Кіріспе

1964 жылы Джордж Ситонның түсірген «36 сағат» – 1964 жылғы американдық соғыс триллері. Бұл фильмді Джордж Ситон Карл К. Хитлман мен Луис Вэнс жазған әңгіме бойынша режиссерлік етіп, түсірген. Фильмнің негізі Роальд Дальдің 1944 жылғы «Иттен сақ бол» деген қысқа әңгімесі. Басты рөлдерде Джеймс Гарнер, Ева Мари Сент, Род Тейлор және Вернер Петерс ойнаған. Сюжет бойынша, нацистік Германия армиясының дәрігері американдық әскери барлау офицерінен құпия ақпарат алу үшін, оны 1950 жыл болғаны және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаны туралы сендіруге тырысады.

Сюжет

Генерал Эйзенхауэрдің Нормандияға шабуыл туралы соңғы брифингіне қатысқаннан кейін, АҚШ армиясының майоры Джефф Пайк 1944 жылдың 1 маусымында Лиссабонға, Португалияға, нацистердің Кале-де-Пасқа шабуыл күтетінін растау үшін хабаршымен кездесуге жіберіледі. Ол Германияға әкетіледі. Пайк АҚШ армиясының ауруханасына ұқсас жерде оянады. Шашы ақ, оқу үшін көзілдірік керек. Оған 1950 жылдың мамыр айы екенін және соғыстан кейінгі Германияда екенін айтады. Психиатр майор Уолтер Гербердің айтуынша, Лиссабонда азапталғаннан бері Пайк амнезияға ұшырап жатыр. Ол Пайкке, оның жадтағы бұғатталған естеліктері үнемі қайта оралатынын, Лиссабонға дейінгі оқиғаларды еске түсіру терапиясының көмегімен және содан кейін жадтағы бос орынға қарай жылжу арқылы оған көмектесетінін түсіндіреді. АҚШ армиясының джиптері мен формалары, бейсбол, жалған хаттар, газеттер мен радио хабарламалары сияқты түрлі заттар Пайкке 1950 жыл екеніне және ол американдықтардың арасында екеніне сендіру үшін қолданылады. Оған немiс медбикесі, бейжай Анна Хедлер көмектеседі. Пайк алданып қалады. "Терапия" барысында ол басып озған тыңдаушыларына шабуыл жоспарларының маңызды бөлшектерін, соның ішінде 5 маусымдағы жерін және күнін айтады. Пайк Лиссабонға кеткен күні алған көрінбейтін қағаз кесігін байқағанда, ол алданып қалғанын түсінеді. Ол "америкалық" сарбазды немiсше рефлекстік түрде назар аударуға мәжбүрлеп, осыны растайды. Ол Аннамен бетпе-бет келеді, ол 1944 жылдың 2 маусымы екенін мойындайды. Ол концлагерден медбике болғандықтан және ағылшын тілінде сөйлей білгендіктен шақырылған. Пайк Аннаға Герберге оның жоспарды білгенін айтуын бұйырады, ал ол қашуға әлсіз тырысады. Тезірек ұсталған ол, қағаз кесігінен кейін оянғаннан кейін не болғанын түсінгенін айтады. Гербер оған сенбейді. Алайда екі күндік тергеуден кейін Пайк пен Анна СС офицері Шакті, ол бұл алдаудың жұмыс істейтініне ешқашан сенбегенін, көндіреді. Шак шабуылдың Кале-де-Пасқа болатынына сенімді. Гербер, бірақ Пайк пен Аннаның бөлмесіндегі сағатты алға жылдырады, осылайша олар 5 маусым таңы болғанын ойлайды, содан кейін немiстер Нормандияда таңқалғанын жариялайды. Пайк сақтығын төмендетіп, оны растайды. Гербер шұғыл хабарлама жібереді, бірақ 5 маусымдағы ауа райы нашар болғандықтан Эйзенхауэр шабуылды бір күнге кейінге шегереді (осылай да болды). 5 маусымның ортасына қарай Гербердің беделіне күмән туады және Шак оны тұтқындауға бұйрық береді. Гербер Шактың өз қатесін жасыру үшін оларды өлтіретінін біледі, содан кейін одақтастар Нормандияға қонды. Гербер Анна мен Пайкқа қашуға көмектеседі, Пайктан амнезия туралы оның жаңа зерттеулерін өзімен алып кетуін сұрайды. Келесі күні таңертең шабуыл басталғанда, ол келгенде Шакке күліп, ол у ішіп, Шакты жоюы мүмкін екенін айтады. Шак қашып кеткендерді өз бетінше қуалайды, әскерді күтуге асықпайды. Жұбайлар жергілікті пасторға қашады, Пайк оның құлаған RAF ұшқыштарының Швейцарияға қашуына көмектескенін біледі. Пастор үйде жоқ, бірақ оның үй шаруасын жүргізушісі Эльза оларды жемқорлықпен әрекет ететін неміс шекара күзетшісі, сержант Эрнст Фурзенмен таныстырады. Пайк пен Анна оны шекарадан өткізу үшін сағатын және жүзіктерін береді. Фурзен Эльзаға бір жүзікті сыйлайды. Шак Фурзен мен жұбайлар шекараға кеткеннен кейін пастордың үйіне келеді, ол Аннаның сақинасын Эльзаның саусағында таниды және олар қайда кеткенін білуге мәжбүрлейді. Шак шекарада оларды ұстайды, бірақ Фурзен оны атып, оның денесін қашып баруға тырысқанда өлтірілгендей етіп жасайды. Швейцарияда Пайк пен Аннаны бөлек машиналарға отырғызады. Анна айырылысқанда жылайды, жылдар бойы бірінші рет эмоцияларын көрсетеді.

