1975 жылғы Тынық мұхитындағы "Нина" тайфуны және оның зардаптары
Typhoon Nina (1975)
1975 жылғы Тынық мұхитындағы «Нина» тайфуны: Қытайдағы Баңцяо бөгетінің күйреуіне себеп болған құлпынай дауыл. Тайваньды қамтыды, ауыр жаңбырлар шақырып, зардаптар келтірді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тынық мұхитында 1975 жылы болған тайфун, сондай-ақ осы атпен тағы да дауылдар.
Pacific typhoon in 1975
other storms of the same name
Нина тайфуны, Филиппинде Бейбенг тайфуны деп белгілі, 1975 жылдың тамыз айында Қытайдың Хэнань провинциясында Банкиао бөгетінің құлауына әкелген, көптеген адамдардың қаза болуына себеп болған тропикалық циклон болды. Ол 30 шілдеде пайда болып, батысқа қарай жылжығанда күші біртіндеп артты. 2 тамызда Нина ең жоғары қарқынына жетті, ал бір күннен кейін Тайваньға соқты. Қытайдың оңтүстік-шығысына жеткенше әлсіреп, кейін Орталық Қытай арқылы баяу жылжыды. Онда шектен тыс жаңбыр жауып, Банкиао бөгеті сияқты бірнеше бөгеттердің бұзылуына себеп болды. Бұл Тайын мұхитындағы ең қасіретті тайфун, оның салдарынан 229 000 адам қаза тапты. Су тасқынынан 26 000 адам, содан кейін аштықтан және аурулардан 100 000 адам, ал 1975 жылғы Банкиао бөгетінің құлауынан 230 000 адам көз жұмды.
Typhoon Nina, known in the Philippines as Typhoon Bebeng, was a deadly tropical cyclone that triggered the Banqiao Dam collapse in China's Henan Province, in August 1975. It formed on July 30, and gradually intensified as it moved generally to the west. On August 2, Nina reached peak intensity, and a day later the typhoon struck Taiwan. It weakened before moving ashore southeastern China, and later moved slowly through Central China. There, it dropped heavy rainfall, causing several dam failures, including the Banqiao Dam. It is the deadliest typhoon in the Pacific, killing 229,000 people. The floods killed 26,000 people, 100,000 people died from subsequent famine and diseases, and 230,000 people died from the consequences of the 1975 Banqiao Dam failure.
Метеорологиялық тарих
29 шілдеде Филиппин теңізіне оңтүстік-шығысқа қарай созылған анық көрінетін трофтік ойыс дауылға себеп болды. Бастапқыда бұл дауыл ретінде қабылданған 04W тропикалық депрессиясы белгіленді және жүйенің құрылымы ұйымдаса бастағанда 36 сағат бойы оңтүстік-батысқа қарай жылжыды. 31 шілдеде депрессия баяулап, қарқынды күшеюге кірісті, тропикалық дауылға айналып, "Нина" деп аталды. Одан кейін солтүстік-батысқа қарай бұрыла бастады. Субтропикалық жота Нинаның одан әрі солтүстікке бұрылуына кедергі келтірді және тайфунға жете алмай тұрып, батыс-солтүстікке қарай жылдамдады. Нина 1 тамыздың кешкі сағаттарында қарқынды дамуға ұшырады. Ұшақтардан алынған мәліметтер бойынша қысым 65 гПа төмендеді, ал желдің күші келесі күні күрт өсті. Осы кезеңде ол ең жоғары қарқынына жетті. Тайфун Тайваньға жақындағанда әлсіреуге кірісті, жағалаудағы Хуальян қаласының жанында 3 категориялы дауыл ретінде құрлыққа шықты, желдің жылдамдығы болды. Дауыл аралдың орталық таулы аймағынан өтіп, ең көп халқы бар аймақтарды дауылдың ортасынан сақтап қалды. Формоза бұғазына әлсіз тайфун ретінде кірді және Фуцзянь провинциясының Цзиньцзян қаласының жанында тағы да құрлыққа шықты. Солтүстік-батысқа қарай жылжып, Цзянси провинциясын кесіп өткеннен кейін, 5 тамыз күні түнінде Хунань провинциясының Чандэ қаласының жанында солтүстікке бұрылды. Бір күннен кейін дауыл Хэнань провинциясының Синьян қаласына жетті, кейін үш күн бойы Хэнань провинциясының Чжумадянь қаласының жанында суық фронттың кедергісіне тап болды. Ұзаққа созылған дауылдың салдарынан ауыр жаңбыр жауып, Банкиао бөгетінің құлауына себеп болды. 8 тамызда дауыл оңтүстік-батысқа қарай жылжып, көп ұзамай тарап кетті.
