Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Цзинь әулетінің Чжанцзун императоры (31 тамыз 1168 – 29 желтоқсан 1208), жеке есімі Мадаге, қытайшаланған есімі Ваньян Цзин, Қытайдың жучендер басқарған Цзинь әулетінің алтыншы императоры болды. Ол 1189 жылдың 20 қаңтарынан 1208 жылдың 29 желтоқсанына дейін билік етті. Билік кезінде ол бүгінге дейін сақталған Бейжіңдегі әдемі Тайе көлінің, яғни жасанды көлдің салынуын бұйырды. Сонымен қатар, ол Солтүстік-Шығыс Қытайда көптеген конфуцийшіл ғибадатханалар салды және хань және жучен мәдениеттері мен әдет-ғұрыптарына құрметпен қарады. Дегенмен, Чжанцзун император үкіметтік істерге немқұрайлы қарап, саяси лауазымдардағы әйелі Ли Шиер және оның отбасы мүшелеріне жақындық танытқаннан бастап Цзинь әулеті құлдырауға бет бұрды. Бір кезде Цзинь әулетімен одақтас болған татар конфедерациясы көтеріліс жасап, өсіп келе жатқан Моңғол империясына қосылды. Оңтүстік Сунның канцлері Хан Туочжоу Мадагенің әлсіздігін пайдаланып, Цзиньге шабуыл жасауға тырысты. Бірақ Цзинь әулеті Оңтүстік Сунды жеңіп, оны жаза төлеуге және Хан Туочжоуды өлімге кесуге мәжбүр етті. Чжанцзун императорының әйелдерінің бірі Ли Шиер (李師兒) болды. Чжанцзун бір кезде Ли Шиермен Ционг аралында (瓊島) романтикалық қарым-қатынаста болды, онда Ли Шиер императорды күнге (日) теңеп, өзінің ай (月) екенін айтты. Екеуі бірігіп «жарық» (明) деген иероглифті құрайды. Чжанцзун императорының қарттық шағында Ли Шиерге деген құмарлығы күшейіп, оның отбасы мүшелеріне үкіметте лауазымдар берді, ал императорлық міндеттерін ескермейтін болды. Осының нәтижесінде оның билік кезінде Цзинь империясы құлдырауға бастады. 1196 жылы бастапқыда Цзинь әулетінің құрамында болған татар конфедерациясы көтеріліс жасап, моңғолдармен одақтасты. Цзинь әулетінің құлдырағанын көріп, Оңтүстік Сунның канцлері Хан Туочжоу Цзиньге шабуыл жасау мүмкіндігін пайдалануға тырысты. Бірақ Хан Туочжоу сәтсіздікке ұшырап, жазаланды.
Emperor Zhangzong of Jin (31 August 1168 – 29 December 1208), personal name Madage, sinicized name Wanyan Jing, was the sixth emperor of the Jurchen led Jin dynasty of China. He reigned from 20 January 1189 to 29 December 1208. During his rule, he is credited for ordering the construction of the beautiful Taiye Lake, an artificial lake in Beijing, that remains to this day. He also established many Confucian temples throughout Northeast China and was tolerant of both Han and Jurchen cultures and customs. However, the Jin dynasty began to decline as he started neglecting governmental affairs and showing favoritism to one of his concubines Li Shi'er and her family members in political office. The Tatar confederation who once allied with the Jin dynasty rebelled and joined the rising Mongol Empire. The Southern Song chancellor Han Tuozhou tried to take advantage of Madage's incompetency by launching an attack on the Jin. However the Jin dynasty defeated the Southern Song, and the Southern Song was forced to pay retribution and execute Han Tuozhou for the Jin. One of Emperor Zhangzong's concubines was Li Shi'er (李師兒). Zhangzong once romanced Concubine Li on Qiong Island (瓊島), where Concubine Li said that the emperor was like the sun (日), while she was the moon (月). Together, they make the character for "bright" (明). Emperor Zhangzong in his later years began to spoil Concubine Li and gave her family members positions in the government, while ignoring his duties as the emperor. As such, the Jin Empire began to decline during his reign. In 1196, the Tatar confederation who were originally part of the Jin dynasty revolted and allied with the Mongols. Seeing that the Jin dynasty was declining, the Southern Song chancellor Han Tuozhou sought to capitalize on the opportunity to launch an attack on the Jin. Han Tuozhou ultimately failed and was executed.
Сунның Цзинь империясына қарсы сәтсіз шабуылы
1206 жылы Оңтүстік Сунның канцлері Хан Туочжоу әскерлері Қытайды оңтүстіктен біріктіруді көздеп, Цзинь әулетіне шабуыл жасағанда, император Чжанцзунның әскері басқыншыларды жеңіске бұйырды. Сун әскерінің ілгерілеуіне Цзиньнің әскери жетістіктері мен сарбаздардың рухының төмендеуі кедергі келтірді, осының салдарынан көптеген сарбаз дезертирлік жасады. 1206 жылдың күзіне қарай юрчендер бірнеше қала мен әскери бекіністерді басып алды. Екі тарап та соғысты жалғастыруға ниет білдірмеді, нәтижесінде 1208 жылдың 2 қарашасында бейбіт келісімге қол қойылды. Оның мұрагерлері болмағандықтан, оның орнына інісі Ванян Ёнджи таққа отырды. Ёнджи таққа көтерілгеннен кейін, Шыңғыс хан оның қабілетсіз екенін біліп, келесі жылы Цзинь әулетіне шабуыл жасау үшін әскерін оңтүстікке жіберді. Цзинь Чжанцзунның өлімнен кейінгі құрметті атағы – Сиантиан Гуанъюнь Ренвен Иву Шэньшень Иньсяо императоры (憲天光運仁文義武神聖英孝皇帝) болды. Ол Даолингте (道陵) жерленді.
When, in 1206, the troops of the Southern Song chancellor Han Tuozhou invaded the Jin dynasty, trying to reunify China from the south, Emperor Zhangzong's armies defeated the invaders. The Song advance was impeded by Jin military successes and declining soldier morale that forced many to desert. By the fall of 1206, multiple towns and military bases had been captured by the Jurchens. Neither side was willing to continue fighting, and a peace treaty was signed on November 2, 1208. Without any heirs, he was succeeded by his uncle Wanyan Yongji instead. After Yongji ascended the throne, Genghis Khan knew that Wanyan Yongji was incompetent, so he immediately sent his army south to invade the Jin Dynasty in the following year. Jin Zhangzong's posthumous title was Xiantian Guangyun Renwen Yiwu Shensheng Yingxiao Emperor (憲天光運仁文義武神聖英孝皇帝). He was buried in Daoling (道陵).