Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей-Швеция соғысының бір бөлігі, 1790 жылғы шайқас сол жерде.
Part of the Russo Swedish War
the 1790 battle at the same location
Свенссундтың бірінші шайқасы, сонымен қатар фин тілінің орыс нұсқасы бойынша Рохенсальмнің бірінші шайқасы деп те аталады: Руотсинсальми, 1789 жылдың 24 тамызында Балтық теңізіндегі Фин шығанағында, қазіргі Котка қаласының жанында өтті. Бұл шайқас Ресей-Швеция соғысы (1788–1790) кезінде болды.
The First Battle of Svensksund, also known as the First Battle of Rochensalm from the Russian version of the Finnish: Ruotsinsalmi, was a naval battle fought in the Gulf of Finland in the Baltic Sea, outside the present day city of Kotka, on August 24, 1789, during the Russo Swedish War (1788–1790).
Жарыс реті
Швеция флоты Свенссундта бір жеңіл, аз суға батып кететін фрегаттан, алты турумадан, бір хемемадан, үш удемадан және бір пожома архипелаг фрегатынан, жиырма зеңбірекпен қаруланған шлюптерден, төрт минометтік қайықтан, төрт зеңбірекпен қаруланған қайықтан және бес галереядан тұратын. Флотта 5000 сарбаз, сондай-ақ көмекші және көлік кемелердегі әскерлер болды. Швеция күштері жағалаудың бүкіл ұзындығын қорғау үшін шашырап орналасқан. Швецияның ашық теңіз флоты Оландта ресейлік флотты жеңе алмады және Порккала аймағынан ресейлік кемелерді ығыстыра алмады. Ресейдің жағалау флоты бір фрегаттан, сегіз шебектен, бес бригтен, үш бомба тастау кемесінен, он сегіз галереядан, жиырма тоғыз жарты галереядан, он екі зеңбірекпен қаруланған шлюптен және үш кемеден, барлығы 12000 сарбазбен, сондай-ақ көмекші кемелердегі әскерлерден тұратын. Ресейдің жағалау флотына үш фрегаттан, жеті шебектен және Иван Балле басқарған ашық теңіз флотынан екі ондаған кіші кемелерден тұратын эскадрилья көмектесті.
The Swedish fleet at Svensksund consisted of one light, shallow draft, frigate, six turumas, one hemmema, three udemas, and one pojoma archipelago frigate, with twenty gun sloops, four mortar longboats, four cannon longboats and five galleys. The fleet had 5,000 men plus those aboard auxiliaries and transports. Swedish strength was dispersed defending the whole length of the coastline. The Swedish open sea fleet failed to defeat the Russian fleet at Öland and was unable to clear Russian ships from the Porkkala region. The Russian coastal fleet consisted of a frigate, eight xebecs, five brigs, three bomb vessels, eighteen galleys, twenty nine half galleys, twelve gun sloops and three cutters with a total of 12000 men plus those aboard auxiliaries. The Russian coastal fleet was supported by a squadron of three frigates, seven xebecs, and two dozen smaller ships from the open sea fleet commanded by Ivan Balle.
Соғыстың бірінші кезеңі
Швед флоты 23 тамызда ресейліктердің сандық артықшылығына қарсы тұру үшін тар өткелдерде батырылған кемелерден блокада жасауға дайындалды. Барлық тар өткелдерді блокадалай алмағандықтан бұл операция сәтсіз аяқталды. 24 тамызда сағат 10:00-де швед архипелаг флотының басты күштері мен Балле басқарған орыс эскадрильясы арасында шайқас басталды, артиллериялық дуэль алты сағатқа созылды. Орыстардың оңтүстіктен жасаған алғашқы шабуылы шегіндірілді, орыстар үш кемені жоғалтып, біріне қанаты қиылып, бірнеше кемелері ауыр зақымдалды.
