Кіріспе

Льюис және Кларк көлі – АҚШ-тың Небраска және Оңтүстік Дакота штаттарының шекарасында орналасқан, Миссури өзеніндегі 31 400 акр (130 км²) ауданындағы су қоймасы. Көлдің ұзындығы шамамен 25 миль (40 км), жағалау сызығы 90 миль (145 км) асады, ал ең терең жері 45 фут (14 м). Көл Гавинс Пойнт бөгетімен тоқтатылған және АҚШ Әскери инженерлік корпусының Омаха округі басқаруында.

Тарих

Миссури өзені аңғарының аймағы ежелгі американдық тайпалар, пионерлер және өзен арқылы көліктесудің қолайлылығы мен мол ресурстарға байланысты аймаққа келген басқа да қоныс терушілермен байланысты тарихқа толы. Льюис және Кларк көлі Льюис және Кларк экспедициясының саяхатшылары Мериуэтер Льюис және Уильям Кларктың құрметіне аталған. Көл Льюис және Кларк ұлттық тарихи жолы бойында орналасқан. Аймақтағы археологиялық жазбалар шамамен б.з.д. 3000-5000 жылдарға дейін жетеді. Көне тас дәуірінің (Archaic Period) адамдары Миссури аңғарына құятын шағын салалардың бойында өмір сүрген. Кейіннен, Ағаш дәуірінің (Woodland Period) адамдары (б.з.д. 500 – 1000 ж.) осы аймақта тұрды. Жақындағы тұрғындарға Понка, Янктон Сиу және Омаха тайпалары 18-19 ғасырлардың соңында кірді. Миннесота Санти Сиу тайпасы 1800 жылдардың ортасында өзен жағалауына келді және осы аймақта қалды. 1804 жылы, Тынық мұхитына қарай Миссури өзенімен саяхат жасағанда, Льюис пен Кларк Калумет Блафтың төменгі жағындағы жерде Янктон Сиу тайпасымен үлкен кеңеске қатысты. Бұл маңызды кездесу олардың өзенмен жоғары қарай жасаған саяхатында Сиу тайпасымен алғашқы кездесу болды. 1874 жылы Аустриядан қуылған меннониттер қозғалысының бір тармағы – хуттерлердің Бон-Хомме колониясы Льюис және Кларк көлінің солтүстік жағалауына қоныстанды. Олар Оңтүстік Дакотадағы және АҚШ-тағы алғашқы хуттер колониясы болып табылады. Колония дәстүрлі ұжымдық өмір салтын сақтайды. Көл 1957 жылы өзен аңғарындағы Гавинс Пойнт бөгетінің құрылысы аяқталғаннан кейін суға толды.

Орналасқан жері

Көл – Миссури өзенінің су қоймасы, ол Миссури өзенінің Миссисипи өзенімен қосылатын жерінен шамамен 811.1 миль (1305 км) ағысқа қарсы орналасқан. Көл Небраска штатының Седар және Нокс округтерінде, сондай-ақ Оңтүстік Дакота штатының Бон-Хомм және Янктон округтерінде жатыр. Янктон көлі Гавинс Пойнт бөгетінен тікелей төмен ағысқа қарай орналасқан. Санти Сиу қорығы Нокс округінің оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Көл Оңтүстік Дакота штатының Янктон қаласынан шамамен 4 миль (6 км) батысқа қарай немесе ағысқа қарсы жаққа орналасқан.

Льюис және Кларк қонақ орталығы

Льюис және Кларк келушілер орталығы Гавинс Пойнт бөгетінің оңтүстігінде, Калумет-Блаф үстінде орналасқан. Одан Льюис және Кларк көлі, Янктон көлі және бөгеттің төменгі жағындағы Миссури өзені көрінісі ашылады. Келушілер орталығы Мемориал күнінің соңғы демалысынан бастап Еңбек күнінің соңғы демалысына дейін күн сайын, ал жылдың қалған уақытында жұмыс күндері ашық. Орталық Миссури өзені бассейнінің тарихын, соның ішінде жергілікті американдықтарды, пионерлерді, Льюис және Кларк экспедициясын (аталған аймақтан өткен), жергілікті жануарлар дүниесін және аймақтағы Инженерлер корпусының тарихын түсіндіреді. Театрда Льюис және Кларк экспедициясы, Гавинс Пойнт бөгетінің құрылысы және Миссури өзені аймағының табиғи тарихы туралы оқулық бейнематериалдар көрсетіледі. Кітап дүкенінде оқулық кітаптар, бейнефильмдер және басқа да тауарлар сатылады. Келушілер орталығы, әсіресе қыс айларында, бөгеттің төменгі жағындағы Миссури өзенінде кездесетін американдық аққабақ бүркітін көруге болатын орын ретінде танымал. Орталықты АҚШ Инженерлік корпусының парк рейнджерлері басқарады және олар Гавинс Пойнт бөгеті мен электр стансасына экскурсиялар ұйымдастырады.

