Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көгалдық безендіру үшін шар
Lawn ornament
Аула шарлары (бақ шарлары, қарау шарлары немесе хром шарлары деп те аталады) – көгалдық безендіру үшін қойылатын, әдетте конус тәрізді керамикалық немесе металл тұғырға орнатылған айналы шар. Олардың диаметрінен бастап диаметрге дейін өзгереді, ең танымал қарау шары – . Бастапқыда қарау шарлары шыныдан жасалған, бірақ қазір тот баспайтын болаттан, акрилден, керамикадан немесе боялған шыныдан да жасалуы мүмкін. Іліп қоятын достық шарлардан немесе сиқыршы шарларынан айырмашылығы, қарау шарлары әртүрлі болады, кейбіреулері тұғырға сенімді орналасуы үшін сабаққа ие, ал басқалары біркелкі пішінде және тікелей шөпке қоюға жарамды. Ірі өлшемдерін жасауға болады, бірақ шардың ауырлығына байланысты оны тұғырға орнату қиынға соғады.
A yard globe (also known as a garden globe, gazing ball or chrome ball) is a mirrored sphere displayed as a lawn ornament, typically atop a conical ceramic or wrought iron stand. Sizes ranges from up to in diameter, with the most popular gazing ball being Gazing balls were originally made of glass, but may now be made of stainless steel, acrylic, ceramic, or stained glass. Unlike hanging friendship balls or witch balls that have a loop, gazing balls come in a variety, with some having a stem so they can securely sit in a stand, while others are more uniform in shape and can sit on grass. Larger sizes can be made but prove difficult to place on the stand due to the weight of the globe.
Тарих
Көлемді шарлар 13 ғасырда Италияның Венеция қаласында пайда болды, онда олар шебер қолөнершілердің қолымен жасалған. Баварияның патшасы Людвиг II, кейде "Ақымақ патша Людвиг" деп аталатын ол, өзінің Херренхимзее сарайын көгалданған шарлармен безендіргені айтылады; алайда, Людвиг 1885 жылы қайтыс болғаннан кейін сарай мен бақтар ешқашан аяқталған жоқ. Кейінірек, Версаль бағы үлгісінде салынған бақтар жұртшылыққа ашылды және келушілер алаңдағы шарларды көрген болуы мүмкін, бірақ Виктория дәуірі тез аяқталды. 1880-90 жылдары ағылшын пейзажының сипаты Уильям Робинсон мен Гертруда Джекиллдің жобаларымен күрт өзгерді. Ақымақ патша Людвигтің бақ безендіру саласына көп әсер еткенін айту қиын. 1930 жылдары көлемді шарларға деген қызығушылық қайта жанданды. Олар сол кезеңдегі бірқатар модернисттік бақтарда дәстүрлі күн сағатының немесе құс моншағының орталық элементі ретінде пайда болды. Осы кезеңдегі көптеген шарлар шыныдан емес, жылтыратылған металдан жасалған болуы мүмкін. Олардың танымалдылығына 1925 жылы Парижде өткен Халықаралық Сәндік Өнер және Заманауи Өнеркәсіп Көрмесінде көрсетілген модернисттік бақтың орталық нүктесі болған жарықтандырылған шардың әсері тиген болуы мүмкін. "Jardin d’Eau et de Lumière" үшбұрышты пішінде, көбінесе үшбұрышты тікбұрышты шағылыстыратын бассейндер мен гүлзарлардан тұрды. Ансамбльдің ортасында электрмен қозғалатын және іштен жарықтандырылған боялған шыны шар орналасқан. "Айна шардың жарықты шағылыстыру үшін баяу айналуы – бақ сәндеудің қанағаттанарлық әрекеті емес, түнгі клубтың әрекеті. Бірақ ол қызығушылықты оятып, күтпеген орналасу арқылы, әйтпесе тым қатаң болатын үлгіні жеңілдетеді". Басқа модернисттік бақтардың дизайны да пайда болды, олар қарапайым металл немесе шыны шарларды пайдаланды; ең танымал мысалдарға Лондон, Америка және Австралиядағы универмагтар жасаған бірнеше шатыр бақтары кірді. Көлемді шарлар арт-деко стилінің геометриялық таза сызықтарына, әсіресе 1930 және 1940 жылдардағы Streamline moderne эстетикасының бөлігі болған хроммен визуалды байланысына жақсы үйлесті. Олар көптеген адамдардың санасында 1930 жылдардағы өнертабыс ретінде қалыптасты. Кейіннен, 1950 жылдары және одан кейін көптеген адамдар оларды сәл әдемі емес деп қарады; бақша гномдарымен бірдей деңгейдегі соғыстар аралық қалалық тұрғындардың қарапайым талғамының мысалы – олар ешқашан бұрынғы мәртебесіне ие болған жоқ. ХХІ ғасырдың басынан бері американдық суретші Джефф Кунс өзінің туындыларында көлемді шарларды жиі пайдаланады.
Gazing balls originated in 13th century Venice, Italy, where they were hand blown by skilled craftsmen. King Ludwig II of Bavaria, sometimes referred to as Mad King Ludwig, is said to have adorned his Herrenchiemsee palace with lawn balls; however, the palace and gardens were never finished after Ludwig died in 1885. Sometime later the gardens, based on Versailles, were open to the public and visitors may have seen the lawn balls, but the Victorian period was quickly coming to an end. By the 1880s and 90s the nature of English landscape was changing dramatically with William Robinson's and Gertrude Jekyll's designs. It would be difficult to say that Mad King Ludwig had much influence in the area of garden ornaments. Gazing balls enjoyed a brief resurgence in popularity in the 1930s. They appear in a number of modernistic gardens of the period as a variation on the traditional sundial or birdbath centrepiece. Many of them from this period may have been made in polished metal rather than glass. Their popularity was probably influenced by the illuminated glass globe which was the central focal point of the modernist garden shown at the Exposition Internationale des Arts Decoratifs et Industriels Modernes, Paris, in 1925. The "Jardin d’Eau et de Lumière" was triangular in shape, largely consisting of tiered triangular reflecting pools and planting beds. At the center of the ensemble was an electrically propelled and internally illuminated sphere of stained glass. "The mirror globe turning slowly to reflect lights is rather a night club trick than a serious attempt at garden decoration. But it is completely successful in focusing the interest and relieving, by its unexpected location, what would otherwise be an altogether stiff pattern." Other modernist garden designs followed, using plain metal or glass mirror globes; notable examples included several roof top gardens developed by Department Stores in London, America and Australia. The gazing ball suited the geometric clean lines of the Art Deco style especially the visual connection with the chrome plating which was part of the Streamline moderne aesthetic of the 1930s and 1940s – so much so in fact that they became identified in many people's minds as an invention of the 1930s. Subsequently, many people in the 1950s and afterwards viewed them as a bit tacky; an example of prosaic suburban taste of the interwar period on a level with garden gnomes – they have never quite regained status. Since the early 21st century, the American artist Jeff Koons has frequently incorporated gazing balls in his artworks.