Актерлік құрам

Сонымен қатар, Джеймс Духан әлі бір жыл бойы «Жұлдыздар жолы» телесериалында Монтгомери «Скотти» Скотт рөліне дайындалып жүрген кезінде, полковник Маклиннің кеңсе қызметкері – Бишп рөлінде эпизодтық, тізімге енбеген рөлде пайда болады.

Өндіріс

Фильмнің көп бөлігі Йосемити ұлттық паркінде түсірілді. Сыртқы түсірілімдер Йосемити ұлттық паркінің кіреберісі жанындағы Вавона қонақ үйінде жүзеге асырылды.

Сыни

36 сағат шығарлысы алғашқыда көбінесе жағымды пікірлерге ие болды.

Ішкі тексерулер

"The New Yorker" журналы фильмді "таңғажайып триллер" деп атады және Гарнер, Сент және Тейлордың "өте қисынсыз рөлдерде сенімді" болғандары үшін мақтады. New York Daily News газетінің журналисі Кейт Кэмерон фильмге толық төрт жұлдыздық баға берді және "сюжет экранда шеберлікпен және сенімді түрде жасалған, ал барлау операциясының қызықтылығы немістердің тұтқынды миын жуу үшін қолда бар шектеулі уақытымен күшейтілген, олар оның өмірінің алты жылын жойған амнезияның бір түріне сендіруге тырысады" деді. Mae Tinee псевдонимімен жазған бір пайдаланушы "әсіресе сюжет тым күрделі, Ева Мари Сент, бұрынғы концлагерь тұтқыны, және Род Тейлор, психиатр ретінде, өздерінің жақсы сезімдерімен күреседі; ал ашкөз сатқын финалда ұятты клоундық көрсетеді. Дегенмен, бұл орташа деңгейде жақсы оқиға" деді. Los Angeles Times газетінің тілшісі Филип К. Шеуэр "көргендер алдын ала әуенді біледі, сондықтан мен көп ашпаймын. Осы уақытқа дейін фильм қызықты, кейін де қызықты, бірақ ескіше Хичкок стиліндегі мелодраманың көптеген қиындықтары бар, сондықтан неміс иірімшегінен де көп бұрылыстар бар. Бірақ тіпті ол өзінің игілігі үшін тым ақылды болып кетсе де, немесе кем дегенде сенімділік үшін, ол әлі де фильмдердің мәні болып табылады". "Philadelphia Inquirer" газетінің Генри Т. Мёрдок "ақылды Перлберг Ситон командасы өз көрермендерімен әділ ойнайды және маңызды меңзеуін тікелей көзге түсетін жерге қояды. Осы меңзеуді ұққаннан кейін стратегия анық болуы керек. Sandra Saunders "Philadelphia Daily News" газетінде "көргендердің барлық мәліметтерді басынан білуіне байланысты ерекше жағдайдың толық әсері әлсірейді. Дегенмен, шиеленіс пен күмән Гарнер бейкүнә тұзаққа түскенде, алданып қалғанын байқағанда және нацистерді жаңылыстыру үшін өзінің "ойынын" бастағанда үнемі артады. Гарнердің экрандық комедияға деген шеберлігі жақсы таныс, ол да америкалық офицердің қиын рөлінде өте жақсы ойнайды. Тейлор да неміс дәрігер ретінде әсерлі, ол өз табиғи сезімдері мен елге деген адалдығы арасында қысымда қалады". Louis Cook "Detroit Free Press" газетінен "біраз уақыттан кейін '36 сағат' өзінің минуттарын телеграфпен жібере бастайды, бірақ содан да қызықты болып қалады. Актерлер оқиғаның қалай аяқталарын айта бастағанға дейін, фильмде өте көп ойлап тапқандық бар". Louis R. Cedrone, кіші "Baltimore Evening Sun" газетінде "жартысы аяқталғанда және әуен өзінің мағынасын жоғалтқанда, '36 сағат' жай ғана тыңшы драмаға айналады, бірақ олар жақсы ойнайды". Myles Standish "St. Louis Post Dispatch" газетінде фильмді "ерекше және қызықты [тыңшы мелодрамасы], фантастикалық тыңшылық сюжеті және ақыл-ойдың қызықты дуэлі" деп атады. Ол былай деп атап өтті: San Francisco Examiner газетінің Stanley Eichelbaum 36 сағатты "күшті, шиеленісті және қызықты күмәнді фильм" деп сипаттады, ал The Boston Globe газетінің Marjorie Adams "көптеген адамдар 'Қалпына келтірілген сатқын' және 'Токо Ридің көпірлері' фильмдерін жасаған адамдардан күткен нәрсеге сай келеді, өйткені ол тез әрекет ету, қызықты кейіпкерлерді сомдау және логикалық қорытындымен айналысады. Бұл - кейіпкерлер екіұшты емес, шынайы кейіпкерлер болатын кино. Сіз ешқашан майор Джефферсон Пайк секілді батыл бола алмайтыныңызды білесіз, бірақ соған қарамастан, сіз сондай болғыңыз келеді". The Pittsburgh Press газетінің тілшісі Thomas Blakely фильм "көп жағдайда әрекет пен күмәнмен толы" және "онда көптеген жақсы ойнаған актерлер бар" деді. Pittsburgh Post Gazette газетінің Lee McInerney жазды: "Бірақ сыншы B. A. Buffalo Evening News