Дискурс тілінің формасы мен функциясын көрсететін әрекеттер
Metalocutionary act
Тіл біліміндегі металлокуциялық акт – бұл сөздің мағынасын емес, оның құрылымын, функциясын көрсететін тілдік амал. Интонация, деиксис, сөздердің мағынасын анықтаудағы ролі жайлы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лингвистикалық прагматикада металокуторикалық акт термині кейде тілдік актінің өзіндік формалары мен функцияларын көрсететін, бірақ тілдік мазмұның дамуын жалғастырмайтын тілдік актіні білдіру үшін қолданылады. Металокуторикалық акт термині металокуция (Гиббон 1976, 1983) ретінде ағылшын және неміс тілдеріндегі интонацияның функционалдық сипаттамаларында, сөйлеу актісі теориясындағы локуция (локуциялық акт), иллокуция (иллокуциялық акт) және перлокуция (перлокуциялық акт) сияқты аналогиямен туындаған. Металокуторикалық акт термині кеңейіп, мысалы, цитата айту және алдыңғы тілдік актілерге түсініктеме беру сияқты жағдайларды қамтуы мүмкін.
In linguistic pragmatics, the term metalocutionary act is sometimes used for a speech act that refers to the forms and functions of the discourse itself rather than continuing the substantive development of the discourse. The term metalocutionary act originated as metalocution (Gibbon 1976, 1983) in functional descriptions of intonation in English and German, by analogy with locution (locutionary act), illocution (illocutionary act) and perlocution (perlocutionary act) in speech act theory. The term metalocutionary act has developed a more general meaning and may include, for example, quotation acts and comments on preceding speech acts.
Анықтама
Металокуториялық дексис – сөйлеудің уақыт құрылымындағы нүктелер мен аралықтарда сөйлеу құраушыларының (қатаң семантикалық мағынада) үндеу акценттері, интонациялық контурлар және шекаралық тон сияқты прозодикалық дектикалық индекстер арқылы анықталуы. Прозодикалық әдебиетте "белгі" сөзі қатаң "анықтау" орнына көбінесе бейресми түрде қолданылады. Металокуториялық функциялар – прозодияның мінез-құлқына немесе эмоционалдық жағдайын білдіретін емес, құрылымдық функциялары. Осы тұжырымдаманың алғысы Прага тіл білімі мектебінің интонацияның конфигурациялық функциясы ұсынысында (мысалы, Трубецкой 1939) кездеседі, оның ішінде акцентациялаудың бір жағынан және доменді немесе шекараны белгілеудің екінші жағынан айқын кульминациялық және шекаралық функциялары бар.
Metalocutionary deixis is the denotation (in the strict semantic sense) of utterance constituents at points and over intervals in the temporal structure of utterances by means of prosodic deictic indices such as pitch accents, intonation contours and boundary tones. In the prosodic literature, "mark" is often used informally instead of the strict "denote". The metalocutionary functions are structural rather than attitudinal or emotional functions of prosody. A precursor of the concept of metalocutionary function is found in the configurational function of intonation proposed by the Prague School of linguistics (e. g. Trubetzkoy 1939), with the more specific culmination function and delimitation function, as in accentuation on the one hand and domain or boundary marking on the other.
Мысалдар
1-ші мысал: Орфографияда, мысалы, Генри мен Кэтрин ШЫНДЫҚПА бара жатыр?, "real" буынының бас әріппен жазылуы (немесе басқаша бөлінуі) және пунктуация (бастапқы бас әріп және сұрақ белгісін қоса алғанда) – орфографиялық металокуциялар: бас әріппен жазу "real" буынын және оның құрамындағы "really" сөзін көрсетеді, ал пунктуация сұрақ функциясының саласын көрсетеді. 2-ші мысал: "Генри мен Кэтрин шынымен бара жатыр ма?" (мұнда "real" буынына тондық акцент түсірілуі мүмкін, ал сұрақ белгісі жоғары тонмен және жалпы көтеріңкі интонация контурымен берілуі мүмкін), тондық акцент – "real" буынын және "really" сөзін көрсететін прозодикалық металокуция, ал соңғы көтеріңкі тон – сөйлемнің соңғы бөлігін көрсететін прозодикалық металокуция (сондай-ақ, соңғы емес немесе сұрақ сөйлеу амалы); жалпы көтеріңкі интонация – интонациялық доменді көрсететін прозодикалық металокуция.
Example 1: In orthography, e. g. Are Henry and Catherine REALly going?, capitalisation (or other highlighting) of the syllable real and punctuation (including the initial capital a and the interrogation point) are orthographic metalocutions: capitalisation denotes the syllable real and the word really, of which the syllable is a constituent, while the punctuation denotes the domain of the question function. Example 2: In the pronunciation of Are Henry and Catherine REALly going? (where the syllable real may receive a pitch accent, and the interrogation point may be rendered with a rising final tone and a globally rising pitch contour), the pitch accent is a prosodic metalocution which denotes the syllable real and the word really, and the final rising pitch is a prosodic metalocution which denotes the end portion of the utterance (as well as a non final or question speech act); the global rising pitch is a prosodic metalocution which denotes an intonation domain.