Кіріспе

Вилли Устад (16 мамыр 1946 жылы Тронхеймде туған) – норвегиялық романист.

Ерте өмір

Устад Тронделагтың көп орманды аймағында өсті. Ол 30 жасқа жеткенше әскерде қызмет етті, содан кейін металл жұмысшысы болды және кәсіподаққа белсенді мүше болды. Денсаулық мәселелері оны фабрикада жұмыстан тоқтауға мәжбүр етті, және ол толық уақыт жазуға көшті.

Жазушы

Ол 1989 және 2015 жылдар аралығында 80-ге жуық кітап жариялаған танымал романист. Норвегия жазушылар одағының мүшесі. Одақтың әдеби кеңесі бар. Одақ мүшелерінің кем дегенде екі туындысы әдеби құндылығы бар деп танылуы керек. Оның бірнеше сериясының ішіндегі ең танымал – «Fire søsken» («Төрт бауыр») (42 кітап). Басқалары – «Opprør» («Қозғалыс») (1960-жылдардағы радикализм туралы, 7 кітап) және «Vokterne» («Қорғаушылар»), «X-Files» сияқты, жасөсперімдерге арналған 6 кітабадан тұратын ғылыми фантастика сериясы.

Баптаулары

Оның кітаптары негізінен өзінің өмірлік тәжірибесіне, сондай-ақ жан-жақты зерттеулеріне байланысты. Олар көбінесе Trøndelag аймағында, ең ірі қала Тронхеймде, кішкентай өнеркәсіптік қалаларда, ауылдық жерлерде және адам қоныстанбайтын ормандар мен таулы ландшафттарда өрбуі мүмкін. Олар шекара арқылы Швецияның кең байтал ормандарына дейін, кейде одан да алыс, Кеңес Одағы, Жапония және АҚШ сияқты елдерге дейін созылуы мүмкін.

Кейіпкерлер

Оның кітаптарының кейіпкерлерінің арасында әскери және қауіпсіздік қызметкерлері, өнеркәсіп жұмысшылары, еңбек ететін әйелдер, көбінесе жалғыз аналар, сондай-ақ шағын шаруалар мен қалалық қылмыскерлер кездеседі. Олардың көпшілігінде әйел басты рөлде болады.

Тақырыптар

Оның әңгімелері тарихи және әлеуметтік реализмді, әрі арбалы оқиғалар, жергілікті аңыздар мен ғылыми фантастика сияқты фантастикалық элементтермен үйлестіреді. Көптеген шытырман оқиғалардың тақырыбы "Қырық жылдық соғыс" дәуірінен бастау алады. Кейбіреулері шынайы қылмыстық оқиғалар, ал кейбіреулері – қиял, бірнешеуі – ұшақтар туралы ширақ оқиғалар (соның ішінде 1960 жылғы U-2 дағдарысы туралы кітап бар), ал кейбіреулері – тарихи тақырыптарға арналған деректі романдар, бір-екісі – эротикалық романдар.

Байланыстар

Оның кітаптарының көпшілігі ортақ кейіпкерлер, оқиға орындары және тақырыптар арқылы байланысты. Норвегиялық соғысқа дейінгі детектив Кнут Гриб туралы роман, кейін "Өрт Сескенде" маңызды болатын фабриканың салынуын суреттейді. Сол сериядағы кейіпкерлер "Vokterne" сериясына қатысады. Қара өлім туралы тарихи романнан таныс дін қызметкері, бірнеше ғасырдан кейін "Өрт Сескен" романында шабыт ретінде пайда болады. Бір жағынан, оларды толып жатқан мега-романның бөліктері деп қарастыруға болады.

Аңыздар

Оның алғашқы сериядан тыс кітаптарының бірі – "Ульветид" ("Қасқырлар заманы") – викинг дәуірінің соңында құл қыздың орманға қашып, қасқырлар тобына қосылуын баяндайды. Бұл оқиға жергілікті аңызға негізделген. Саяхаты барысында ол үлкен шайқастың куәсі болады және Норвегияның шалғай аймақтарында әлі де қорқыныш тудыратын, жер асты әлеміне жататын Хулдер деген табиғаттан тыс күшті әйелмен кездеседі. Роман 1030 жылы Норвегияның Олаф II-сі қаза тапқан Стиклестад шайқасын еске түсіретін Трёнделаг аймағындағы Стиклестад мұражайының дүкенінде сатылды. Кейіннен ол Норвегияның қасиетті қамқоршысы – Қасиетті Олав ретінде қадірленді, католик кезеңінде Солтүстік теңіз аймағында оған кеңінен табынушылық ететін. Устад сонымен қатар ұшатын тарелкалар туралы бірнеше ғылыми-танымдық кітап жазған.

Әлеуметтік мәселелер

Әлеуметтік мәселелер Устадтың көптеген кітаптарын жазуға түрткі болды.

Тайскертіс

Fire Søsken сериясы Tyskertøs романымен басталды (нацистік оккупация кезінде немістермен қарым-қатынас жасаған қыздарды қаралайтын сөз), онда 1945 жылы соғыс аяқталған күні неміс әскерінен баланы болған қыз туралы айтылады. Бұл кітап Норвегияда тыйым салынған тақырып болған азаттық күндерінде осы әйелдерге жасалған қуғын-сүргін туралы баяндайды. Кітап сол кезде сериядағы ең көп сатылған тұңғыш роман ретінде рекорд орнатты және ресми норвегиялық NRK арнасы үшін радиоспекльге айналдырылды. Tyskertøs романының басты кейіпкері Лена Карлсбу және оның сан алуан бауырлары мен қарындастары серияның қалған бөлігінде батырларға (немесе кейде антигеройларға) айналады. Олар Устадқа кейінірек жазылған кітаптарында көптеген құпия өмірлік оқиғаларды зерттеуге мүмкіндік берді. Ол осы тақырыпты зерттеуді жалғастырғанда, 1940 жылдардағы зорлық-зомбылыққа қатысқандарын ойлаған адамдардан өлім жанау қаупі туды.