Кіріспе

Мельбурн обсерваториясы – Виктория Корольдік ботаникалық бақтарына жақын төбеде орналасқан обсерватория. Обсерватория 1863 жылы қызметін бастады және 1945 жылы ресми үкіметтік жұмыстардан босатылды. Одан бері обсерватория астрономиялық обсерватория ретінде жұмысын жалғастырып келеді және халыққа ашық. Мельбурн обсерваториясы 2018 жылдың басынан бері «Мельбурн домендік саябағы және ескерткіштік аймағы» атымен Австралияның Ұлттық мұра тізіміне енгізілген.

Тарих

Мельбурн обсерваториясы 1862 жылы Виктория колониясының астанасы Мельбурнның қарқынды дамып келе жатқан қаласы үшін ғылыми-зерттеу мекемесі ретінде құрылды. Обсерваторияға Виктория үкіметі транзиттік телескопты пайдалану арқылы жұлдыздарды бақылау арқылы және жалпы астрономиялық зерттеулер арқылы колонияның нақты уақыт анықтамасын сақтауды тапсырды. Мельбурн обсерваториясы идеясын алғаш рет ағылшын астрономы Уильям Паркинсон Уилсон 1856 жылы Викторияның философиялық институтының алдында оқыған хабарында ұсынды; және көп ұзамай "Уилсонның" асыл мақсатына "жету үшін комитет құрылды". Таңдалған орын Патшалық ботаникалық бақтарға жақын, көлбеу төбе болды. Құрылғаннан кейін көп ұзамай обсерваторияда астрономиялық зерттеулер үшін телескоп орнатылды және ол біраз уақыт бойы әлемдегі ең үлкен толық айналатын телескоп болды. Бұл құрал "Ұлы Мельбурн телескопы" деп аталды. 1874 жылы обсерватория Жердің Күнге қашықтығын дәлірек анықтау үшін Венераның транзитін бақылауға қатысқан дүниежүзілік күш-жігерге қосылды. 1880-ші жылдардың соңында обсерватория халықаралық "Carte du Ciel" жобасына қатысып, аспан картасын жасау үшін сол кездегі жаңа фотосурет техникасын қолданды. Мельбурн бұл жобаға қатысқан орындардың ең оңтүстігінде орналасқандықтан, оған 65° оңтүстік координаттан төменгі оңтүстік аспан полюсінің аймағы берілді. 1901 жылы федерация құрылғаннан кейін астрономия және уақытты есептеу жауапкершілігі Комонвелл үкіметіне жүктелді, ал обсерваторияны басқару біртіндеп штаттық үкіметтен оларға берілді. Сонымен қатар, Мельбурнның өсіп келе жатқан қаласынан тараған жарық ластануы сапалы астрономиялық бақылауларды күрделендіре бастады. Содан кейін, 1933 жылы обсерваторияға жақын саябақтағы Естелік киелі орын жарықпен жарықтандырылды, бұл оның аспанына одан әрі әсер етті, және обсерватория 1945 жылы жабылды. Көптеген ғылыми құралдар мен аспаптар, соның ішінде Ұлы Мельбурн телескопы сатылды немесе басқа жерге көшірілді. Бүгінде, бастапқы ғимараттардың көпшілігі әлі де сол жерде тұр, бірақ бастапқы аспаптардың тек екеуі ғана сақталған. Екеуі де 1874 жылы Венера транзитін бақылау үшін орнатылған. Бірі - лондондық Траутон мен Симмстің рефракторы, ал екіншісі - лондондық Даллмейердің толық қалпына келтірілген фотогелиографы. Фотогелиограф жеке меншікте және мерзімі белгісіз уақытқа Виктория астрономиялық қоғамына берілген. "Carte du Ciel" зерттеуі үшін қолданылған астрограф телескопы орналасқан ғимаратта қазір Виктория астрономиялық қоғамына тиесілі Ньютондық рефлекторы орналасқан. Ұлы Мельбурн телескопы ақырында 2003 жылғы Канберрадағы өрттен зардап шеккен Маунт Стромло обсерваториясына көшірілді, және телескопты жұмыс жасайтын күйге келтіру жобасы жүргізілуде, осылайша оны білім беру және халыққа көрсету үшін Мельбурн обсерваториясындағы бастапқы орнында пайдалануға болады. Бұл жобаға Виктория мұражайы, Виктория астрономиялық қоғамы және Корольдік ботаникалық бақтар бірлесіп атсалысуда. Телескоптың оптикалық, механикалық және электр жүйелерін қазіргі заманғы ең жақсы тәжірибеге сәйкес келтіруді қамтитын қалпына келтіру жобасы жүзеге асырылуда. Әртүрлі ұсыныстарды мұқият қарастырғаннан кейін, 2013 жылдың соңында Копланд қорынан 70 000 долларлық грант түскеннен кейін инженерлік жұмыстар басталды.