газетінде "36 сағат" фильміндегі Paramount фильміндегі күмән сіздің логикалық сезіміңізді бірінші тоқтатуыңызға байланысты. Бұл, ең бастысы, қашып құтылу фильмі (Сізге қазіргі заманғы түрлі соғыстардан құтылу, ал Джеймс Гарнер нацистерден құтылу мүмкіндігін береді), егер сіз бұл туралы қызық болып, ақылға көнсеңіз, сіз барлық қызықты жоғалтасыз, ал көп нәрсе бар". The Cincinnati Enquirer газетінің Henry S. Humphreys оны "орташадан жақсы тыңшы триллері" деп атаса, The Cincinnati Post газетінің Dale Stevens "сюжеттің ұзақтығы аяқталады. Гарнер драмалық актер ретінде әлсіз, тақырыпты күрделі етіп көрсеткен кезде ол өзінің комедиялық тәсілдеріне сүйенеді. Дегенмен, фильмде әсерлі сәттер де бар, сондай-ақ, СС-дің омыртқасыз адамы жақсы сомдалған". Connie Richards "The Commercial Appeal" газетінде фильмнің тұжырымдамасы "қағазда нашар көрінуі мүмкін, бірақ ол Джеймс Гарнердің таңғалған офицер, Род Тейлордың америкалық нацистік психиатр және Ева Мари [Сент] -тің әсерлі серіктесі ретінде экраннан қорқынышты болып көрінеді". Edwin Howard "Memphis Press Scimitar" газетінде "әрбір оқиғаны айтудың шексіз көптеген жолдары бар, және мен режиссер-сценарист Джордж Ситонның '36 сағатты' айтудың дұрыс жолын таңдағанына сенімді емеспін" деп жазды, сондай-ақ: Charles Moore "Atlanta Constitution" газетінде оны "тағы бір әдеттегі 'қашу' фильмі" деп атады, бірақ Sam F. Lucchese "Atlanta Journal" газетінде оны "жоғары сапалы фильм" деп сипаттады. William J. Nazzaro "The Arizona Republic" газетінде фильмді "жақсы сомдалған, тыңшылықпен айналысатын мелодрама, 1941 жылы Еуропаға одақтас әскерлерінің шабуылына дейінгі кезеңдегі оқиға" деп атады. "Бұл Перлберг Ситон туындысы әдеттегідей халықтың талғамына мойын бұрса да, '36 сағат' фильмді әрекетке құштарларға қызықты болады. Біздің бөлімнің басты ескертуі - күмәннің соңына дейін жетпегендігі және шынайылықтың әсерін бұзуға рұхсат етілгендігі. Бірақ Голливудтың фильмін жасаудың мысалы ретінде, бұл орташадан екі-үш есе жақсы". William Mootz "The Courier Journal" газетінде фильмді "триллерді әдемі және жылдам жасауды ұнататын жанкүйерлерге ұсынады" деді. Giles M. Fowler "The Kansas City Star" газетінде фильмді "құрастырылған және жақсы жасалған, ең күмәнді көрерменді де қызықтырып ұстайтын нәрсе" деп атады. Emmett Weaver "Birmingham Post Herald" газетінде оны "қызықты мелодрама" және "жоғары сапалы экрандық тартымдылық" деп сипаттады. Jean Walrath "Democrat and Chronicle" газетінде "оған сену үшін жасалмаған (немесе біреу ақылдан безген), бірақ оның барысында көрермендер тым қызығушылық танытып, оған мән бермейді" деді. George Bourke "The Miami Herald" газетінде фильм "ерекше бұрылыспен тыңшылық күмәнді драмадағы минуттарды қызықты қарқынмен тікелей көрсетеді" деді. Brainard Hall "The Journal Herald" газетінде фильм "күмәнді және жақсы ойналған" деді. The New York Times газетінің сыншысы Bosley Crowther "Бұл суреттегі ашулы нәрсе - сюжетті жүзеге асыру үшін жасалған дайындық тым жылдам және жасанды, тым тез және әдемі жасалған. Джордж Ситон осы үлкен алдауды мұқият жасағанмен және оның қабілетті актерлері оны сенімділікпен ойнағанмен, ол өте жасанды көрінеді және идея өте театрлық, сондықтан бүкіл нәрсе қызықсыз көрінеді". Вашингтонда James O'Neill, Jr. "The Washington Daily News" газетінде "Гарнердің өте жақсы ойнағанын" мақтады және "фильмді де режиссерлық еткен Джордж Ситон өте күрделі және сауатты сценарий жазды, бірақ оның сюжеті соңғы бөлігінде жай ғана мыл сабындай болып көрінеді. Бұл жерде сюжеттің екі сағатқа жететіндей емес, және кейбір монтаж осы оқиғаның жарқын тұстарын және оның шынайылығын жақсы көрсетуге көмектесер еді" деді. Балтиморда, Мэриленд штатында R. H. Gardner "The Sun" газетінде "36 сағаттың" бірінші жартысы соншалықты қызықты, сценарийші Джордж Ситонның өзінің оқиғасын стандартты тыңшы мелодрамасына айналдырмауына өкініш білдірмейсіз" деп жазды. Will Jones "The Minneapolis Tribune" газетінде "бір кезде Дальдің идеясы айналасындағы психологиялық мысық пен тышқан ойыны..." деді.

