Кіріспе

Рабби Пинхус Фельдман ОАМ (1944 жылы туған) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Хабад-Лубавич хасидтік қозғалысының алғашқы шалихы ("эмиссары").

Өмірбаян

Фелдман – Балтимордағы Шеарис Исроиль қауымының ұзақ жылдар бойы раввині болған раввин және Ребецзин Менахим Мендель Фелдманның ұлы. 1964 жылы оны раввин Менахем Мендель Шнеерсон Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына шлиах ретінде жіберді, онда ол раввин Хаим Гутниктің қызы Пнина Гутникке үйленді. Ол тауар саудасының магнаты Джозеф Гутниктің және раввиндер Мордехай мен Моше Гутниктің қайын інісі. 1968 жылы раввин Шнеерсон оны Ешива орталығының басшылығын қабылдауға ынталандырды. Любавичер Ребе қауымға хат жолдап: «Рабби Пинхусты өз қауымыңыздың рав және рош ешивасы ретінде таңдағаныңызға бақыттысыз, өйткені ол Томчей Темим Любавичтің ең үздік шәкірттерінің бірі» деді (Igros Kodesh, 25-том, 236-бет). Фельдман басшылығымен Ешива бастауыш мектеп, жеке ұлдар мен қыздарға арналған орта мектептер, балабақшалар, раввиндік колледждер, Хабад үйлері, сондай-ақ білім беру, діни, әлеуметтік және қолдау көрсету салаларындағы бірқатар мекемелер салынды. Фельдманды көптеген қоғам қайраткерлері мақтады, оның ішінде Кевин Радд «Сиднейде 40 жылдан астам уақыт бойы көрсеткен көшбасшылығы мен адалдығы яһуди қауымына ғана емес, жалпы Сидней қауымына да зор әсер етті» деп бағалады. 1995 жылы Фельдман премьер-министр Джон Фейиден қоғамдық қызметі үшін сыйлық алды. 2002 жылы ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы еврей қауымына, әсіресе рухани, білім беру және әлеуметтік мекемелерді дамытуға қосқан үлесі үшін Австралия орденінің медалімен марапатталды. 2006 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Раббилер кеңесі оған «көптеген шәкірттерді тәрбиелегені үшін (Avot 1:1) және Сиднейдегі Любавичер Ребесінің бас елшісі ретінде Сиднейдегі еврей қауымының арасындағы кең ауқымды жұмысты бастағаны үшін» құрметті өмірлік президент атағын берді. 2008 жылы Фельдман Австралия раввиндерінің ұйымы (ORA) тарапынан Австралиядағы ең ұзақ қызмет еткен қауымдық раввин ретінде құрметке бөленді және «ORA-ның қамқоршысы» деген атаққа ие болды.

Корольдік комиссия

2015 жылдың ақпан айында Фельдман балаларға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылыққа институционалдық жауап беру жөніндегі Корольдік комиссия алдында куәлік берді. Естің барысында Австралиядағы Хабад мекемелеріне қатысты, олардың балаларға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылықты көтергені және жасырғаны туралы кең таралған айыптаулар талқыланды.

Куәгерлердің айғақтары

Өзінің куәлігі барысында Фельдман балаларды қорғау саясатын қарап өткен кезде, Ешива орталығына қарсы ешқандай шағым түспегенін айтты. Бірақ кейіннен балалар зорлық-зомбылыққа ұшырағанын хабарлаған бірнеше жағдай болғандығы және олар бойынша ешқандай шара қолданылмағаны анықталды. Мұндай жағдайдың бірінде, бірнеше жас жігітті зорлағаны белгілі болғаннан кейін, қызды раббилік басшылық зорлық жасаған деген күдікпен айыпталған адаммен бірге тұруға жіберді. Қыз Дэниел Хейманның үйде жалаңаш жүріп, оған лайық емес мінез-құлық көрсеткенін мәлімдеді. Осы оқиғаға қатысқан ұл орталық басшылығына хабарлағанда, оған: «Мен сенбеймін, бәрін ойлап таптың» деді. Тағы бір жағдай бойынша, Фельдман зорлық-зомбылықтан зардап шеккен адамға: «Мұндай жағдай болмауы керек, және [сен] одан аулақ болу үшін қадамдар жасауың керек» деген сөздерді айтқан деген күмәнді ақпарат тарады. Фельдман бұл айыптамалардың жалған екенін және дерлік бес онжылдық бойы Ешиваның рухани басшысы ретіндегі тұрақты ұстанымы зорлық-зомбылық жағдайларын тиісті органдарға жолдау болғанын мәлімдеді. Фельдман комиссияға еврейлердің басқа еврейлер туралы азаматтық билік органдарына хабарлауға тыйым салатын мезирах ережесі Австралияда, демократиялық елде қолданылмайтынын айтты. Фельдман куәлігінде: «Зорлық-зомбылықтан зардап шеккендер мен олардың отбасыларының ауыр халдерін естігенде жүрегім ауырады. Ешкім, әсіресе қоғамның ең құнды мүшелері, біздің қорғауымызға ең мұқтаж балалар, ешқандай жағдайда зардап шегуге тиіс емес» деді. Ол сөзін жалғастырып: «Біз сіздерге, біздің қолымыздан келгеннің бәрін жасайтынымызды және басқалар осындай азапты бастан өткермеу үшін бар күшімізді салатынымызды салтанатты түрде уәделейміз» деді. Соңында: «Мен Сиднейдегі Ешиваға жетекшілік еткен ондаған жылдар бойында, мұндай мәселелер туындағанда және қандай да бір зорлық-зомбылық туралы ақпарат менің назарыма түскенде, әрқашан тиісті үкіметтік органдарды тартуға кеңес бердім. Мұндай жағдайлар бірнеше рет болды, тіпті бірнеше жағдайда біз өзіміз полицияға хабарластық, және осы күнге дейін полицияда осы оқиғалар туралы тіркелген деректер бар» деді. Бірақ оның куәлігінің жалпы әсері жағымсыз болды. Зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерге әділет іздеумен айналысатын «Цедек» ұйымының төрағасы Мэнни Уакс осы пікірмен келіспеді және Фельдманды дереу отставкаға кетуге шақырды. «Австралиялық еврейлік жаңалықтары» газеті Сидней мен Мельбурн Ешива орталықтарындағы Корольдік комиссиядағы жағдайларды «қоғам үшін ең қараңғы апта» деп атады. Мэнни Уакс Фельдманның куәлігіндегі шыншылдығына күмән келтірді, сондай-ақ құрбандарды зайырлы билік органдарына бармауға шақырудағы оның ниетіне де күмән білдірді.