The Swedish fleet prepared for Russian numerical superiority by creating blockades of scuttled ships in the narrow passages on 23 August. Failure to blockade all the narrow passages made this operation unsuccessful. Action between main elements of the Swedish archipelago fleet and the Russian squadron led by Balle started at 10:00 on 24 August and the artillery duel continued for six hours before the initial Russian attack from the south was beaten back with Russians losing three ships captured and several others badly damaged.
Ұрыстың екінші кезеңі
Ресейдің жағалау флоты сол кезде шығыстан жақындап келіп, атыс жүргізіліп жатқан швед блокадасын бұзуға тырысты. 16:00-де Ресейдің жағалау флотының оң қанаты, Гиолио Литта басқарып, Маджасари (Коиромсари) мен Тиутин арасындағы блокадаланбаған тар өткелге енген кезде басымдық қорғаушылардан шабуылдаушыларға көшті. Ресейлік шабуыл шведтік кемелерді, блокаданы күзетіп тұрғанда, кері шегінуге мәжбүр етті, бұл ресейліктерге блокаданың қалған кедергілерін жоюға мүмкіндік берді. Орыстар блокаданы қорғау кезінде суға батқан "Саллан Вэрре" турумасын және оған көмекке келген Энрике МакДонеллдің "Хемме Оден" кемесін жаулап алды. Шведтердің блокаданы бұзғаны белгілі болған соң, шведтік архипелаг флоты Свартольм бекінісінің қауіпсіздігіне шегінді. Шегіну кезінде бірнеше кемелер жоғалып кетті. Шайқастың басында Эренсвардтың флагманы болған "Бьёрн Жернсида" турумасы, соңғы адамға дейін батылдықпен күрескеннен кейін, суға батып, туын түсірді. "Тролль" фрегаты, "Рэгвальд" турумасы және қарулы шлюп та жауланды. Котка аралының солтүстігінде қоршауға түскен шведтік көмекші және көлік кемелері оларды жауға түсірмеу үшін өртелді.
The Russian coastal fleet had meanwhile approached from the east and was probing its way through the Swedish blockade under fire. Advantage shifted from the defenders to the attackers at 16:00 when the right wing of the Russian coastal fleet led by Giolio Litta penetrated the unblockaded narrow passage between Majasaari (Koiromsari) and Tiutine. The Russian attack forced Swedish ships guarding the blockade to withdraw allowing the Russians to clear remaining blockade obstacles. Russians captured the turuma Sällan Värre which had run aground while defending the blockades and Enrique MacDonell's hemmema Oden which had come to its aid. The Swedish archipelago fleet withdrew into the safety of fortress at Svartholm when it became clear that Russians had beaten the blockade. Several other ships were lost during the withdrawal. The turuma Björn Järnsida, which had been Ehrensvärd's flagship at the start of the battle, ran aground and struck its colors after bravely fighting nearly to the last man. The frigate af Trolle, turuma Ragvald, and a gun sloop were also captured. Swedish auxiliaries and transport vessels trapped north of island of Kotka were burned to prevent their capture.
