Кіріспе

Генерал (айтылуы) – поляк тіліндегі генерал шенінің жалпы атауы. Тар мағынада, ол 2002 жылдың 15 тамызында енгізілген төрт жұлдызды генерал шеніні білдіреді (бұрынғы generał armii – армия генералы). Польша армиясының ең жоғары шені – Польша маршалы бейбіт уақытта қолданылмайды, сондықтан Генерал ең жоғары шен болып табылады. Шеннің белгілері – wężyk generalski (айтылуы), яғни «генералдың толқынды сызығы» және рогатьевка бас киімінде, форманың жеңінде, сондай-ақ далалық форманың кеуде қалтасының үстінде орналасқан төрт жұлдыз.

Өмірбаян

Польшаның әскери дәстүрінде ең жоғары шен әрқашан Польша маршалы шені болды, одан төмен үш генерал шені қарастырылды. Дегенмен, бұл жүйе Варшава шарты және НАТО армияларында қолданылатын басқа шендік белгілер жүйесінен едәуір өзгешеленді. Төрт жұлдызды генерал шенінің болмауына байланысты, поляк шендері көбінесе атауынан жоғары дәрежеде болды. Мысалы, Генерал бригады шені атауынан көрінетіндей бригадир генерал емес, генерал-майорға тең болды. 1954 жылы Польша армиясы Варшава шартының (немесе, дәлірек айтқанда, Қызыл Армияның) құрылымымен біріктірілген кезде, советтік Армия генералының (Генерал армии) тікелей үлгісі бойынша generał armii (Армия генералы) жаңа шені енгізілді. Алайда, Иосиф Сталиннің қайтысынан және Польшада сталинизмнің аяқталуынан кейін, генерал-офицерлер шенінің құрылымы соғысқа дейінгідей қалпына келді. 1981 жылы генерал Войцех Ярузельский (сол кезде Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының бірінші хатшысы, Премьер-министр және Ұлттық қорғаныс министрі) армия генералы шенін қайта енгізді. Ол жаңадан енгізілген шенді алған жалғыз адам болды және Мариан Спихалскидің қайтысынан кейін Польша маршалы шеніне өте алмағандықтан, ол «жалған маршал» ретінде қарастырылды. 1995 жылы бұл шен тағы да жойылды; соңғы НАТО-ға дейінгі генералдар Ярузельский және генерал Флориан Сивицки болды, олар екеуі де 2010 жылдардың басында қайтыс болды. Алайда, Польшаның 1999 жылы НАТО құрылымына кіргенімен, поляк шендік жүйесін ағылшын тілді елдердің (әсіресе, АҚШ-тың) шендік жүйесімен біріктіру қажеттігі туындады. Сондықтан генерал шені қайта енгізілді. Польша маршалы шені «соғыс уақытындағы» шен болып қала береді, ол соғыс кезінде бас штаб бастығына немесе жеңісті әскери науқаннан кейін сәтті әскери қолбасшыға беріледі.