Басқа құқықтық мәселелер

Фельдман елеулі заңдық мәселелерге тап болды, олардың бір бөлігі Йешива орталығының қаржылық басқаруымен байланысты.

1980 жылдар

Раввин Фельдманның басшылығы Любавичский Ребедің ықпалымен жүзеге асты, 1980-ші жылдары мекемелер ауыр қаржылық қиындыққа тап болғанда, қайырымдастықпен айналысатын адамдардың бірімен жеке кездесуде Ребеден қаржылық жағдайға қатысты арнайы бата сұралды. Ребе былай деді: "Раввин Фельдманға айтыңыз, қаржылық мәселенің шешімі – студенттер санын арттыру". Жылдамдатып, студенттерді көптеп қабылдау үшін жарнамалар таратылды, газеттерге хабарламалар берілді, нәтижесінде бірнеше жаңа студент келді. Келесі йехидуста ол Ребеге жаңа студенттер келгенін, бірақ жағдай әлі де қиын екенін баяндады. Ребе: "Раввин Фельдманға түсіндіріңіз, жалғыз шешім – студенттерді қосу", – деп жауап берді. Содан кейін ол Ребеден мұғалімдердің жалақысын төлеу үшін қарыз алуға бола ма деп сұрады, өйткені оны қалай қайтаратынын білмейтін. Ребе оған жағымды жауап берді.

2000 жылдар

2003 жылы орталық үлкен қарыздарға байланысты жабылу қаупіне тап болды, сол кезде бірнеше қайырымдастар мен ата-аналар Ешива мектебін құтқаруға көмектесті, ол Кесер Тора колледжі (КТК) деп қайта аталды. Мектеп жаңа топқа сатылды және Фельдман енді оған қызығушылық танытпады. 2011 жылы Фельдман 2003 жылы мектепті сатудан түскен 500 000 долларлық салық есебіне қарсы сотқа қайта жүгінді. Ешива мен КТК арасындағы дау соңында шешілді және Фельдман 18 ай бойы қарсылас білім беру мекемесін ашпауға келісім жасалды, бұл мектепке өзін орнатуға мүмкіндік беру үшін жасалды. Бірақ кейіннен Фельдман келісім шарттарын бұзды деген айыппен сотқа тартылды. Ақырында, NSW Жоғарғы Сотындағы сот процесі екі тараптың өтініші бойынша тоқтатылды, олар «тараптар барлық арыздарды өткен шақта қалдыруға және достықпен алға жылжуға келісті» деді. Соңында Йешива орталығын бизнесмен Гарри Тригубофф сатып алды, оны жабылудан сақтап қалу және орталықтың қарыздарын жабу мақсатында.

2010 жылдар

2017 жылы Тригубофф Фельдманнан Довид Славинді орталықтың бас раввині етіп тағайындау үшін ғимаратты босатуды талап етті. Фельдман бұған қарсы сотқа жүгінді, бірақ судья Тригубоффтың пайдасына шешім шығарды және Фельдман ғимаратты тастауға мәжбүр болды. Фельдманның ұлы Йосси Тригубоффқа хат жолдап, оны "нацистерден кейін шұл жапқан алғашқы еврей" деп атады және олардың барлық мүлкін, оның ішінде Сефер Торалар мен кітаптарды алып қоюмен қорқытты, осылайша олар синагог ретінде жұмыс істей алмайтын болар еді. Фельдман шамамен төрт аптадан кейін ұлының хатынан қашып, мойын бұрды. Сонымен қатар, Шабси Тайяр Фельдманды сотқа берді, ол Фельдманның 1 миллион долларлық қарызын өтемегенін және оны ұзақ уақыт бойы төлемегенін айтты. Сот Фельдманға қарсы шешім шығарып, Тайярға 1,6 миллион доллар төлеуге міндеттеді. Аталған мәселе Жоғарғы сотқа жеткізілді және қазіргі таңда апелляцияда қаралып жатыр.