A well defined trough line extending southeastward into the Philippine Sea spawned a disturbance on July 29. After its initial status as a disturbance, Tropical Depression 04W was designated and moved southwestward for 36 hours as the structure of the system began to organize. On July 31, the depression slowed and began to rapidly intensify, becoming a tropical storm and was named "Nina". It began to turn to the northwest afterward. A subtropical ridge prevented Nina from turning further north and it began to track west northwest just before reaching typhoon intensity. Nina underwent explosive development in the late hours of August 1. Aircraft reconnaissance reported a 65 hPa drop of pressure, with winds increasing from a mere the day after. During that period, it attained its peak intensity of The typhoon began to weaken as it approached Taiwan, making landfall near the coastal city of Hualien as a Category 3 storm with winds. The storm began to weaken as it went across the island's central mountain range, sparing the most populated areas from the eyewall. It entered the Formosa Straits as a weak typhoon, making another landfall near Jinjiang, Fujian. After moving northwest and crossing Jiangxi, it turned north on the night of August 5 near Changde, Hunan. A day later, the storm moved over Xinyang, Henan, and was later blocked by a cold front near Zhumadian, Henan for three days. The stationary thunderstorm system brought heavy rainfall, causing the infamous collapse of the Banqiao Dam. The storm moved southwest on August 8, and dissipated soon afterwards.
Тайвань
Тайваньға қонғаннан кейін, дауылдың ортасының жанындағы аймақтарда қатты жел соқты. Дауыл салдарынан кең аумақтағы ауыр жаңбырдың ең жоғары деңгейінен 29 адам қаза тауып, 168 адам жарақат алды. Аралдан түскен хабарларға сәйкес, тайфуннан 3000 үй зақымдалған немесе толық қираған. Хуалиен қаласында ғана төрт адам қаза болып, 561 үй қирап, тағы 1831 үйге зақым келген. Арал бойынша ішкі рейстер, пойздар және автобус қатынасы дауылдың салдарынан тоқтатылды, бірақ Тайбэй Сонгшан әуежайы халықаралық рейстер үшін ашық қалды.
Upon making landfall in Taiwan, the storm brought winds of to places near the storm's eye. Widespread heavy rainfall, peaking around , from the storm triggered deadly flooding and landslides which killed 29 people and injured 168 others. Reports from the island indicate that 3,000 homes were damaged or destroyed by the typhoon. In the city of Hualien alone, four people were killed, 561 homes were destroyed, and 1,831 more homes were damaged. Across the island, domestic flights, trains, and bus services were all suspended due to the storm; however, Taipei Songshan Airport remained open for international flights.
Қытай
Тайвань тауларымен өзара әрекеттесуі салдарынан Нина Қытайға жеткенше тропикалық дауылға дейін әлсіреді. Дауыл жағалауды кесіп өтті, бірақ жүйе құрлыққа соққан жерге жақын жерде көп зақым болмады. Бұл жаңбырлар Баньцзяо тоғанының құлауына әкелді, ол 2000 жылға бір рет болатын су тасқынына тап болды. Барлығы 62 тоған апат кезінде бұзылып, үлкен уақытша көлдер пайда болды және 1,2 миллиард доллар (1975 жылғы АҚШ доллары, 2023 жылы 6,86 миллиард АҚШ доллары) көлемінде шығын келтірді. Су тасқынынан 26 000 адам қаза тауып, одан кейін аштықтан және аурулардан тағы 100 000 адам көз жұмды. Оқиғаның жалпы құрбандықтарының саны 230 000-ға дейін жетеді деп есептеледі.
Due to the interaction with the mountains of Taiwan, Nina weakened to a tropical storm before making landfall in China. The storm crossed the coastline with winds of ; however, little damage resulted near where the system struck land. These rains led to the collapse of the Banqiao Dam, which received 1 in 2000 year flood conditions. In all, 62 dams failed during the disaster, causing large temporary lakes and $1.2 billion (1975 USD, US$6.86 billion in 2023) in damage. The floods killed 26,000 people, while another 100,000 people died from subsequent famine and disease. The overall death toll from the event was estimated as high as 230,000.