Халықаралық шолулар

Дик Ричардс Daily Mirror басылымынан: "Фильм '36 сағат' (Империя, А) – бұл шиеленісті, мысық пен тышқанды қууға ұқсайтын ойын, соғыс жылдары әскери барлау қызметінде болғандар үшін кейбір кемшіліктері болуы мүмкін. Бірақ көптеген көрермендер оны қызықты да тартымды екі сағаттық шара деп табады, өйткені олар тартымды зияткерлік күресті тамашалайды." Патрик Гиббс The Daily Telegraph газетінде фильмге жағымсыз пікір білдірді, оның ойынша сюжет фильмге қарағанда баспаға арналған, ал Ситонның режиссерлік шешімдері оны шынайы емес етеді. Лондон Evening Standard газетінің тілшісі Александр Уокер фильмді сақтықпен қарсы алды, "Ситонның режиссерлігі идеяның өзіне лайықты өткір емес, ал немістер стереотиптік нацистер бейнесінде көрінеді" деді, бірақ "күшті шиеленіс бар және немістердің тұтқынға соғыстың қалай аяқталғаны туралы айтқанда Гитлерге қарсы қастандық жоспары туралы ойтартатыны жақсы ирония тудырады." Австралиялық The Age газетінің тілшісі Колин Беннетт бұл фильмді "таң қалдыратын епті соғыс триллері" деп сипаттады.

Джеймс Гарнердің пікірлері

Гарнер өзінің естеліктерінде "фильм сәтті болмайды, себебі кернеу жоқ; барлығы нақты өмірде D-Day операциясының сәтті аяқталғанын және біз соғысты жеңгенімізді білді" деп жазды, бірақ ол Сент пен Джордж Ситонмен жұмыс істеуден ләззат алды.

Өмірбаян

Баннердің "36 сағат" фильміндегі комедиялық рөлі, оның жеңіл мінезді неміс солдаты, тұтқын лагерінің күзетшісі сержанты Ханс Шульц телесериал "Хоганның батырлары" (1965–71) үшін үлгі болды. Қызыққа, Сиг Руман да Уильям Холденнің "Сталаг 17" (1953) көркем фильмінде дәл осындай тұтқын лагерінің күзетшісі, сержант Шюльц рөлін ойнаған.

Қайта жасау

Фильм 1989 жылы Корбин Бернсен бас рөлде ойнаған «Breaking Point» телефильмі түрінде қайта түсірілді.