Саябақтар мен демалыс

Льюис және Кларк көлі - Орта Батыста кемпинг, су спорты, жаяу серуен, құстарды қадағалау, аң аулау, балық аулау, жүзу және велосипедпен жүру үшін өте танымал аймақтық туристік орын. Көлге жыл сайынғы орташа келушілер саны бір миллионнан асып түседі. Көл маңындағы көптеген демалыс аймақтары қайық түсіруге арналған пандустар, мариналар, кемпингтер және күндізгі демалыс орындарымен жабдықталған. Көлдің жоғарғы бөліктері Миссури өзенінің көшпенді жолы бойындағы су құстарын тамашалауға және аң аулауға мүмкіндік беретін өте қолайлы орын ретінде белгілі. Көлден төмен ағысында Миссури Ұлттық Рекреациялық Өзенінің (МҰРӨ) 59 шақырымдық бөлігі орналасқан, ол бөгеттен шығысқа қарай Понка мемлекеттік саябағына дейін созылады, ал көлден жоғары ағысында МҰРӨ-нің 39 шақырымдық бөлігі батысқа қарай Форт-Рэндалл бөгетіне дейін созылады.

Балық, жануарлар дүниесі және табиғи ресурстар

Көлдегі және оның айналасындағы табиғи ресурстар мен мемлекеттік жерлерді АҚШ Армиясының инженерлер корпусы, Небраска ойын және саябақтар комиссиясы және Оңтүстік Дакотаның ойын, балық және саябақтар департаменті бірлесіп басқарады. Көлдің айналасындағы көп тараған аң түрлеріне аққұйрықты бұғы, жабайы түйеқұс, көптеген су құстары, фазан, мақтақұйрықты қоян, қарақұйрық кептер және үйрек жатады. Америкалық ақбас бүркіт көбінесе бөгет пен көлдің айналасында, әсіресе қыс айларында кездеседі. Әр қаңтарда Льюис және Кларк келушілер орталығы "Ақбас бүркіт күндері" атты тірі құстар көрсетіліміне арналған шара өткізеді, ол келушілердің арасында танымал. Көлде кездесетін балық түрлері: шабақ, солтүстік шортан, сарғала, күнбалық, сары шабақ, қара шаян, қара бұқа балық, каналды сома және кіші ауызды балық. Гавинс Пойнт бөгетінің астында балық аулау өте танымал, әсіресе қазан айындағы жылдық палтус балық аулау маусымы және маусым айындағы садақпен балық аулау. Бөгеттің төменгі жағындағы "Балық аулау қабырғасы" жыл бойы балық аулауға ыңғайлы, себебі бөгет қыс айларында өзенді мұздан таза ұстайды. АҚШ Армиясының инженерлер корпусы және АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі көл мен өзендегі қауіп төнген және жойылып бара жатқан түрлерді бақылайды және басқарады. Мазақтау, кішкентай шағала және құмқұйрық сияқты түрлерге ерекше мән беріледі. Корпустың Миссури өзенін жаңарту бағдарламасы деп аталатын бөлімшесі осы түрлерді бақылап, Миссури өзенін бөгет салу және арнаны өзгерту салдарынан жоғалған табиғи ортаны қалпына келтіруге көмектеседі. Гавинс Пойнт ұлттық балық шаруашылығы көлдің төменгі ағысында орналасқан.

Қазіргі уақытта көлдегі мәселелер

Көңіл көтеру, жануарлар дүниесі және басқа да мәселелерге әсер ететін бірнеше мәселе бар. 2014 жылы көлде зебра мидиясы – суға енгізілген инвазивті мидия табылғаннан кейін су қоймасын және Гавинс Пойнт бөгетінен төмен ағатын Миссури өзенін қамтыды. Льюис және Кларк көлі тұнбалану мен лайлану мәселелеріне байланысты айтарлықтай өзгеріске ұшырады, бұл су бетінің жалпы ауданын, су сақтау сыйымдылығын және демалыс мүмкіндіктерін азайтуда. Миссури және Ниобрара өзендерімен әкелінетін шөгінділер бөгеттің арқасында су қоймасында тоқтатылып, табиғи өзен ағысын баяулатады. Зерттеулерге сәйкес, жыл сайын шамамен 5,1 миллион тонна шөгінді көлге жиналады, бұл көлдің батыс жағындағы дельта аймағының кеңеюіне себеп болады. Шөгінділердің шамамен 60% Ниобрара өзені арқылы Небраска құмды тауларынан келеді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, көлдің жалпы бетінің шамамен 30% тұнбаланудың нәтижесінде азайды, ал кейбір болжамдарға қарағанда 2045 жылға қарай көлдің шамамен 50% тұнбаланудан азаюы мүмкін. Қазіргі таңда көлдегі лайлануды жою немесе баяулату бойынша ешқандай жоспар немесе шешім қарастырылмаған.