Кіріспе

Идиш тілінде қолданылатын дыбыстар

Идиш тілінің түрлі диалектілері арасында маңызды фонетикалық айырмашылықтар бар. Төменде берілген сипаттама – 20 ғасырдың басында жасалған және оқу-әдістемелік материалдарда жиі кездесетін қазіргі стандартты идиш тіліне қатысты.

Еврей тілімен салыстыру

Еврей тілінен алынған идиш тіліндегі дауыстылардың айтылуы ашкенази еврей тіліндегі дауыстыларға ұқсас, бірақ толықтай сәйкес келмейді. Ең айқын айырмашылық – жабық буындағы каматц гадол идиш тілінде патахтай, ал ашкенази еврей тілінде кез келген басқа каматцтай айтылады. Сонымен қатар, еврей тілінде басылмаған дауыстылар қысқартылмайды, сондықтан Йохебед есімі ашкенази еврей тілінде יוֹכֶבֶֿד, ал стандартты идиш тілінде болады. М. Вайнрайхтың диафонемасы Тибериялық дауыстық белгілері Айту мысалдары Батыс идиш Солтүстік-шығыс ("Литва") Орталық ("Поляк") Стандартты идиш A1 патах және жабық буындағы каматц гадол אַלְמָן, כְּתָבֿ A2 ашық буындағы каматц гадол פָּנִים E1 жабық буындағы цэре және сегол; хатаф сегол גֵּט, חֶבְֿרָה, אֱמֶת E5 ашық буындағы сегол גֶּפֶֿן E2/3 ашық буындағы цэре סֵדֶר I1 жабық буындағы хирик טיִף I2/3 ашық буындағы хирик מְדִינָה O1 жабық буындағы холам және каматц катан חָכְמָה, עוֹף O2/3 ашық буындағы холам סוֹחֵר U1 жабық буындағы кубуц және шурук מוּם U2/3 ашық буындағы кубуц және шурук שׁוּרָה

Ашық буындағы патах, сондай-ақ хатаф патах, A1 және A2 арасында болжамсыз түрде бөлінеді: קַדַּחַת, נַחַת ; חֲלוֹם, חֲתֻנָּה.