Салдары
Швецияның жалпы шығындары үш «турума» архипелаг фрегаты, бір «хемема» архипелаг фрегаты, бір жеңіл фрегат, бір галера, бір жарты галера, бір шхуна, тоғыз пулеметтік шлюп және отыз көлік және қосымша кемелерді құрады. Бұл шайқаста шамамен 1500 швед қаза тапты, жараланды немесе тұтқынға алынды. Эвакуациялау мүмкін болмаған тағы 500 науқас швед үшін далалық госпиталь құрылды. Орыстардың бір галерасы мен бір пулеметтік шлюпы жарылып кетті. Орыстар шайқастың басында шведтерден тартып алған Балле эскадрильясының барлық кемелерін қайта басып алды. Олардың жоғалтулары 383 адам қаза тапты, 628 адам жарақат алды және 22 адам тұтқынға алынды. Орыстар айқын жеңіске жетті, бірақ швед архипелаг флотына шешуші соққы беруге қол жеткізбеді. Карл Генрих фон Нассау-Зигеннің кешіккен шабуылы шведтерге Иван Балле эскадрильясын жеңуге мүмкіндік берді. Балле эскадрильясын ерте жеңу швед флотының көп бөлігіне Свартольм бекінісіне қауіпсіз жете алуына және кейінгі шайқастарға қайта жиналуына мүмкіндік берді. Джулио Литтаның шағын галерея тобы Тиутин мен Койромсари арасындағы тар, бірақ кедергісіз су жолынан өтуі орыстардың Свенссундтағы жеңісіне шешуші фактор болды. Швецияның жеңілісіне бірнеше фактор ықпал етті. 1789 жылдың тамыз айында Порккала тұсындағы орыс блокадасы екі архипелаг фрегатының, шамамен жиырма галераның және бірнеше пулеметтік шлюп пен ялдардың Свенссундқа жетуіне кедергі келтірді. Эренсвардтың қорғануға дайындалуы король Густав III-нің оның жоспарына қарсылығынан бұзылды. Эренсвардтың Тиутин мен Койромсари арасындағы су жолын блокадаламау шешімі, оның осы жолдың кеме жүзуге тым жай екендігіне сенгендігінен туындаған маңызды қателік болды; ал Фредериксхамнға қарай ашылатын бұғаздардағы кедергілерді салуды кешіктіру орыстарға оларды жылдам жоюға мүмкіндік берді. Шведтер таңдаған шайқас алаңының жеткіліксіз тексерілуі шайқас кезінде бірнеше швед кемелерінің қарап қалуына себеп болды. Егер король Эренсвардтың жоспарлағандай Балле эскадрильясын жеңгеннен кейін Свартольмға шегінуіне рұқсат бергенде, шведтер 1789 жылы Свенссундта жеңіске жете алатын еді. Король Густав III өзінің флотының оқ-дәрісі азайғанын білген кезде орыс жағалау флотының негізгі күштеріне қарсы шайқасуға бұйрық берді.
Total Swedish losses were three turuma archipelago frigates, one hemmema archipelago frigate, one light frigate, one galley, one half galley, one schooner, nine gun sloops and thirty transport and auxiliary vessels. Roughly 1500 Swedes were killed, wounded or captured during the battle. A field hospital was formed for another 500 sick Swedes unable to evacuate. Russian losses were one galley and one gun sloop blown up. Russians recaptured all ships from Balle's squadron captured by Swedes early in the battle. Their casualties were 383 men killed, 628 injured and 22 captured. Russians gained a clear victory but failed to inflict decisive defeat on the Swedish archipelago fleet. A delayed attack by Karl Heinrich von Nassau Siegen allowed Swedes to defeat Ivan Balle's squadron. Early defeat of Balle's squadron allowed most of the Swedish fleet to reach the safety of Svartholm fortress and regroup for later battles. Navigation of the shallow yet unobstructed narrow between Tiutine and Koiromsari by Giulio Litta's small galley force was the crucial factor in Russian success at Svensksund. Several factors contributed to the Swedish defeat. A successful Russian blockade at Porkkala prevented two archipelago frigates, roughly twenty galleys, and several gun sloops and yawls from reaching Svensksund in August 1789. Ehrensvärd's preparations for defense were hampered by King Gustav III's opposition to his plan. Ehrensvärd's decision not to blockade the narrow between Tiutine and Koiromsari due to his belief that it was too shallow to navigate was a crucial error; and delayed construction of obstacles in the straits opening towards Frederikshamn made it possible for the Russians to clear them quickly. Inadequate sounding of the Swede's selected battleground caused several Swedish ships to run aground during the battle. The Swedes might have been victorious at Svensksund in 1789 had the king allowed Ehrensvärd to withdraw to Svartholm after defeating Balle's squadron as Ehrensvärd had planned. King Gustav III was aware his fleet was running low on ammunition when he gave the order to fight against the main force of the Russian coastal fleet.