Palace Handel Festival of June 29, 1888, recorded by Col. George Gouraud on Edison's yellow paraffin cylinder. The limitations of recording technology at that time, together with the number of voices, the distance of the recording device from the singers (about 100 yards away), and the acoustics of the Crystal Palace, mean that the recorded sound was dim to begin with, and it has since then become badly degraded. What survives is barely audible but still identifiable by ear and gives some insight into performance practices at the height of the Handel Festival phenomenon.