Кіріспе
Солтүстік-батыс Калифорниядағы американдық түпкілікті халық, АҚШ. Иль-Ривер Атапаскандары құрамына Вайлаки, Лассик, Нонгалт және Синкион (Синкин) тайпалары кіреді. Бұл тайпалар дәстүрлі түрде қазіргі Мендосино, Тринити және Гумбольдт округтерінде, сондай-ақ солтүстік-батыс Калифорниядағы Иль-Ривер және Ван-Дюзен өзендерінің жанында қоныстанған. Олар Аляскада, Канаданың батысында және АҚШ-тың оңтүстік-батысында кең таралған Атапаска тілдер отбасының Тынық мұхиты жағалауындағы Атапаска тобына жататын Вайлаки тілінің диалектілерін қолданады. Иль-Ривер Атапаскандарының жанындағы басқа туысқан тайпаларға солтүстіктегі Хупа-Уилкут-Чилула, батыстағы жағалаудағы Маттоле және оңтүстіктегі Като кірді. Уилкут, Нонгалт және Лассик тайпалары 1860 жылдардағы Бозтөбе соғысы кезінде жаппай қырылды. Кейбір Вайлаки тайпасының өкілдері Round Valley Indian Tribes тізімінде тіркелген мүшелер болып табылады.
The Eel River Athapaskans include the Wailaki, Lassik, Nongatl, and Sinkyone (Sinkine) groups of Native Americans that traditionally live in present day Mendocino, Trinity, and Humboldt counties on or near the Eel River and Van Duzen River of northwestern California. These groups speak dialects of the Wailaki language belonging to the Pacific Coast Athapaskan group of the Athapaskan language family which is prominently represented in Alaska, western Canada, and the southwestern U. S. Other related Athapaskan groups neighboring the Eel River Athapaskans included the Hupa Whilkut Chilula to the north, the Mattole on the coast to the west, and the Kato to the south. The Whilkut, Nongatl and Lassik were essentially annihilated during the Bald Hills War in the 1860s. Some Wailaki people are registered members of Round Valley Indian Tribes.
Нонгаль
Нонгатль (хупа тілінде "оңтүстіктегі атапаскан" деген мағынаны білдіреді) дәстүрлі түрде Ван Дузен өзенінің аймағында, оның Иль өзеніне құятын жерінен бастап Динсмор, Калифорния жанындағы бастауына дейін, сондай-ақ Ягер Крик және Лараби Крик бойында мекен еткен (Эльсасер 1978; Голла 2011). Оларда кем дегенде 35 ауыл болған.
Лассик
Лассиктер (олардың соңғы басшысының аты Лас'сик) шамамен 20 ауылға ие болды және негізгі Иль өзенінің Кэкавака сағасына дейінгі бөлігін, оның шығыс салалары Ван Дюзен өзені, Лараби және Доббин арналарын, сондай-ақ Солтүстік Иль өзенінің бастауын және Мад өзенінің алабын мекендеді. Олардың солтүстікке қарайғы көршілері Мад өзені мен Редвуд өзені аңғарындағы Вилкут тайпасы, шығысқа қарай – Оңтүстік Форк Тринити өзенінің Винту тайпасы, оңтүстікке қарай – Вайлаки тайпасы болды, олар Кэкавака өзенімен бөлінген. Батысқа қарай Иль өзенінің Оңтүстік саласында Синкион (Синкин) тайпасы тұрды. Олардың диалектісі морфологиялық құрылымы жағынан Хупа тіліне, дыбысталуы жағынан Вайлаки тіліне ұқсас. Олардың көп бөлігі ақ адамдар олардың жерін басып алған алғашқы жылдары қаза тапты, олардың басына сыйлық белгіленді және құлдарға сатылатын балалардың тасымалы пайдалы әрі шексіз болды. Олардың бірнеше отбасы әлі де бұрынғы қоныстарының жанында тұрып жатыр.
Синкион (синкине)
Синкион тайпасы, шамамен 70 ауылдан тұрады, Иль өзені мен Оңтүстік Иль өзенінің жағалауындағы жерлерді, сондай-ақ Испандық жазығынан оңтүстіске қарай жағалаудың бір бөлігін мекендеген.
Этноботаника
Уайлакилер Carex өсімдігінің түбірін және жапырақтарын себеттерге тоқиды, ал жапырақтарынан төсеніштер тоқиды.
Халық саны
Калифорниядағы көптеген жергілікті тайпалардың байланысқа дейінгі санына қатысты бағалаулар көптеген жағдайларда айтарлықтай өзгеше болды. (Калифорнияның жергілікті халқының санына қараңыз). Альфред Л. Кробер (1925:883) 1770 жылы Нонгатл, Синкион және Лассик тайпаларының саны 2000 адам, ал Вайлаки тайпасының саны 1000 адам деп ұсынды. Шербёрн Ф. Кук (1976) Нонгатл, Синкион, Лассик, Вайлаки, Маттоле және Като тайпаларының барлығы 4700 адамды құрады деп болжады. Мартин А. Баумхофф (1958) аборигендердің санын Нонгатл тайпасы үшін 2325, Синкион тайпасы үшін 4221, Лассик тайпасы үшін 1411 және Вайлаки тайпасы үшін 2760 деп есептеді, яғни төрт Ил өзені атапаскандық тайпасының саны барлығы 10 717 адамды құрады. Кробер 1910 жылы Нонгатл, Синкион және Лассик тайпаларының біріккен саны 100 адам, ал Вайлаки тайпасының саны 200 адам екендігін бағалады. Бүгінде кейбір Вайлаки халқы Калифорниядағы Скоттс-Вэлли Помо үндістері тобына, Винтун Вайлаки үндістерінің Гриндстоун үндістік ранчосына және Раунд-Вэлли резервациясының Дөңгелек аңғарлық үнді тайпаларына (бұрынғы: Ковело үндістік қауымдастығы Юки, Вайлаки, Конкоу, Кіші көл Помо, Номлаки және Пит-Ривер халықтары) тіркелген.